भारतीय नागरिकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे ओळखपत्र असलेल्या आधार कार्डवरील पत्ता बदलण्याची प्रक्रिया आता अधिक सुलभ आणि सोयीस्कर झाली आहे. नागरिकांना आता त्यांच्या घरबसल्या ही दुरुस्ती करून घेता येणार आहे. विशेष म्हणजे, ज्यांच्याकडे पत्ता बदलण्यासाठी कोणतेही अधिकृत कागदपत्र उपलब्ध नाही, अशा नागरिकांसाठी भारतीय विशिष्ट ओळख प्राधिकरणाने एक विशेष कार्यपद्धती अमलात आणली आहे. यामुळे आता आधार केंद्रावर प्रत्यक्ष जाण्याची अट शिथिल झाली असून वेळेचीही बचत होणार आहे.
ज्या नागरिकांकडे वास्तव्याचा कोणताही लेखी पुरावा नाही, त्यांच्यासाठी ‘पत्ता पडताळणी पत्र’ ही पद्धत अत्यंत प्रभावी ठरत आहे. या प्रक्रियेअंतर्गत एखादा ओळखीचा व्यक्ती, कुटुंबप्रमुख किंवा संबंधित पत्त्यावर आधीपासूनच राहणारा नागरिक तुमच्या निवासाची पुष्टी करू शकतो. संबंधित व्यक्तीने आपल्या पत्त्यावर तुमचा निवास असल्याचे मान्य केल्यानंतर आणि आपली संमती दिल्यानंतर, प्रणालीद्वारे आपोआप पडताळणी पत्र तयार केले जाते. यामुळे कागदपत्रांच्या तांत्रिक अडचणी दूर होण्यास मदत झाली आहे.
ही सर्व प्रक्रिया पूर्णपणे प्राधिकरणाच्या संकेतस्थळावर पार पडते. यासाठी अर्जदाराला प्रथम स्वतःचा आधार क्रमांक आणि नोंदणीकृत भ्रमणध्वनी क्रमांक वापरून प्रणालीमध्ये प्रवेश करावा लागतो. त्यानंतर पत्ता अद्ययावत करा हा पर्याय निवडून आवश्यक ती सर्व माहिती भरावी लागते. या टप्प्यावर पडताळणी करणाऱ्या व्यक्तीची सविस्तर माहिती देणे अनिवार्य असते, जेणेकरून पुढील प्रक्रिया सुरू होऊ शकेल.
अर्जदाराने माहिती भरल्यानंतर पडताळणी करणाऱ्या व्यक्तीला एक संदेश पाठवला जातो. त्या व्यक्तीने आपली अधिकृत संमती दिल्यानंतरच हा अर्ज अंतिम मंजुरीसाठी पुढे पाठवला जातो. अर्ज सादर केल्यानंतर एक विशिष्ट नोंदणी क्रमांक दिला जातो, ज्याच्या आधारे नागरिक आपल्या अर्जाची सद्यस्थिती तपासू शकतात. सर्व तांत्रिक बाबींची तपासणी पूर्ण झाल्यानंतर काही दिवसांतच आधारमधील पत्ता अद्ययावत केला जातो.
क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, ही नवीन सुविधा विशेषतः रोजगारासाठी स्थलांतरित झालेले कामगार, भाडेकरू किंवा नव्याने दुसऱ्या ठिकाणी राहायला गेलेल्या नागरिकांसाठी वरदान ठरत आहे. मात्र, ही प्रक्रिया करताना कोणतीही चुकीची किंवा खोटी माहिती दिल्यास अर्ज तात्काळ नाकारला जाऊ शकतो. त्यामुळे नागरिकांनी अचूक माहिती देणे गरजेचे आहे. ही संपूर्ण प्रक्रिया सुरक्षित असून सामान्य माणसासाठी अत्यंत सोपी आणि पारदर्शक असल्याचे सांगितले जाते.