एस. जयशंकर मंगोलिया दौऱ्यावर

भारताचे परराष्ट्र मंत्री डॉ. सुब्रह्मण्यम जयशंकर मंगोलिया आणि दक्षिण कोरिया या दोन देशांच्या चार दिवसीय (२२–२५ जून) अधिकृत दौऱ्यावर रवाना झाले आहेत. मंगोलियात द्विपक्षीय चर्चा व खनिज तेल शुद्धीकरण प्रकल्पाची आढावा बैठक, तर दक्षिण कोरियात उच्चस्तरीय धोरणात्मक संवाद आणि जेजू आंतरराष्ट्रीय परिषदेत मुख्य भाषण — हा दौरा भारताच्या पूर्व आशिया धोरणाला नवी गती देणारा ठरेल.

मंगोलिया — ऐतिहासिक संबंध, नव्या योजना

दौऱ्याच्या पहिल्या टप्प्यात (२२–२३ जून) जयशंकर उलानबातरमध्ये मंगोलियाच्या परराष्ट्र मंत्री बी. बत्त्सेत्सेग यांच्यासोबत द्विपक्षीय चर्चा करतील. ऑक्टोबर २०२५ मध्ये मंगोलियाचे राष्ट्रपती खुरेलसुख उखना यांनी भारत भेटीत निश्चित केलेल्या सहकार्याच्या रूपरेषेला या दौऱ्यात पुढे नेले जाईल.

या दौऱ्यातील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे भारताच्या आर्थिक मदतीने उभारला जाणारा खनिज तेल शुद्धीकरण प्रकल्प, जो २०२८ पर्यंत पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट आहे. हा प्रकल्प मंगोलियाच्या ऊर्जा स्वावलंबनाच्या दृष्टीने निर्णायक मानला जातो.

  • २२–२३ जून उलानबातर — परराष्ट्र मंत्री बत्त्सेत्सेग यांच्यासोबत बैठक
  • २०२८ लक्ष्य खनिज तेल शुद्धीकरण प्रकल्प पूर्णत्व
  • पार्श्वभूमी ऑक्टोबर २०२५ — मंगोलिया राष्ट्रपतींची भारत भेट

दक्षिण कोरिया — धोरणात्मक भागीदारीला नवा विस्तार

दौऱ्याच्या दुसऱ्या टप्प्यात (२४–२५ जून) जयशंकर दक्षिण कोरियाचे परराष्ट्र मंत्री चो ह्यून यांच्यासोबत उच्चस्तरीय बैठक घेणार आहेत. जी-सात परिषदेदरम्यान प्रधानमंत्री मोदी आणि दक्षिण कोरियाचे राष्ट्रपती ली जे-म्युंग यांची आधीच भेट झाली असल्याने, हा दौरा त्या उच्चस्तरीय संवादाचा थेट पुढचा टप्पा मानला जातो. दक्षिण कोरियाच्या प्रगत तंत्रज्ञानाचा लाभ भारतातील एमएसएमई उद्योगांना मिळवून देणे हे या भेटीचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.

“हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील शांतता, प्रादेशिक सुरक्षा आणि आर्थिक प्रगतीबाबत भारताची अधिकृत भूमिका जागतिक नेत्यांसमोर मांडण्याची ही महत्त्वाची संधी आहे.”
— डॉ. सुब्रह्मण्यम जयशंकर, परराष्ट्र मंत्री, भारत

जेजू शांतता मंच — भारताचे जागतिक नेतृत्व

२५ जून रोजी जेजू बेटावर होणाऱ्या प्रतिष्ठित ‘जेजू शांतता आणि समृद्धी मंच’ परिषदेत जयशंकर मुख्य मार्गदर्शक भाषण देणार आहेत. या आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावरून ते हिंद-प्रशांत क्षेत्रातील भारताची भूमिका, प्रादेशिक सुरक्षा दृष्टिकोन आणि बहुध्रुवीय जागतिक व्यवस्थेतील भारताची रणनीती मांडतील.

  • २५ जून जेजू परिषद — मुख्य वक्ते म्हणून भारताचे प्रतिनिधित्व
  • विषय हिंद-प्रशांत शांतता, प्रादेशिक सुरक्षा, आर्थिक प्रगती
  • फलित एमएसएमईसाठी कोरियन तंत्रज्ञान, रोजगार निर्मिती, व्यापार विस्तार
हे माहीत आहे का?
भारत-मंगोलिया संबंधांचा ऐतिहासिक धागा काय आहे?
भारत आणि मंगोलिया यांचे संबंध केवळ राजनैतिक नाहीत — त्यांच्या मुळाशी बौद्ध धर्म आणि सांस्कृतिक समान वारसा आहे. मंगोलियात बौद्ध धर्माचा मोठा प्रभाव असल्याने भारत हा त्यांचा ‘आध्यात्मिक शेजारी’ मानला जातो. भारताने मंगोलियाला आपल्या ‘विस्तारित शेजार’ (Extended Neighbourhood) धोरणात महत्त्वाचे स्थान दिले आहे. तेल शुद्धीकरण प्रकल्पासारख्या पायाभूत प्रकल्पांमध्ये भारताची गुंतवणूक ही मंगोलियाला चीन व रशियाच्या प्रभावापासून संतुलन देण्याच्या व्यापक भू-राजकीय रणनीतीचाही भाग आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
पूर्व आशिया दौरा — भू-राजकीय संतुलनाचा भाग
जयशंकर यांचा हा दौरा केवळ द्विपक्षीय भेटींचा कार्यक्रम नाही — तो भारताच्या व्यापक इंडो-पॅसिफिक रणनीतीचा एक भाग आहे. मंगोलियातील तेल शुद्धीकरण प्रकल्प हे भारताच्या चीनभोवतालच्या देशांमध्ये पायाभूत सुविधा निर्मितीतून प्रभाव वाढवण्याच्या धोरणाशी सुसंगत आहे. दक्षिण कोरियाशी तंत्रज्ञान भागीदारी — विशेषत: सेमीकंडक्टर, बॅटरी आणि संरक्षण उत्पादन — यावर लक्ष केंद्रित असेल तर ते भारताच्या आत्मनिर्भर भारत उपक्रमाला बळ देऊ शकते. जेजू मंचावरील भाषण ही जागतिक नेत्यांसमोर भारताची बहुध्रुवीय जागतिक व्यवस्थेतील भूमिका ठसवण्याची मोलाची संधी आहे; त्यातून काय ठोस वचनबद्धता निर्माण होते, हे लवकरच स्पष्ट होईल.
बातमी मिळवा
ई-मेलवर WhatsApp वर
17,320 वेळा पाहिलं