
जागतिक सर्वेक्षणात सर्वोत्तम देशांच्या यादीत ग्रीसने प्रथम स्थान पटकावले आहे. या मानाच्या यादीत भारताने अव्वल वीस देशांमध्ये स्थान मिळवत सतरावे स्थान पटकावले आहे. जागतिक पातळीवरील प्रवाशांच्या मतांच्या आधारे तयार केलेल्या या अहवालात विविध देशांमधील संस्कृती, ऐतिहासिक वारसा, पर्यटन स्थळे आणि सुरक्षितता या मुद्द्यांचा प्रामुख्याने विचार करण्यात आला आहे.
१७
भारताचे स्थान
९२.११
भारताचा गुणसंख्या
९८.१४
ग्रीसचा गुणसंख्या
२०
जागतिक मानांकन यादी
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
प्रवाशांच्या सर्वेक्षणावर आधारित जागतिक सर्वोत्तम देशांच्या यादीत ग्रीस पहिल्या स्थानी विराजमान झाले आहे. याशिवाय जपान दुसऱ्या तर इटली तिसऱ्या स्थानी आहे. पर्यटन, संस्कृती आणि आदितेच्या जोरावर भारताने सतरावे स्थान पटकावत आघाडीच्या विशीत यशस्वीपणे प्रवेश केला आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
आंतरराष्ट्रीय पर्यटन सर्वेक्षण संस्था, जागतिक प्रवास समीक्षक आणि विविध देशांचे पर्यटन विभाग या प्रक्रियेत सहभागी आहेत. जगभरातील हजारो प्रवाशांनी सहभाग घेऊन आपले मतदान नोंदवले आहे. सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारसा जतन करणाऱ्या संस्थांचे योगदान यामध्ये महत्त्वाचे ठरले आहे.
तात्कालिक परिणाम
या जागतिक मानांकनामुळे पर्यटन क्षेत्रात मोठी हालचाल पाहायला मिळत आहे. भारतीय पर्यटन स्थळांकडे पाहण्याचा जागतिक प्रवाशांचा दृष्टिकोन अधिक सकारात्मक झाला आहे. विविध देशांमधील प्रवास कंपन्यांनी भारताच्या पॅकेजला प्राधान्य देण्यास सुरुवात केली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
केंद्रीय पर्यटन मंत्रालयाने या जागतिक कामगिरीचे स्वागत केले आहे. देशांतर्गत पर्यटन वाढवण्यासाठी आणि प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी शासनाने विविध नियमावली तयार केली आहे. आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांना अधिक सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी प्रशासकीय यंत्रणा सज्ज झाली आहे.
जागतिक पर्यटन मानांकन आणि भारताची कामगिरी
पर्यटनाच्या क्षेत्रातील विश्वासार्ह समजल्या जाणाऱ्या ‘कोंडे नास्ट ट्रॅव्हलर’च्या सर्वेक्षणात भारताने उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. संस्कृती, ऐतिहासिक वास्तू, निसर्ग सौंदर्य आणि विविधतेच्या जोरावर भारताने जागतिक स्तरावर आपला ठसा उमटवला आहे. युरोपियन आणि आशियाई देशांमध्ये पर्यटनाची चुरस वाढली आहे.
- भारताने ९२.११ गुणांसह सतरावे स्थान मिळवले.
- ग्रीसने ९८.१४ गुणांसह प्रथम स्थान पटкаवले.
पर्यटन संस्कृती आणि जागतिक आकर्षणाचे केंद्र
भारत हा जगातील सर्वात जुन्या संस्कृतींपैकी एक देश मानला जातो. येथील हिमालयीन पर्वतरांगा, प्राचीन मंदिरे, ऐतिहासिक किल्ले, राजस्थानातील राजवाडे आणि समृद्ध वन्यजीव यामुळे जगभरातील पर्यटक आकर्षित होत आहेत. या सर्वेक्षणात प्रवाशांनी सुरक्षितता, खाद्यसंस्कृती आणि आदरातिथ्य या निकषांच्या आधारे मते नोंदवली आहेत. भारताची विविधता आणि समृद्ध वारसा यामुळे आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांच्या पसंतीस उतरला आहे. आशियाई देशांमध्ये जपान, इंडोनेशिया आणि थायलंड यांनी देखील या यादीत स्थान मिळवले आहे. पर्यटन क्षेत्राच्या विकासासाठी आणि पायाभूत सुविधा सुधारण्यासाठी शासनाकडून सातत्याने प्रयत्न सुरू आहेत. या जागतिक मानांकनामुळे देशांतर्गत अर्थव्यवस्थेला आणि पर्यटन उद्योगाला मोठी चालना मिळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
“जागतिक पर्यटन सर्वेक्षणात भारताने अग्रगण्य देशांमध्ये स्थान मिळवणे हा आपल्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचा आणि आदरातिथ्याचा गौरव आहे.”
— गजेंद्रसिंह शेखावत, केंद्रीय पर्यटन मंत्री“प्रवाशांच्या पसंतीनुसार जाहीर झालेल्या या यादीत भारताची उपस्थिती पर्यटनाच्या क्षेत्रात होत असलेल्या सकारात्मक बदलांचे द्योतक आहे.”
— डॅनियल स्मिथ, आंतरराष्ट्रीय पर्यटन तज्ज्ञ| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| जागतिक सर्वेक्षण | प्रवासी मते | पूर्ण |
| भारत मानांकन | सतरावे स्थान | नोंदवले |
| ग्रीस क्रमांक | प्रथम स्थान | कार्यरत |
| विशेष गुणसंख्या | ब्याण्णो दशांश अकरा | मंजूर |
पार्श्वभूमी
जागतिक पर्यटन सर्वेक्षणाचा इतिहास आणि निकष काय आहेत?
मागील अनेक वर्षांपासून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विविध पर्यटन नियमांच्या आधारे देशांचे मूल्यांकन केले जाते. प्रवाशांच्या अनुभवांच्या आणि मतांच्या आधारे ही मानांकने निश्चित केली जातात. मागील काही आवृत्त्यांमध्ये देखील भारताने पर्यटनाच्या क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण कामगिरी केली होती. या प्रक्रियेत प्रवाशांची सुरक्षा, वाहतूक व्यवस्था आणि राहण्याची सुविधा यावर विशेष भर दिला जातो. आगामी काळातील पर्यटनाच्या नवीन संधी शोधण्यासाठी हे सर्वेक्षण अत्यंत मार्गदर्शक ठरत आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांच्या सुरक्षेसाठी विशेष पर्यटक पोलीस पथके तैनात करण्यात आली आहेत. सर्व प्रमुख पर्यटन स्थळांवर कायदा व सुव्यवस्था अबाधित राखण्यासाठी प्रशासनाकडून कडेकोट बंदोबस्त ठेवण्यात आला आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर आदरातिथ्य, हॉटेल्स आणि पर्यटन उद्योगाला मोठी चालना मिळाली आहे. परदेशी पर्यटकांच्या वाढत्या ओघामुळे स्थानिक हस्तकला, हॉटेल व्यवसाय आणि पर्यटन क्षेत्रातील आर्थिक उलाढालीत मोठी वाढ नोंदवली जात आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम झाला असून पर्यटन क्षेत्राच्या विकासामुळे स्थानिकांना रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध झाल्या आहेत. देशाच्या सांस्कृतिक समृद्धीचा अभिमान सर्वसामान्य नागरिकांमध्ये वाढीस लागला आहे.
पर्यटन व्यावसायिक
पर्यटन व्यावसायिक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून भारताचे जागतिक मानांकन सुधारल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय पर्यटकांचा ओघ वाढून व्यवसायात मोठी आर्थिक प्रगती साधता येईल.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
आंतरराष्ट्रीय पातळीवर भारताने मिळवलेले हे मानांकन देशाच्या पर्यटन क्षेत्राची मोठी उपलब्धी दर्शवते. प्राचीन इतिहास आणि आधुनिक सुविधा यांचा मेळ घालून भारताने पर्यटकांना आकर्षित केले आहे. केवळ निसर्गसौंदर्य नसून येथील विविधता हे भारताचे सर्वात मोठे बलस्थान ठरले आहे. प्रशासनाने आणि पर्यटन विभागाने मूलभूत सुविधांचा विकास करून हा प्रवाह कायम राखणे आवश्यक आहे. दर्जेदार सेवा आणि सुरक्षित वातावरण मिळाल्यास भारत जगातील सर्वोत्तम पर्यटन स्थळ बनू शकेल.