विधान परिषद निवडणुकीचे निकाल

महाराष्ट्रातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या विधान परिषद निवडणुकीत सत्ताधारी महायुतीने १७ पैकी १६ जागा जिंकून ऐतिहासिक वर्चस्व सिद्ध केले. महाविकास आघाडीला एकाही जागी विजय मिळवता आला नाही. मात्र नाशिकमध्ये भाजपचे बंडखोर उमेदवार गोकुळ गीते यांनी अपक्ष म्हणून लढत महायुतीच्याच अधिकृत उमेदवाराचा पराभव करून एकमेव धक्कादायक निकाल नोंदवला.

१७

एकूण जागा

१६

महायुतीच्या जागा

६

बिनविरोध विजय

०

महाविकास आघाडीच्या जागा

महायुतीचे पक्षनिहाय यश

महायुतीतील तिन्ही घटक पक्षांनी या निवडणुकीत नियोजनबद्ध रणनीती आखली. भाजपने लढवलेल्या सर्व अकरा जागांवर विजय मिळवला, तर शिवसेना (शिंदे गट) तीन आणि राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) दोन जागांवर विजयी झाले. नाशिकमध्ये मात्र भाजपच्या बंडखोर गोकुळ गीते यांनी शिवसेनेचे नरेंद्र दराडे यांचा पराभव करत महायुतीची एक जागा हिरावली.

भाजप ११ पैकी ११ — शंभर टक्के यश
शिवसेना (शिंदे गट) ४ लढवल्या, ३ विजय — नाशिकमध्ये बंडखोरीचा फटका
राष्ट्रवादी (अजित पवार गट) २ पैकी २ विजय
महाविकास आघाडी ० विजय — संपूर्ण पराभव

विजेत्यांची यादी

बिनविरोध विजेते (६): रवींद्र फाटक (ठाणे), अनिकेत तटकरे (कोकण), विक्रम काकडे (पुणे), प्राजक्त तनपुरे (अहिल्यानगर), दुष्यंत चतुर्वेदी (यवतमाळ), अरुण लखानी (वर्धा-गडचिरोली-चंद्रपूर).

मतदानाने विजेते (११): सुहास शिरसाट (छत्रपती संभाजीनगर-जालना), अविनाश ब्राह्मणकर (भंडारा-गोंदिया), धैर्यशील कदम (सांगली-सातारा), सय्यद खान (परभणी-हिंगोली), राजेंद्र राऊत (सोलापूर), बसवराज पाटील (धाराशिव-लातूर-बीड), राजीव पोतदार (नागपूर), नंदकिशोर महाजन (जळगाव), प्रवीण पोटे (अमरावती), अमर राजूरकर (नांदेड) — आणि गोकुळ गीते (नाशिक, अपक्ष).

नाशिकचा धक्का — बंडखोरीचा अर्थ

नाशिकमध्ये भाजपचे गोकुळ गीते यांनी पक्षाचा उमेदवार न मिळाल्याने थेट शिवसेनेच्या अधिकृत उमेदवाराविरोधात रण ठोकले. गुप्त मतदान पद्धतीमुळे आमदारांनी पक्षादेश डावलून मतदान केल्याचे स्पष्ट झाले. हा एकमेव अपवाद वगळता महायुतीची मतविभागणी रणनीती इतर सर्व ठिकाणी यशस्वी ठरली.

“महायुतीने नियोजनबद्ध रणनीती आखल्यामुळे उमेदवारांनी कोट्याची आव्हानात्मक आकडेवारी सहज पार केली; मात्र नाशिकमधील बंडखोरी हा आंतरिक समन्वयाच्या दृष्टीने धोक्याचा इशारा आहे.”
— राजकीय विश्लेषक, महाराष्ट्र

हे माहीत आहे का?

विधान परिषद स्थानिक स्वराज्य संस्था निवडणूक कशी होते?

ही निवडणूक सर्वसाधारण विधानसभा निवडणुकीपेक्षा वेगळी असते. येथे मतदार हे सामान्य नागरिक नसून स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे (नगरपालिका, जिल्हा परिषद इ.) निर्वाचित सदस्य असतात. मतदान पसंतीक्रम पद्धतीने होते — मतदार उमेदवारांना १, २, ३ असा क्रम देतात. एकूण मतदार व उमेदवारांच्या संख्येनुसार एक कोटा ठरवला जातो; तो पूर्ण करणारा उमेदवार विजयी होतो. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे हे गुप्त मतदान असते, त्यामुळे पक्षाचा व्हिप लागू होत नाही आणि क्रॉस-व्होटिंगची शक्यता नेहमी असते.

संपादकीय दृष्टिकोन

महायुतीचे यश मोठे; पण महाविकास आघाडीसाठी गंभीर प्रश्न

१७ पैकी १६ जागा जिंकणे हे महायुतीच्या संघटनशक्तीचे आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील पकडीचे द्योतक आहे. गुप्त मतदान असूनही आमदारांनी पक्षाशी एकनिष्ठ राहणे हे पक्षशिस्तीचे प्रतिबिंब आहे. मात्र नाशिकमधील बंडखोरी ही महायुतीच्या आंतरिक जागावाटपातील असंतोषाचे स्पष्ट संकेत देते — आगामी निवडणुकांपूर्वी हे मतभेद मिटवणे मुख्यमंत्र्यांसमोर आव्हान असेल. महाविकास आघाडीसाठी मात्र हा निकाल धोक्याची घंटा आहे. स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील जनाधार गमावत असताना, केवळ विधानसभा जागांच्या अपेक्षेवर राहणे दीर्घकाळ शक्य नाही. जमिनीवरची संघटना उभारणे हाच महाविकास आघाडीसमोरील एकमेव मार्ग आहे.