जपानची राजधानी टोकियो शहर आणि परिसरात सलग ३५ दिवस मुसळधार आणि संततधार पाऊस नोंदवला गेला आहे. जपानच्या हवामान खात्याने दिलेल्या माहितीनुसार हवामान नोंदणीच्या १४० पेक्षा जास्त वर्षांच्या इतिहासातील ही सर्वात प्रदीर्घ पावसाची मालिका ठरली आहे.
३५
सलग पाऊस पडलेले दिवस (दिवस)
६२९
सप्टेंबरमधील एकूण पाऊस मिलीमीटर (मिलीमीटर)
१८८६
हवामान नोंदीचे सुरुवात वर्ष (वर्ष)
३
सरासरीच्या पटीत झालेला पाऊस (पट)
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
टोकियोमध्ये सलग ३५ दिवस पावसाची नोंद झाली असून १४० वर्षांतील सर्वात प्रदीर्घ पावसाचा विक्रम नोंदवला गेला आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
जपान हवामान खाते (JMA), टोकियो महानगर पालिका आणि हवामान अभ्यासक.
तात्कालिक परिणाम
भाजीपाल्याची टंचाई निर्माण झाली असून वाहतूक सेवा मंदावली आणि नागरिक सूर्यप्रकाशाअभावी पावसाळी थकव्याने त्रस्त झाले आहेत.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
जपान प्रशासनाने आपत्कालीन यंत्रणा सज्ज ठेवून स्थानिक नागरिकांना सुरक्षिततेच्या उपाययोजना करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
सलग ३५ दिवसांचा ऐतिहासिक पाऊस आणि हवामान नोंद
टोकियोमध्ये २७ ऑगस्टपासून सुरू झालेली पावसाची मालिका ३० सप्टेंबरपर्यंत अखंडपणे सुरू राहिली आहे.
- यापूर्वी २०१९ मध्ये नोंदवलेला सलग ३३ दिवसांच्या पावसाचा विक्रम यंदा पूर्णपणे मोडीत निघाला आहे.
- सप्टेंबर महिन्यात ६२९ मिलीमीटर पाऊस नोंदवला गेला असून तो सरासरीच्या जवळपास तिप्पट आहे.
‘एल निनो’चा प्रभाव आणि दैनंदिन जीवनावरील विपरीत परिणाम
हवामान तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार प्रशांत महासागरातील ‘एल निनो’ स्थिती आणि वातावरण बदलामुळे हवेचा दाब एकाच ठिकाणी स्थिर राहिला आहे. या प्रणालीमुळे शरद ऋतूतील पावसाचे ढग टोकियो शहरावर सातत्याने रेंगाळले आहेत. या संततधार पावसामुळे टोकियोतील नागरिकांना तीव्र सूर्यप्रकाशाचे दर्शन दुर्मिळ झाले आहे. दैनंदिन शेती पिकांचे अतोनात नुकसान झाल्याने भाजीपाल्याचे भाव मोठ्या प्रमाणावर वाढले आहेत. उपनगरीय रेल्वे सेवा आणि हवाई वाहतुकीत सातत्याने अडथळे येत आहेत. पर्यटनावर मंदीचे सावट पसरले असून सलगच्या ओलसर हवामानामुळे नागरिकांमध्ये आरोग्यविषयक समस्या उद्भवल्या आहेत.
“पॅसिफिक क्षेत्रातील एल निनो प्रणाली आणि हवामान बदलाच्या संयुक्त परिणामामुळे पावसाचा पट्टा टोकियोवर स्थिर राहिला आहे.”
— जपान हवामान खाते, अधिकृत प्रवक्ता“तापमानवाढीमुळे वातावरणातील बाष्प धरून ठेवण्याची क्षमता वाढली आहे. अशा प्रकारच्या तीव्र हवामान घटना वारंवार घडताना दिसतील.”
— मॅथ्यू कॅपुची, ज्येष्ठ हवामान तज्ज्ञ- सलग पावसाच्या या भीषण आपत्तीमुळे शेतीचे कोट्यवधी रुपयांचे नुकसान झाले आहे.
- सलग सूर्यप्रकाश न मिळाल्याने टोकियोतील नागरिकांमध्ये ‘रेन फॅटीग’ म्हणजेच पावसाचा थकवा दिसून येत आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| पावसाची सलग मालिका | ३५ दिवस | नोंदवले |
| पूर्वीचा विक्रम | ३३ दिवस (२०१९) | मोडीत |
| सप्टेंबर महिन्यातील पाऊस | ६२९ मिमी | उच्चांकी |
| मुख्य तांत्रिक कारण | एल निनो व हवामान बदल | कार्यरत |
पार्श्वभूमी
हवामान बदल आणि टोकियो समोरील भूगर्भीय आपत्तीचे आव्हान
टोकियो शहर हे ऐतिहासिकदृष्ट्या पुराच्या धोक्याचा सामना करण्यासाठी ओळखले जाते. जपानमध्ये १८८६ सालापासून आधुनिक हवामानाची नोंद ठेवण्यास सुरुवात झाली होती. गेल्या काही दशकांत जागतिक तापमानवाढ आणि हवामान बदलाच्या परिणामांमुळे अतिवृष्टीच्या घटनांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. यंदा ऑगस्टच्या अखेरपासून सुरू झालेला पाऊस सप्टेंबर महिना संपला तरी थांबलेला नाही. टोकियो शहराच्या भूगर्भात उभारलेली महाकाय पूर नियंत्रण यंत्रणा आणि ड्रेनेज मार्ग या वेळी प्रभावी ठरले आहेत. सलग ३५ दिवसांच्या या अभूतपूर्व पावसामुळे शहराच्या पायाभूत सुविधांवर प्रचंड ताण आला असून भविष्यातील हवामान बदलांच्या धोक्यांना तोंड देण्यासाठी नवीन धोरणे आखण्याची गरज स्पष्ट झाली आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन आपत्ती व्यवस्थापन पथकांना सतर्कतेचा इशारा देण्यात आला आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर कृषी पुरवठा साखळी खंडित झाली असून किरकोळ बाजारात महागाई वाढली आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम घरातील ओलावा, सूर्यप्रकाशाची कमतरता आणि दैनंदिन प्रवासातील अडथळ्यांवर झाला आहे.
शेतकरी व नागरिक
शेतकरी व नागरिक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून पिकांचे नुकसान आणि वाढत्या अन्नधान्य दराचा मोठा फटका बसला आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
टोकियोतील अतिवृष्टी आणि हवामान बदलाचा इशारा
जागतिक पातळीवर वेगाने बदलणाऱ्या हवामानाचा सर्वात मोठा फटका जपानची राजधानी टोकियो शहराला बसल्याचे या ३५ दिवसांच्या पावसावरून स्पष्ट होते. १४० वर्षांचा हवामान नोंदीचा इतिहास मोडीत निघणे ही सामान्य घटना नक्कीच नाही. ‘एल निनो’चा प्रभाव आणि वाढत्या जागतिक तापमानामुळे वातावरणातील बाष्प साठवण्याची क्षमता वाढली आहे. या घटकांमुळे पावसाचे ढग दीर्घकाळ एकाच भागात साचून राहण्याचे प्रमाण वाढले आहे. केवळ पायाभूत सुविधा किंवा अंडरग्राउंड पूर बोगदे उभारून निसर्गाच्या या अविरत कोपाचा सामना करणे शक्य नाही. टोकियोतील या पावसाळी थकव्याने आणि अतिवृष्टीने जगाला स्पष्ट इशारा दिला आहे. हवामान बदलांवर रोख लावण्यासाठी जागतिक स्तरावर ठोस पावले उचलणे ही आता काळाची गरज बनली आहे.
