संयुक्त राष्ट्रांनी भारताच्या ‘ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉर टप्पा ३’ या उपक्रमाचे स्वागत केले आहे. सौर ऊर्जेच्या क्षमतेत वाढ करणारा उपक्रम भारताला जागतिक स्तरावर अग्रेसर बनवणारा उपक्रम आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या सरचिटणीसांच्या प्रवक्त्यांनी या निर्णयाचे कौतुक केले आहे.
३
ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉर टप्पा क्र.
१
जागतिक सौर ऊर्जा नेतृत्व स्थान
१
संयुक्त राष्ट्रांचा अधिकृत पाठिंबा
१०
नवीकरणीय ऊर्जा समृद्ध राज्ये
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
संयुक्त राष्ट्रांनी भारताच्या ‘ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉर टप्पा ३’ उपक्रमाचे अधिकृत स्वागत करत भारताच्या सौर ऊर्जा क्षेत्रातील नेतृत्वाचे कौतुक केले आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस, भारताचे नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालय, पावर ग्रिड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया या उपक्रमात मुख्य घटक आहेत.
तात्कालिक परिणाम
भारताच्या स्वच्छ ऊर्जा धोरणाला जागतिक स्तरावर मान्यता मिळाली असून आंतरराष्ट्रीय हरित निधी मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
केंद्र सरकारने सर्व राज्यांमधील नवीकरणीय ऊर्जा ग्रिड जोडणीची कामे वेगाने पूर्ण करण्याचे स्पष्ट निर्देश दिले आहेत.
संयुक्त राष्ट्रांकडून भारताचे कौतुक
ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉरच्या तिसऱ्या टप्प्यामुळे भारताची अपारंपरिक ऊर्जा निर्मिती क्षमता मोठ्या प्रमाणावर वाढणार आहे.
- संयुक्त राष्ट्रांच्या प्रवक्त्यांनी भारताच्या सौर ऊर्जा विस्ताराचे कौतुक केले.
- जागतिक हवामान बदलाच्या उद्दिष्टांची पूर्तता करण्यासाठी भारताचे धोरण महत्त्वपूर्ण ठरत आहे.
ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉर टप्पा ३ आणि राष्ट्रीय उद्दिष्टे
भारताने जागतिक पातळीवर कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी ५०० गिगावॉट अपारंपरिक ऊर्जा निर्मितीचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. ‘ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉर टप्पा ३’ मुळे सौर आणि पवन ऊर्जा केंद्रांमधून निर्माण होणारी वीज थेट राष्ट्रीय ग्रीडला जोडली जाईल. यामुळे वीज वहनातील तांत्रिक अडचणी दूर होतील. देशातील विविध राज्यांमध्ये वीज वहन लाईन आणि उपकेंद्र उभारण्याचे काम वेगाने पार पडणार आहे. आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडीच्या (ISA) माध्यमातून भारत आधीच जागतिक पातळीवर सौर ऊर्जेचा प्रसार करत आहे. संयुक्त राष्ट्रांनी या उपक्रमाची दखल घेतल्याने भारताचे स्थान जागतिक मंचावर अधिक भक्कम झाले आहे.
“भारताचा ‘ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉर टप्पा ३’ हा उपक्रम सौर ऊर्जा क्षेत्रात भारताचे नेतृत्व अधिक मजबूत करणारा उपक्रम आहे. हवामान बदलाच्या लढ्यात भारताचे पाऊल कौतुकास्पद आहे.”
— स्टीफन दुजारिक, सरचिटणीसांचे मुख्य प्रवक्ते (संयुक्त राष्ट्र)- राष्ट्रीय वीज ग्रीडचे बळकटीकरण वेगाने पार पाडणे.
- सौर आणि पवन ऊर्जेचे प्रमाण देशांतर्गत वीज पुरवठ्यात वाढवणे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| प्रकल्पाचे नाव | ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉर टप्पा ३ | मंजूर |
| प्रकल्प स्वरूप | वीज वहन व ग्रीड बळकटीकरण | सुरु |
| संबंधित संस्था | संयुक्त राष्ट्र (UN) व भारत सरकार | नोंदवले |
| मुख्य उद्दिष्ट | सौर व अपारंपरिक ऊर्जा विस्तार | निश्चित |
पार्श्वभूमी
भारताची हरित ऊर्जा वाटचाल आणि पुढील टप्पे
भारताने यापूर्वी ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉरचा टप्पा १ आणि टप्पा २ यशस्वीपणे राबवला आहे. या टप्प्यांच्या माध्यमातून हजारो मेगावॉट अपारंपरिक वीज मुख्य ग्रीडमध्ये जोडण्यात आली. आता तिसऱ्या टप्प्यामध्ये मोठ्या प्रमाणावर उभारल्या जाणाऱ्या सोलर पार्क आणि पवन ऊर्जा प्रकल्पांना थेट वीज पुरवठा साखळीशी जोडले जाणार आहे. भारत सरकारने २०३० पर्यंत देशाची अर्धी वीज गरज अपारंपरिक स्रोतांतून पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट निश्चित केले आहे. या पार्श्वभूमीवर टप्पा ३ ची अंमलबजावणी भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालयाने प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीसाठी राज्य प्रशासनांशी समन्वय वाढवला आहे. वीज वहन वाहिन्यांच्या जमीन अधिग्रहणाची आणि मंजुऱ्यांची कामे वेगाने पूर्ण करण्याचे स्पष्ट आदेश दिले आहेत.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर सौर पॅनेल, वीज वहन उपकरणे आणि हरित ऊर्जा तंत्रज्ञान क्षेत्रातील कंपन्यांना मोठी कंत्राटे मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. हरित ऊर्जेतील परदेशी गुंतवणुकीचा ओघ वाढण्यास मोठा वाव मिळेल.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम हरित व स्वच्छ विजेच्या अखंड पुरवठ्याच्या रूपात दिसून येईल. प्रदूषण कमी होऊन पर्यावरण संतुलनाला मदत मिळेल.
संबंधित वर्ग (ऊर्जा क्षेत्रातील तंत्रज्ञ)
तंत्रज्ञ आणि अभियंता यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून सौर व पवन ऊर्जा प्रकल्पांच्या उभारणीत आणि देखभालीत मोठ्या प्रमाणावर रोजगाराच्या संधी निर्माण होणार आहेत.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
संयुक्त राष्ट्रांनी भारताच्या ‘ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉर टप्पा ३’ या उपक्रमाचे केलेले कौतुक भारताच्या पर्यावरणस्नेही धोरणांची आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील पोचपावती आहे. हवामान बदलाच्या संकटाचा सामना करताना विकसनशील देशांसमोर अनेक आव्हाने असतात. अशा काळात भारताने अपारंपरिक ऊर्जेचा स्वीकार करत जागतिक सौर ऊर्जेचे नेतृत्व स्वीकारले आहे. ग्रीन एनर्जी कॉरिडॉरमुळे केवळ विजेचा तुटवडा दूर होणार नाही, तर कार्बन उत्सर्जन घटवून शाश्वत विकासाचे ध्येय साध्य करणे सोपे जाईल. या प्रकल्पाची कालमर्यादेत अंमलबजावणी करून भारताने जागतिक स्तरावर ठेवलेला हा आदर्श निश्चितच प्रेरणादायी आहे.
