गजच्छाया योग म्हणजे काय?

वैदिक ज्योतिषशास्त्रात गजच्छाया योग हा अत्यंत पवित्र आणि दुर्मिळ मानला जातो. भाद्रपद महिन्यातील कृष्ण पक्षातील त्रयोदशी किंवा अमावस्या तिथीला जेव्हा सूर्य आणि चंद्र दोन्ही हस्त नक्षत्रात असतात, तेव्हा हा शुभ योग जुळून येतो. ‘गज’ म्हणजे हत्ती आणि ‘छाया’ म्हणजे सावली. पूर्वीच्या काळी हत्तीच्या सावलीत बसून श्राद्ध विधी करण्याचे विशेष महत्त्व होते, म्हणूनच याला गजच्छाया योग म्हणतात. या योगाचे ज्योतिषीय महत्त्व असे की, चंद्र हा मनाचा कारक आहे आणि सूर्य हा आत्म्याचा कारक आहे. हे दोन्ही ग्रह जेव्हा हस्त नक्षत्रात एकत्र येतात, तेव्हा त्यांची शुभ ऊर्जा पृथ्वीवर केंद्रित होते. या विशेष योगामध्ये केलेले पितृतर्पण, श्राद्ध किंवा दानधर्म थेट पूर्वजांपर्यंत पोहोचते अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. यामुळे घरात सुख, शांती आणि समृद्धी नांदते. या योगाच्या प्रभावाने व्यक्तीला मानसिक स्थैर्य आणि आत्मिक बळ प्राप्त होते.