नायगाव बीडीडी चाळीत पाणीटंचाई
दि. 09दि. 09 । जुलै । 2026
मुंबईतील नायगाव बीडीडी चाळ पुनर्विकास प्रकल्पात पाणीटंचाईचे संकट निर्माण झाले आहे. त्यामुळे प्रशासकीय उदासीनतेच्या विरोधात संतप्त झालेल्या शेकडो नागरिकांनी थेट रस्त्यावर उतरून म्हाडा कार्यालय आणि कंत्राटदाराच्या कार्यालयावर धडक मोर्चा काढला.
८६४
पहिल्या टप्प्यातील घरे
५०० चौ. फूट
घरांचे क्षेत्रफळ
१५ ते २० मिनिटे
पाणीपुरवठा
५ लाख लिटर
एकूण पाणीपुरवठा
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
नायगाव बीडीडी चाळीतील पुनर्वसित इमारतींमध्ये दिवसाला अवघा १५ ते २० मिनिटे पाणीपुरवठा होत आहे. रहिवासी पाण्याच्या तीव्र टंचाईने हैराण झाले असून त्यांनी बुधवारी म्हाडाच्या प्रकल्प कार्यालयावर भव्य मोर्चा काढला. समस्येचे निवारण न झाल्यास आठवडाभरात चालू बांधकाम रोखण्याचा इशारा रहिवाशांनी दिला आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
म्हाडाचे मुंबई गृहनिर्माण मंडळ या पुनर्विकास प्रकल्पाचे नियंत्रण करत आहे. आंदोलक रहिवाशांचे नेतृत्व स्थानिक नागरिक मनोज पाडळकर करत आहेत. गृहनिर्माण विभाग, म्हाडाचे वरिष्ठ तांत्रिक अभियंते आणि खाजगी कंत्राटदार कंपन्या या संपूर्ण वादातील मुख्य संबंधित घटक आहेत.
तात्कालिक परिणाम
पाणी समस्येमुळे रहिवाशांनी घरांमध्ये पाण्याच्या टाक्या आणि पाण्याचे छोटे विद्युत पंप बसवले आहेत. म्हाडा प्रशासनाने काही दिवसांपूर्वी हे अवैध पंप आणि टाक्या जप्त करण्याची धडक कारवाई केली. या कारवाईनंतर परिसरात कमालीचा तणाव निर्माण झाला असून रहिवाशांनी थेट रस्त्यावर उतरून आंदोलन केले.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
म्हाडा प्रशासनाने इमारतीला आवश्यकतेपेक्षा जास्त पाणीपुरवठा होत असल्याचा दावा केला आहे. रहिवाशांनी अनधिकृतपणे लावलेले पंप आणि टाक्या काढण्याची कायदेशीर भूमिका प्रशासनाने घेतली आहे. पोलीस प्रशासनाने कायदा-सुव्यवस्था राखण्यासाठी प्रकल्प परिसरात चोख बंदोबस्त तैनात ठेवला आहे.
इमारतींमध्ये पाण्याचा तुटवडा
नव्या उत्तुंग इमारतींमध्ये पाणी साठवण्यासाठी म्हाडाने घरांमध्ये कोणतीही अंतर्गत व्यवस्था दिलेली नाही. यामुळे नागरिकांना दैनंदिन वापरासाठी कष्ट करावे लागत आहेत.
- सकाळी केवळ १५ ते २० मिनिटेच कमी दाबाने पाणी येते.
- रहिवाशांना पिण्यासाठी दररोज पाणी विकत घ्यावे लागत आहे.
म्हाडा प्रशासन आणि रहिवाशांमधील तीव्र संघर्ष
वरळी, ना. म. जोशी मार्ग आणि नायगाव येथील बीडीडी चाळींचा भव्य पुनर्विकास म्हाडाच्या माध्यमातून सुरू आहे. नायगाव प्रकल्पातील पहिल्या टप्प्यातील इमारतींचा ताबा मिळाल्याने नागरिकांमध्ये आनंद होता. हा आनंद पाणीटंचाईमुळे पूर्णपणे विरला आहे. गेल्या दोन महिन्यांपासून रहिवासी पाणीपुरवठा वाढवण्यासाठी मुंबई मंडळाकडे सतत लेखी पाठपुरावा करत आहेत. म्हाडाच्या अधिकाऱ्यांच्या मते या इमारतींची एकूण गरज ४ लाख लिटरची असून ते ५ लाख लिटर पाणी पुरवत आहेत. नागरिकांनी बसवलेल्या पाण्याच्या बूस्टर पंपांमुळे इतर मजल्यांवर पाणी पोहोचत नसल्याचा ठाम दावा अधिकाऱ्यांनी केला आहे. रहिवाशांनी २५० लिटर क्षमतेच्या टाक्या अधिकृतपणे बसवण्याची परवानगी मागितली आहे. म्हाडा प्रशासन मात्र अनधिकृत टाक्यांवर पुन्हा जप्तीची कारवाई करण्याच्या भूमिकेवर ठाम आहे. या परस्परविरोधी भूमिकेमुळे वाद चिघळला आहे.
“आम्ही जुन्या चाळीत असताना तीन तास मुबलक पाणी मिळायचे. सार्वजनिक बांधकाम विभाग १०० वर्षे जुन्या चाळींना पाणी देऊ शकते, मग म्हाडाला हे का जमत नाही? आमच्या लहान मुलांचे आणि वृद्धांचे पाण्याअभावी हाल होत आहेत.”
— मनोज पाडळकर, रहिवासी प्रतिनिधी, नायगाव बीडीडी“या इमारतींना ४ लाख लिटर पाण्याची गरज असताना आपण ५ लाख लिटर पाणी देत आहोत. रहिवाशांनी घरांमध्ये अनधिकृतपणे पंप आणि टाक्या लावल्या आहेत. यामुळेच ही कृत्रिम टंचाई निर्माण झाली असून आम्ही पुन्हा कायदेशीर कारवाई करू.”
— वरिष्ठ अधिकारी, मुंबई गृहनिर्माण मंडळ (म्हाडा)- वृद्ध आणि लहान मुलांची पाण्याअभावी गैरसोय होत आहे.
- सात दिवसांत प्रश्न न सुटल्यास संपूर्ण बांधकाम बंद पाडण्याचा कडक इशारा दिला आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| पहिला टप्पा ताबा | मार्च २०२६ | पूर्ण |
| पाणीपुरवठा कालावधी | १५ ते २० मिनिटे | नोंदवले |
| एकूण पाण्याची गरज | ४ लाख लिटर | नोंदवले |
| अनधिकृत पंप जप्ती | म्हाडा सुरक्षा पथक | कार्यरत |
पार्श्वभूमी
बीडीडी चाळ पुनर्विकास आणि पाणी समस्येचे पुढचे पाऊल
मुंबईतील बीडीडी चाळींचा पुनर्विकास हा आशियातील भव्य नागरी पुनर्विकास प्रकल्प मानला जातो. ब्रिटिश कालीन जुन्या चाळींमधील धोकादायक खोल्यांमधून नागरिकांना आधुनिक टॉवरमध्ये हक्काचे हवेशीर घर देण्याचा हा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प आहे. मार्च महिन्यात हजारो कुटुंबांना नवीन घरांचे वाटप करून पुनर्वसनाचा पहिला टप्पा यशस्वी करण्यात आला होता. पुढील पाऊल म्हणून मुंबई महानगरपालिका आणि म्हाडा प्रशासन संयुक्तपणे जलवाहिन्यांची तपासणी करणार आहे. येत्या आठवडाभरात इमारतीच्या मुख्य जलवाहिनीचा दाब मोजण्यासाठी विशेष फ्लो-मीटर बसवले जातील. रहिवाशांचे आंदोलन पाहता म्हाडाचे मुख्य अभियंते स्थानिक लोकप्रतिनिधींसोबत एकत्रित बैठक घेऊन सुवर्णमध्य काढण्याचा प्रयत्न करणार आहेत.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन म्हाडाच्या दक्षता पथकाने प्रकल्पाच्या ठिकाणी सुरक्षा वाढवली आहे. कंत्राटदार कंपन्यांच्या कर्मचाऱ्यांना आंदोलकांपासून सुरक्षा देण्यासाठी पोलीस दलाची मदत घेतली जात आहे. कोणतीही तोडफोड किंवा अनुचित प्रकार घडू नये म्हणून स्थानिक भोईवाडा पोलीस ठाण्याचे पथक २४ तास सतर्क आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. बांधकाम क्षेत्रात काम करणाऱ्या कामगारांमध्ये भीतीचे वातावरण आहे. बांधकाम थांबवण्याच्या इशाऱ्यामुळे सिमेंट, लोखंड आणि इतर कच्च्या मालाचा पुरवठा करणाऱ्या कंत्राटदार व्यापाऱ्यांचे आर्थिक नुकसान होण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम झाला असून हक्काच्या नव्या घरात राहणाऱ्या नागरिकांचे मानसिक खच्चीकरण होत आहे. हप्ते भरून आणि चाळी सोडून नव्या टॉवरमध्ये आलेल्या कष्टकरी कुटुंबांना पाण्यासाठी वणवण भटकावे लागत असल्याने तीव्र कौटुंबिक असंतोष निर्माण झाला आहे.
पुनर्वसित रहिवासी
पुनर्वसित रहिवासी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून त्यांचे आर्थिक बजेट पूर्णपणे कोलमडले आहे. महिन्याला पिण्याच्या पाण्याचे जार आणि टँकरचे पाणी विकत घेण्यासाठी कुटुंबांना अतिरिक्त आर्थिक भुर्दंड सहन करावा लागत आहे. म्हाडाच्या अचानक होणाऱ्या जप्ती कारवाईमुळे महिला वर्गात संतापाची भावना आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
मुंबईतील ऐतिहासिक बीडीडी चाळींचा पुनर्विकास करताना प्रशासनाने केवळ उंच सिमेंटचे टॉवर उभे करण्यावर भर दिला आहे. ५०० चौरस फुटांच्या प्रशस्त घरांचे कौतुक होत असताना, पिण्याच्या पाण्यासारख्या अतिशय मूलभूत गरजेकडे दुर्लक्ष करणे म्हाडाच्या नियोजन शून्य कारभाराचे उत्तम उदाहरण आहे. शंभर वर्षे जुन्या चाळींमध्ये जो पाणीपुरवठा सुरळीत होत होता, तो आधुनिक तंत्रज्ञानाने बांधलेल्या इमारतींमध्ये का होत नाही, याचे उत्तर म्हाडाने दिले पाहिजे. रहिवाशांच्या पंपांवर कारवाई करण्यापूर्वी त्यांना पुरेसे पाणी देणे ही प्रशासनाची नैतिक जबाबदारी आहे. केवळ तांत्रिक आकडेवारीचा खेळ करून रहिवाशांना दोष देणे चुकीचे आहे. सात दिवसांचा अवधी संपण्यापूर्वी गृहनिर्माण मंत्रालयाने यात मध्यस्थी करून उच्च दाबाने पाणीपुरवठा सुरू करावा, अन्यथा हा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प वादात अडकण्याची दाट शक्यता आहे.