अमेरिकेतील पानामा देशात ७.७ आणि ६.६ रिश्टर स्केल तीव्रतेच्या दोन भीषण भूकंपाच्या धक्क्यांनी प्रचंड हाहाकार माजवला आहे. शुक्रवारी लागोपाठ बसलेल्या या भूकंपाच्या धक्कादायक तीव्रतेमुळे अनेक इमारती कोसळल्या असून रस्ते खचले आहेत.
७.७ रिश्टर
भूकंपाची तीव्रता
२७ बाधित
दुखापतग्रस्त नागरिक
४५ हून अधिक
भूकंपाचे पश्चातधक्के
१ अब्ज डॉलर
आर्थिक नुकसान
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
पानामधील हेरेरा प्रांतात ७.७ तीव्रतेचा भीषण भूकंप झाला. यानंतर ६.६ तीव्रतेचा दुसरा मोठा धक्का आणि ४५ हून अधिक पश्चातधक्के बसल्याने देशभरात भीतीचे वातावरण पसरले.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
पा नामाचे राष्ट्राध्यक्ष होसे राऊल मुलिनो यांनी देशात आपत्कालीन परिस्थिती जाहीर केली आहे. नॅशनल सिव्हिल प्रोटेक्शन सिस्टीम आणि बचाव पथके आपत्ती निवारणात सक्रिय आहेत.
तात्कालिक परिणाम
पेनोनोम शहरातील हॉटेल आणि ऐतिहासिक इमारती कोसळल्या आहेत. राजधानी पानामा सिटीमधील उंच इमारतींमधून हजारो नागरिकांना तातडीने सुरक्षित स्थळी हलवण्यात आले.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
प्रशासनाने पॅसिफिक किनारपट्टीवर दिलेला त्सुनामीचा इशारा नंतर मागे घेतला आहे. टोकुमेन आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरील सेवा तपासणीनंतर पूर्ववत करण्यात आली आहे.
पा नामात शक्तिशाली भूकंपाचे लागोपाठ धक्के
गेल्या साडेसात दशकांतील सर्वात विनाशकारी भूकंपाने पानामाला हादरवले आहे. १० किलोमीटर खोलीवर झालेल्या या भूकंपाचे हादरे शेजारील कोलंबिया देशातही तीव्रतेने जाणवले.
- ऐतिहासिक चर्च आणि इमारतींचे नुकसान
- राजधानीत तातडीने इमारती रिकाम्या
भूकंपाचा विनाश आणि प्रशासकीय बचावकार्य
अमेरिकन जिओलॉजिकल सर्व्हेनुसार हेरेरा प्रांतातील पिटालोझा अरिबा भागाजवळ भूकंपाचे मुख्य केंद्र होते. भूकंपाच्या धक्क्यांमुळे पेनोनोमे शहरातील दोस कॉन्टिनेन्टेस हॉटेल आणि व्हिएरास प्रांतातील ऐतिहासिक सॅन अतानासिओ चर्चचा काही भाग कोसळला आहे. रस्ते आणि पुलांना मोठ्या भेगा पडल्याने अनेक ठिकाणचा वाहतूक संपर्क तुटला आहे. राष्ट्राध्यक्ष होसे राऊल मुलिनो यांनी नागरिकांना शांतता राखण्याचे आवाहन केले आहे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवरून अमेरिका आणि लॅटिन अमेरिकन देशांनी तातडीने मदतीचा हात पुढे केला आहे. जगातील अत्यंत महत्त्वाचा सागरी व्यापार मार्ग असलेला ‘पानामा कालवा’ या दुर्घटनेत सुरक्षित असून तेथील वाहतूक पूर्ववत सुरू आहे.
“देशावर मोठे आपत्तीचे संकट आले असून बचाव यंत्रणा प्रत्येक बाधित भागाची पाहणी करत आहेत. नागरिकांनी घाबरून न जाता प्रशासकीय सूचनांचे पालन करावे.”
— होसे राऊल मुलिनो, राष्ट्राध्यक्ष, पानामा“७.७ तीव्रतेच्या मुख्य भूकंपानंतर बसलेले ४५ हून अधिक पश्चातधक्के या भूगर्भीय हालचालींची तीव्रता दर्शवतात. येत्या काही दिवसांत छोटे हादरे कायम राहू शकतात.”
— नेस्टोर लुके, संचालक, जिओसायन्सेस इन्स्टिट्यूट, पानामा विद्यापीठ| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| मुख्य भूकंप तीव्रता | ७.७ रिश्टर | नोंदवले |
| पश्चातधक्का तीव्रता | ६.६ रिश्टर | नोंदवले |
| पानामा कालवा स्थिती | पूर्ण सुरक्षित | कार्यरत |
| आंतरराष्ट्रीय मदत | अमेरिका आणि शेजारी | मंजूर |
पार्श्वभूमी
पानामातील भूगर्भीय रचना आणि आपत्तीची पार्श्वभूमी काय आहे?
पानामा देश हा ‘पॅसिफिक रिंग ऑफ फायर’ या अत्यंत संवेदनशील भूगर्भीय पट्ट्यात वसलेला आहे. येथे कोकोस, नाझका आणि कॅरिबियन या तीन मोठ्या टेक्टोनिक प्लेट्सची सतत होणारी हालचाल भूकंपाचे मुख्य कारण मानली जाते. यापूर्वी १९९१ मध्ये ७.४ रिश्टर स्केल तीव्रतेच्या भूकंपात २३ जणांचा मृत्यू झाला होता. गेल्या ७५ वर्षांतील हा सर्वात मोठा भूकंप ठरला आहे. या दुर्घटनेत भूगर्भातील हालचालींमुळे प्राथमिक अंदाजानुसार १ अब्ज डॉलरहून अधिक आर्थिक नुकसान झाल्याचे मानले जाते.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन, राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरणाने सर्व बाधित प्रांतांत लष्कर आणि बचाव पथके तैनात केली आहेत. कोसळलेल्या इमारतींच्या ढिगाऱ्याखाली अडकलेल्या नागरिकांना बाहेर काढण्यासाठी शोधमोहीम वेगाने सुरू आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर, रस्ते आणि स्थानिक पायाभूत सुविधांचे मोठे नुकसान झाल्याने पुरवठा साखळीवर तात्पुरता परिणाम झाला आहे. आंतरराष्ट्रीय विमा कंपन्यांनी या दुर्घटनेतील नुकसानाचे मूल्यांकन सुरू केले आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम झाला आहे. भीतीपोटी हजारो नागरिक घराबाहेर रस्त्यांवर रात्र काढत आहेत. पाणी आणि वीज पुरवठा खंडित झाल्यामुळे नागरिकांना हाल सोसावे लागत आहेत.
बाधित नागरिक व व्यावसायिक वर्ग
बाधित नागरिक व व्यावसायिक वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून, घरे आणि दुकानांचे मोठे आर्थिक नुकसान झाल्याने नागरिक सरकारी पुनर्वसन व मदतीची वाट पाहत आहेत.
संपादकीय दृष्टिकोन
नैसर्गिक आपत्ती आणि आपत्कालीन सज्जतेचे आव्हान
पानामात झालेल्या या ७.७ रिश्टर तीव्रतेच्या भूकंपाने पुन्हा एकदा निसर्गाच्या कोपापुढे मानवी संरचनांची मर्यादा स्पष्ट केली आहे. सुदैवाने या भीषण आपत्तीत कोणतीही जीवितहानी झाल्याचे तातडीने नोंदवले गेलेले नाही, ही दिलासादायक बाब आहे. मात्र, ऐतिहासिक वास्तू आणि पायाभूत सुविधांचे झालेले प्रचंड नुकसान भरून काढण्यासाठी पानामाला दीर्घकाळ संघर्ष करावा लागेल. ‘पॅसिफिक रिंग ऑफ फायर’ पट्ट्यात वसलेल्या देशांनी भूकंपरोधक बांधकाम तंत्रज्ञान आणि डिजिटल इशारा प्रणाली अधिक मजबूत करण्याची गरज या घटनेने पुन्हा अधोरेखित केली आहे. आंतरराष्ट्रीय समुदायाने पानामाला या कठीण प्रसंगात तातडीने सर्वतोपरी मदत उपलब्ध करून देणे गरजेचे आहे.
