केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाने विद्यार्थी आणि पालकांसाठी एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. दहावी आणि बारावीच्या मुख्य परीक्षांचे निकाल जाहीर झाल्यानंतर आता विद्यार्थ्यांना त्यांच्या गुणांची पडताळणी करणे अधिक सोपे होणार आहे. मंडळाने या वर्षापासून मूळ उत्तरपत्रिकांची छायाप्रत डिजिटल स्वरूपात थेट डिजीलॉकरवर उपलब्ध करून देण्याचा निर्णय घेतला आहे. या नवीन सुविधेमुळे आता विद्यार्थ्यांना आपल्या उत्तरपत्रिका मिळवण्यासाठी प्रदीर्घ प्रतीक्षा करण्याची आवश्यकता भासणार नाही.
या संदर्भातील अधिकृत माहिती देताना केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या परीक्षा नियंत्रक संयम भारद्वाज यांनी सांगितले की, परीक्षा प्रक्रियेत अधिक पारदर्शकता आणण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांचा ताण कमी करण्यासाठी हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. दरवर्षी निकाल लागल्यानंतर हजारो विद्यार्थी आपल्या गुणांवर असमाधानी असतात आणि पुनर्मूल्यांकनासाठी अर्ज करतात. यापूर्वी उत्तरपत्रिकांची प्रत मिळवण्याची प्रक्रिया अत्यंत गुंतागुंतीची आणि वेळखाऊ होती. परंतु आता देशाची राजधानी नवी दिल्ली येथून मंडळाने सर्व विभागीय कार्यालयांना या तंत्रज्ञानाचा वापर करून डिजिटल उत्तरपत्रिका थेट विद्यार्थ्यांच्या खात्यात पाठवण्याचे आदेश जारी केले आहेत.
प्रशासनाने स्पष्ट केल्यानुसार, ही डिजिटल सुविधा मिळवण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी निकाल लागल्यानंतर मंडळाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन ऑनलाईन पद्धतीने अर्ज करणे आवश्यक आहे. प्रति उत्तरपत्रिका विशिष्ट शुल्क निश्चित करण्यात आले असून, अर्ज यशस्वी झाल्यानंतर संबंधित विद्यार्थ्याच्या अधिकृत डिजीलॉकर खात्यावर उत्तरपत्रिकेची संपूर्ण स्कॅन केलेली प्रत पाठवली जाईल. या डिजिटल उत्तरपत्रिकेत शिक्षकांनी दिलेले गुण, तपासलेले प्रश्न आणि पडताळणीची स्वाक्षरी स्पष्टपणे पाहता येईल. यामुळे विद्यार्थ्यांना स्वतःच्या चुका समजून घेता येतील आणि त्यांचे गुण खरोखरच कमी झाले आहेत का, याचा अचूक अंदाज लावता येईल.
या ऐतिहासिक निर्णयाचे देशातील सर्वच स्तरातून आणि प्रामुख्याने मुंबई, पुणे, नागपूर यांसारख्या प्रमुख शहरांमधील मुख्याध्यापक आणि शिक्षणतज्ज्ञांकडून उत्स्फूर्त स्वागत केले जात आहे. डिजिटल तंत्रज्ञानाचा हा वापर शिक्षण क्षेत्रातील एक मोठी क्रांती मानला जात आहे. यामुळे केवळ वेळेचीच बचत होणार नाही, तर कागदाचा वापर कमी होऊन पर्यावरण रक्षणालाही मदत होणार आहे. तसेच, यापूर्वी उत्तरपत्रिकांची प्रत टपालाने किंवा प्रत्यक्ष हस्तगत करताना होणारा गोंधळ आणि उशीर आता पूर्णपणे टळणार असल्याने लाखो पालकांनी सुटकेचा श्वास सोडला आहे.
मंडळाने विद्यार्थ्यांना आवाहन केले आहे की, ज्या विद्यार्थ्यांना या सुविधेचा लाभ घ्यायचा आहे, त्यांनी आपले डिजीलॉकर खाते आधीच आधार कार्डशी जोडून प्रमाणित करून घ्यावे, जेणेकरून डिजिटल कागदपत्रे गोळा करताना कोणतीही तांत्रिक अडचण येणार नाही. गुणांच्या पुनर्मूल्यांकनाची आणि उत्तरपत्रिका मागवण्याची ही प्रक्रिया पूर्णपणे निश्चित वेळापत्रकानुसार चालणार असून, मुदतीनंतर येणाऱ्या कोणत्याही अर्जाचा विचार केला जाणार नाही. या पारदर्शक आणि आधुनिक पद्धतीमुळे विद्यार्थ्यांचा केंद्रीय शिक्षण मंडळावरील विश्वास अधिक दृढ होईल, असा विश्वास शिक्षण मंत्रालयाकडून व्यक्त करण्यात आला आहे.