दिनांक 29 सप्टेंबर – दिनविशेष: इतिहास, जयंती, स्मृतिदिन
🏆 आजचे विशेष दिन
१. जागतिक हृदय दिन (World Heart Day): दरवर्षी दिनांक २९ सप्टेंबर रोजी जगभरात ‘जागतिक हृदय दिन’ साजरा केला जातो. हृदयविकारांविषयी लोकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे, निरोगी जीवनशैलीचा प्रसार करणे आणि वाढत्या हृदयविकाराच्या झटक्यांवर (Heart Attacks) नियंत्रण मिळवणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे. ‘वर्ल्ड हार्ट फेडरेशन’ आणि जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) यांच्या संयुक्त पुढाकाराने १९९९ मध्ये या दिवसाची सुरुवात झाली.
२. जागतिक अन्न कचरा आणि अन्न नुकसान जनजागृती दिन (International Day of Awareness of Food Loss and Waste): संयुक्त राष्ट्र महासभेने (UN) २०२० मध्ये दिनांक २९ सप्टेंबर हा दिवस अधिकृतपणे घोषित केला. जगभरात दरवर्षी उत्पादित होणारे लाखो टन अन्न वाया जाते, तर दुसरीकडे करोडो लोक उपाशी झोपतात. हा विरोधाभास संपवून अन्न नासाडी रोखणे आणि अन्न सुरक्षा बळकट करणे हा या दिवसाचा मूळ हेतू आहे.
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक २९ सप्टेंबर १९१७ रोजी मुंबईतील दादर येथे इंडियन एज्युकेशन सोसायटीची (IES) पहिली शाळा ‘किंग जॉर्ज हायस्कूल’ या नावाने सुरू झाली. महाराष्ट्रातील मध्यमवर्गीय आणि गरजू विद्यार्थ्यांना उच्च दर्जाचे शिक्षण देण्याच्या उद्देशाने ही शाळा सुरू करण्यात आली होती, जिचा आज मोठा विस्तार झाला आहे.
दिनांक २९ सप्टेंबर २००६ रोजी महाराष्ट्रातील भंडारा जिल्ह्यातील खैरलांजी या छोट्याशा गावात एका दलित कुटुंबातील चार सदस्यांची भीषण व अमानुष हत्या करण्यात आली होती. या दुर्दैवी घटनेने संपूर्ण महाराष्ट्राचे सामाजिक वातावरण ढवळून निघाले होते आणि देशभरात मानवी हक्कांबद्दल मोठे आंदोलन उभे राहिले होते.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक २९ सप्टेंबर १८३६ रोजी भारतातील अत्यंत जुन्या आणि पहिल्या काही व्यापारी संघटनांपैकी एक असलेल्या ‘मद्रास चेंबर ऑफ कॉमर्स अँड इंडस्ट्री’ (MCCI) ची स्थापना करण्यात आली. या संस्थेने दक्षिण भारतातील व्यापार, उद्योग आणि ब्रिटिशकालीन औद्योगिक धोरणांना दिशा देण्यात ऐतिहासिक भूमिका बजावली.
दिनांक २९ सप्टेंबर १९५९ रोजी भारतीय महिला जलतरणपटू आरती साहा यांनी फ्रान्स ते इंग्लंड दरम्यानचे कठीण मानले जाणारे ‘इंग्लिश चॅनल’ यशस्वीरीत्या पोहून पार केले. अशी ऐतिहासिक कामगिरी करणाऱ्या त्या पहिल्या आशियाई महिला ठरल्या. त्यांच्या या अद्भूत पराक्रमामुळे त्यांना पुढे ‘पद्मश्री’ पुरस्काराने गौरविण्यात आले.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक २९ सप्टेंबर १९१६ रोजी अमेरिकेचे दिग्गज उद्योगपती आणि तेल सम्राट जॉन डी. रॉकफेलर हे जगातील पहिले ‘अब्जाधीश’ (Billionaire – अमेरिकन डॉलरमध्ये संपत्ती असणारे) ठरले. औद्योगिक क्रांतीच्या युगात त्यांनी स्थापन केलेल्या ‘स्टँडर्ड ऑइल’ कंपनीच्या यशाने त्यांना या शिखरावर पोहोचवले.
दिनांक २९ सप्टेंबर १९५४ रोजी स्वित्झर्लंडमध्ये जगातील सर्वात मोठी आणि प्रतिष्ठित अणुसंशोधन प्रयोगशाळा ‘CERN’ ची अधिकृत स्थापना १२ युरोपियन देशांच्या सहभागाने झाली. विज्ञान जगतात क्रांतिकारी ठरलेल्या हिग्ज बोसॉन (देव कण) या कणाचा शोध याच संस्थेत लावण्यात आला.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
दिनांक २९ सप्टेंबर १९३४ च्या सुमारास एन्रिको फर्मी आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी प्रयोगशाळेत शोध लावला की, जेव्हा अणूचा मारा करण्यासाठी न्यूट्रॉन्स हे पॅराफिन किंवा पाण्यासारख्या हलक्या पदार्थांतून पाठवले जातात, तेव्हा त्यांची गती लक्षणीयरीत्या मंदावते. हे मंद न्यूट्रॉन अणूच्या केंद्रकाद्वारे अतिशय वेगाने आणि सहज शोषले जातात.
🎂 जयंती
🪔 स्मृतिदिन
🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती
📖 विशेष उल्लेख
आरती साहा – इंग्लिश चॅनल पार करणारी पहिली आशियाई महिला (दिनांक २९ सप्टेंबर १९५९): दिनांक २९ सप्टेंबर १९५९ हा भारतीय क्रीडा इतिहासातील एक सुवर्णक्षण आहे. या दिवशी अवघ्या १९ वर्षांच्या आरती साहा यांनी फ्रान्समधील ‘केप ग्रिस नेझ’ ते इंग्लंडमधील ‘सँडगेट’ दरम्यानचे अत्यंत कठीण आणि प्रचंड थंड पाण्याचे ‘इंग्लिश चॅनल’ यशस्वीरीत्या पोहून पार केले. या अद्भूत कामगिरीसह त्या इंग्लिश चॅनल पार करणाऱ्या आशिया खंडातील पहिल्या महिला ठरल्या.
त्या काळी पोहण्यासाठी अत्यंत मर्यादित सुविधा आणि प्रतिकूल परिस्थिती असतानाही त्यांनी मिळवलेले हे यश थक्क करणारे होते. अत्यंत वेगवान पाण्याचा प्रवाह, थंड तापमान आणि सागरी जिवांचा धोका पत्करून त्यांनी १६ तास २० मिनिटांमध्ये हे आव्हानात्मक अंतर कापले. भारतीय क्रीडा जगतात महिलांचा आत्मविश्वास उंचावणारी ही ऐतिहासिक कामगिरी ठरली.
त्यांच्या या जागतिक यशाची दखल घेऊन भारत सरकारने १९६० मध्ये त्यांना देशाचा प्रतिष्ठेचा ‘पद्मश्री’ हा नागरी पुरस्कार प्रदान केला. आरती साहा यांचे हे यश आजही अनेक तरुण खेळाडूंना देशपातळीवर पुढे येण्यासाठी प्रेरणा देते.
💡 आणखी थोडं
विख्यात विनोदी अभिनेते मेहमूद हे अभिनय क्षेत्रात येण्यापूर्वी केवळ ड्रायव्हर म्हणून काम करत नव्हते, तर त्यांनी प्रसिद्ध ट्रॅजेडी क्वीन ‘मीना कुमारी’ यांना काही काळ टेबल टेनिस शिकवण्याचे कामही केले होते! पुढे जाऊन त्यांनी मीना कुमारी यांच्या बहिणीशी विवाह केला आणि हिंदी सिनेसृष्टीचे सर्वात महागडे विनोदी अभिनेते बनले.
दिनांक २९ सप्टेंबर १९५९ रोजी इंग्लिश चॅनल पोहून पार करून इतिहास रचणाऱ्या पहिल्या आशियाई महिला जलतरणपटू कोण होत्या?
स्वातंत्र्यलढ्यात प्राणांची आहुती देणाऱ्या मातंगिनी हाजरा यांच्या शौर्याबद्दल आणि त्यागाबद्दल तुमचे काय विचार आहेत? आम्हाला खाली कमेंट करून नक्की सांगा.