सह्याद्री मराठी वाहिनी

Author: सह्याद्री मराठी वृत्त

  • तरुणाईच्या मनावर डीपी झूम करून या गाण्याची जादू

    तरुणाईच्या मनावर डीपी झूम करून या गाण्याची जादू

    मराठी संगीत विश्वात आपल्या मधाळ आवाजाने स्वतंत्र ओळख निर्माण करणारा लोकप्रिय गायक रोहित राऊत आता एका नव्या अंदाजात रसिक-प्रेक्षकांच्या भेटीला आला आहे. आजवर अनेक सुपरहिट चित्रपटांतून पार्श्वगायन केल्यानंतर, रोहितचे ‘डीपी झूम करून’ हे सिंगल म्युझिक व्हिडिओ साँग सध्या सर्वत्र चर्चेत आहे. २८ फेब्रुवारी २०२६ रोजी या गाण्याच्या पोस्टरचे अनावरण दिग्गज अभिनेते, दिग्दर्शक आणि निर्माते महेश मांजरेकर यांच्या हस्ते नुकतेच संपन्न झाले. या सोहळ्यापासूनच रसिक आणि प्रेक्षकांमध्ये या गाण्याबद्दल प्रचंड उत्सुकता निर्माण झाली होती.

    जयंत गंगणे आणि स्वरूप स्टुडिओज प्रस्तुत या गाण्याची निर्मिती जयंत गंगणे, सचिन नारकर आणि विकास पवार यांनी केली आहे. स्वरूप स्टुडिओजने आजवर अनेक यशस्वी मराठी चित्रपटांची निर्मिती आणि प्रस्तुती केली असल्याने, या गाण्याची तांत्रिक बाजू अत्यंत भक्कम आहे. पोस्टर लाँचच्या वेळी महेश मांजरेकर यांनी गाण्याच्या संपूर्ण टीमचे कौतुक केले. या गाण्याला राहुल ढेंगळे यांनी शब्दबद्ध केले असून, विकी अडसूळे यांनी या शब्दांना आपल्या संगीताने स्वरसाज चढवला आहे.

    ‘युथफुल’ आणि रोमँटिक संकल्पना
    गाण्याच्या पोस्टरवर ‘डीपी झूम करून’ या अक्षरांना गुलाबाच्या फुलांनी वेढलेले दाखवण्यात आले आहे. तसेच एक तरुण-तरुणी सायकलवर बसलेले दिसत असून, यावरूनच हे गाणे अत्यंत ‘युथफुल’ आणि रोमँटिक असल्याचे जाणवते. आजच्या डिजिटल युगातील प्रेमाची भाषा, म्हणजे समोरच्या व्यक्तीचा डीपी झूम करून पाहण्याची ती निरागस ओढ, या गाण्यातून प्रभावीपणे मांडण्यात आली आहे. संतोष भांगरे यांचे नृत्य दिग्दर्शन, नैनेश डिंगणकर यांचे संकलन आणि जिज्ञासा पेनूरकर यांची वेशभूषा यामुळे हे गाणे पाहताना डोळ्यांना सुखावते, तर ऐकताना कानाला तृप्त करते.

    रसिक प्रेक्षकांचा प्रतिसाद
    रोहित राऊतने आजवर अनेक रोमँटिक गाणी गायली आहेत, मात्र ‘डीपी झूम करून’ हे गाणे त्याच्या आजवरच्या गाण्यांपेक्षा वेगळे आणि अधिक ताजेतवाने वाटते. रोहितच्या आवाजातील गोडवा रसिक श्रोत्यांना मंत्रमुग्ध करत आहे, तर गाण्यातील व्हिडिओ मधील केमिस्ट्री प्रेक्षकांना आकर्षित करत आहे. गाणे प्रदर्शित झाल्यापासून सोशल मीडियावर, विशेषतः इंस्टाग्राम रील्सवर या गाण्याच्या हुक स्टेपवर हजारो व्हिडिओ बनवले जात आहेत. रसिक-प्रेक्षक केवळ हे गाणे ऐकत नसून, त्यावर भरभरून दाद देत आहेत.

    अतुल साळवे यांची कार्यकारी निर्मिती असलेल्या या गाण्याला युट्यूबवर लाखो व्ह्यूज मिळत आहेत. कमेंट बॉक्समध्ये रसिक प्रेक्षकांनी “रोहितचा आवाज आणि गाण्याचा विषय एकदम परफेक्ट आहे” अशा प्रतिक्रिया देऊन या गाण्याला पसंती दर्शवली आहे.

    स्वरूप स्टुडिओजची निर्मिती आणि रोहित राऊतचा आवाज या जोडीने पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे की, दर्जेदार साहित्याला रसिक-प्रेक्षक नेहमीच डोक्यावर घेतात. ‘डीपी झूम करून’ हे गाणे २०२६ मधील आतापर्यंतचे सर्वात यशस्वी रोमँटिक अल्बम साँग ठरताना दिसत आहे.

  • लग्नानंतर होईलच प्रेम – धमाकेदार विवाह सोहळ्याचीच चर्चा

    लग्नानंतर होईलच प्रेम – धमाकेदार विवाह सोहळ्याचीच चर्चा

    मराठी टेलिव्हिजन विश्वात सध्या लग्नाचे वारे वाहत आहेत, मात्र स्टार प्रवाहवरील ‘लग्नानंतर होईलच प्रेम’ या मालिकेचा विशेष विवाह सोहळा सध्या सोशल मीडियावर चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरला आहे. जीवा-नंदिनी आणि काव्या-पार्थ या दोन लोकप्रिय जोड्यांनी मुंबईचे आराध्य दैवत असलेल्या ‘लालबागच्या राजा’च्या चरणी नतमस्तक होऊन आपल्या संसाराची गाठ बांधली आहे.


    श्रद्धा आणि मांगल्याचा त्रिवेणी संगम
    कोणत्याही मराठी कुटुंबात लग्नाची सुरुवात गणपती बाप्पाच्या आशीर्वादाने होते. मालिकेत लालबागच्या राजाचा परिसर आणि तिथले चैतन्यमय वातावरण दाखवून दिग्दर्शकाने प्रेक्षकांच्या भावनांना हात घातला आहे. जीवा-नंदिनी आणि काव्या-पार्थ या दोन्ही जोड्यांचे स्वभाव भिन्न असले तरी, त्यांच्या आयुष्याची ही नवीन सुरुवात अतिशय पवित्र वातावरणात झाली आहे. प्रत्यक्ष देवस्थानाच्या ठिकाणी चित्रीकरण केल्यामुळे या भागाला एक वेगळाच जिवंतपणा प्राप्त झाला असून, तो केवळ पडद्यावरचा अभिनय न वाटता प्रेक्षकांना आपल्याच घरचा सोहळा वाटत आहे.


    वरातीत सातासमुद्रापारचे वऱ्हाडी

    या विवाह सोहळ्याचा सर्वात मोठा सरप्राईज फॅक्टर म्हणजे वरातीत दिसलेले परदेशी पाहुणे. मराठी संस्कृती, ढोल-ताशांचा गजर आणि गुलालाची उधळण या पाहुण्यांसाठी आकर्षणाचा विषय ठरली. पारंपरिक वेशभूषा करून या परदेशी कलाकारांनी ज्या उत्साहात मराठी गाण्यांवर ठेका धरला, त्याने या भागाची रंगत द्विगुणित केली. भारतीय संस्कृती आणि मराठी सण-उत्सवांचे आकर्षण जगाला कसे आहे, याचे हे उत्तम उदाहरण ठरले. सोशल मीडियावर या वरातीचे व्हिडिओ सध्या तुफान व्हायरल होत असून, ‘मराठी लग्नाचा थाट काही वेगळाच असतो’ अशा कमेंट्सचा पाऊस पडत आहे.


    दोन जोड्या, दोन स्वभाव आणि एकच ध्येय
    ‘लग्नानंतर होईलच प्रेम’ या नावाप्रमाणेच आता खऱ्या अर्थाने कथेच्या प्रवासाला सुरुवात होणार आहे.जीवा आणि नंदिनी या दोघांमधील नातं हे नेहमीच वादातून संवादाकडे जाणारं राहिलं आहे. नंदिनीचा करारी बाणा आणि जीवाची साधी राहणी यांच्यात लग्नानंतर कशा प्रकारे मेळ बसतो, हे पाहणे औत्सुक्याचं ठरेल.तर दुसरीकडे, काव्या आणि पार्थ यांच्यातील नाते अधिक सामंजस्यपूर्ण आहे. या दोन भिन्न प्रवृत्तीच्या जोड्या जेव्हा एकाच छताखाली येतील, तेव्हा कुटुंबातील समीकरणे कशी बदलतील, याची नांदी या विवाह सोहळ्याने दिली आहे.


    निर्मिती मूल्य आणि भव्यता
    स्टार प्रवाह आणि निर्मिती संस्थेने या लग्नासाठी सेटपासून ते वेशभूषेपर्यंत कोणतीही कसर सोडलेली नाही. कलाकारांचे ‘वेडिंग आउटफिट्स’ अत्यंत मोहक असून, लग्नातील प्रत्येक विधी अत्यंत सूक्ष्मपणे टिपण्यात आला आहे. वरातीतील उत्साह आणि लग्नाघरातील धावपळ पडद्यावर अत्यंत नैसर्गिक वाटते. प्रेक्षकांना सोहळा भावल्याशिवाय राहणार नाही.


    पुढील प्रवास : संघर्षातून प्रेमाकडे?
    विवाह सोहळा तर निर्विघ्नपणे पार पडला, पण आता खरा कस लागणार आहे तो म्हणजे ‘प्रेम’ व्यक्त करण्याचा. लग्नानंतरच्या जबाबदाऱ्या, एकमेकांचे स्वभाव समजून घेणे आणि सासरच्या मंडळींशी जुळवून घेणे, या सर्व प्रवासात प्रेमाची फुले कशी फुलतात, हे पाहण्यासाठी प्रेक्षक आता उत्सुक आहेत. परदेशी पाहुण्यांच्या डान्सने सुरू झालेला हा आनंद सोहळा मालिकेला कोणत्या वळणावर नेतो, हे आगामी भागांत स्पष्ट होईल.

  • 56 डेज: एक अनपेक्षित आणि थरारक प्रवास

    56 डेज: एक अनपेक्षित आणि थरारक प्रवास

    हॉलिवूडमध्ये सध्या सायकोलॉजिकल थ्रिलर आणि मर्डर मिस्ट्री या विषयांवरील वेब सीरिजची मोठी लाट आली आहे. यामध्येच सध्या ‘अ‍ॅमेझॉन प्राईम’वर १८फेब्रुवारी २०२६ रोजी प्रदर्शित झालेली ‘५६ डेज’ ही सीरिज प्रेक्षकांच्या विशेष पसंतीस उतरत आहे. कॅथरीन हॉवर्ड यांच्या गाजलेल्या बेस्टसेलर कादंबरीवर आधारित ही सीरिज केवळ एक गुन्हेगारी कथा नाही, तर ती मानवी स्वभाव, एकमेकांपासून लपवलेली रहस्ये आणि अनपेक्षित परिस्थितीमध्ये दोन व्यक्तींचे आयुष्य कसे बदलू शकते, याचे अत्यंत प्रभावी चित्रण आहे.


    कथेची पार्श्वभूमी
    या सीरिजची कथा आयर्लंडमधील डब्लिन शहरात घडते. कथेची सुरुवात होते एका सुपरमार्केटमधील अगदी साध्या भेटीने. किआरा आणि ऑलिव्हर हे दोन अनोळखी तरुण तिथे एकमेकांना भेटतात आणि त्यांच्यात मैत्री होते. योगायोगाने त्याच वेळी जगात लॉकडाऊनची घोषणा होते. किआरा आणि ऑलिव्हर हे दोघेही शहरात एकटेच राहत असल्याने, ते या लॉकडाऊनच्या काळात एकाच अपार्टमेंटमध्ये एकत्र राहण्याचा धाडसी निर्णय घेतात. त्यांना वाटते की एकमेकांना जाणून घेण्यासाठी आणि वेळ घालवण्यासाठी ही एक सुरक्षित आणि उत्तम संधी आहे.


    मात्र, कथेला खरी कलाटणी तेव्हा मिळते, जेव्हा ५६ दिवसांनंतर त्याच अपार्टमेंटमध्ये सडलेल्या अवस्थेत एक मृतदेह सापडतो. पोलीस जेव्हा तपास सुरू करतात, तेव्हा त्यांना किआरा आणि ऑलिव्हर यांच्याबद्दल अत्यंत धक्कादायक माहिती मिळते. ही सीरिज भूतकाळ आणि वर्तमानकाळ अशा दोन वेगवेगळ्या काळात समांतर चालते. एका बाजूला त्यांच्या प्रेमाची सुरुवात आणि एकत्र घालवलेले दिवस दिसत असतात, तर दुसऱ्या बाजूला पोलीस एका रहस्यमय खुनाचा तपास करत असतात.


    प्रमुख पात्रे आणि अभिनय
    या सीरिजमध्ये किआरा आणि ऑलिव्हर या दोन पात्रांभोवती संपूर्ण कथानक गुंफण्यात आले आहे. किआरा ही एक हुशार, स्वतंत्र आणि काहीशी हळवी मुलगी आहे, तर ऑलिव्हर हा दिसायला शांत पण मनामध्ये अनेक गंभीर रहस्ये दडवून ठेवणारा तरुण आहे. दोन्ही कलाकारांनी आपल्या भूमिकांना योग्य न्याय दिला आहे. विशेषतः ऑलिव्हरच्या पात्रातील संदिग्धता प्रेक्षकांना शेवटपर्यंत गोंधळात टाकते. प्रेक्षकांना सतत प्रश्न पडतो की, हा तरुण खरंच प्रेमात आहे की तो काहीतरी मोठे आणि भीषण कटकारस्थान रचत आहे? प्रत्येक सीनमध्ये त्यांच्या चेहऱ्यावरील हावभाव कथेचे गांभीर्य वाढवतात.


    सीरिजची वैशिष्ट्ये आणि दिग्दर्शन
    सस्पेन्स आणि थ्रिल: या सीरिजचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे याचा सस्पेन्स. लेखक आणि दिग्दर्शकाने माहिती अशा प्रकारे मांडली आहे की, प्रत्येक एपिसोड संपताना प्रेक्षकांची उत्सुकता शिगेला पोहोचते. “तो मृतदेह कोणाचा आहे?” हा प्रश्न सुरुवातीला पडतो, पण जसजशी कथा पुढे जाते, तसतसे अनेक नवे खुलासे होतात जे प्रेक्षकांना थक्क करतात.
    लॉकडाऊनचा कल्पक वापर : लॉकडाऊनच्या वातावरणाचा वापर सीरिजमध्ये अत्यंत कल्पकतेने केला आहे. दोन भिंतींच्या आत अडकलेल्या दोन व्यक्तींमधील मानसिक तणाव, संशय आणि भीती दिग्दर्शकाने प्रभावीपणे पडद्यावर उतरवली आहे. बाहेर शांतता आहे, पण घराच्या आत मात्र संशयाचे एक वेगळेच युद्ध सुरू असते. बंदिस्त जागेत निर्माण होणारी गुदमरल्यासारखी स्थिती प्रेक्षकांनाही जाणवते.


    छायाचित्रण आणि संगीत: डब्लिन शहराचे वातावरण आणि घराच्या आतील काळोखी दृश्ये सीरिजला एक ‘डार्क’ लूक देतात. सीरिजचे पार्श्वसंगीत कथेचा वेग आणि गुढता वाढवण्यास मोठी मदत करते, ज्यामुळे प्रत्येक प्रसंगात काय घडेल याची भीती वाटत राहते.


    ही सीरिज का पहावी?
    ‘५६ डेज’ ही सीरिज केवळ खून आणि तपास यावर मर्यादित नाही, तर ती मानवी मानसिकतेचे विविध पदर उलगडणारी कलाकृती आहे. दोन व्यक्ती एकमेकांवर किती सहज विश्वास ठेवू शकतात आणि संशयाचे भूत एकदा डोक्यात शिरले की नात्याची कशी विल्हेवाट लागते, हे यात बारकाईने पाहायला मिळते.


    ही सीरिज एकूण ५६ दिवसांच्या कालखंडावर आधारित आहे, त्यामुळे प्रत्येक दिवसाची गणना आणि त्या दिवसात बदलत जाणारे नाते कथेला अधिक वेगवान बनवते. संवादांपेक्षा मौन आणि डोळ्यांतून व्यक्त होणाऱ्या भावना या सीरिजमध्ये अधिक महत्त्वाच्या ठरतात. शेवटच्या भागात मिळणारे उत्तर पूर्णपणे अनपेक्षित आहे, जे कोणत्याही थ्रिलर प्रेमीला समाधान देणारे ठरेल.


    एकूणच, ‘५६ डेज’ ही एक उत्तम बांधणी असलेली रहस्य कथा आहे. सध्याच्या काळात जर तुम्हाला काहीतरी वेगळे, गंभीर आणि मेंदूला चालना देणारे पाहायचे असेल, तर अ‍ॅमेझॉन प्राईमवरील ही सीरिज नक्कीच पाहण्यासारखी आहे. ही सीरिज आपल्याला एक महत्त्वाचा प्रश्न विचार करायला लावते की — आपण ज्या व्यक्तीसोबत एकाच छताखाली राहतो, तिला आपण खरोखर किती ओळखतो?

  • सुभेदार – एका निवृत्त सैनिकाची वर्दीविना लढाई!

    सुभेदार – एका निवृत्त सैनिकाची वर्दीविना लढाई!

    भारतीय चित्रपटसृष्टीतील ‘एव्हरग्रीन’ अभिनेता अनिल कपूर सध्या आपल्या वयाला विसरून नवनवीन आव्हाने पेलताना दिसत आहेत. त्यांच्या आगामी ‘सुभेदार’ या वेब सीरिजची सध्या ओटीटी विश्वात प्रचंड चर्चा आहे. ही सीरिज ५ मार्च २०२६ रोजी अॅमेझॉन प्राइम व्हिडिओ या प्लॅटफॉर्मवर जागतिक स्तरावर प्रदर्शित होत आहे. विशेष म्हणजे, हा या सीरिजचा पहिलाच सीझन असून, यात एकूण ८ रोमांचक एपिसोड्स असणार आहेत. प्रत्येक एपिसोड साधारणतः ४५ ते ५० मिनिटांचा असून, प्रेक्षकांना एका निवृत्त सैनिकाचा थरारक प्रवास यात अनुभवायला मिळणार आहे.


    या सीरिजचे कथानक सुभेदार अर्जुन सिंग (अनिल कपूर) यांच्या आयुष्याभोवती फिरते. भारतीय सैन्यातून सन्मानाने निवृत्त झाल्यानंतर अर्जुन सिंग आपल्या मूळ गावी परततात. त्यांना वाटते की आता उर्वरित आयुष्य शांततेत आणि कुटुंबासोबत व्यतीत होईल. मात्र, नागरी जीवनातील भ्रष्टाचार, स्थानिक गुन्हेगारी आणि व्यवस्थेतील सडलेली साखळी पाहून त्यांचा संयम सुटतो. जेव्हा त्यांच्या स्वतःच्या कुटुंबावर, विशेषतः त्यांच्या मुलीवर (राधिका मदान) अन्याय होतो, तेव्हा सुभेदार पुन्हा एकदा आपल्या लष्करी प्रशिक्षणाचा वापर करून अन्यायाविरुद्ध युद्ध पुकारतात. हा लढा केवळ स्वतःसाठी नसून, समाजातील वाईट प्रवृत्तींना धडा शिकवण्यासाठी आहे.


    अनिल कपूर यांनी या भूमिकेसाठी घेतलेली मेहनत पडद्यावर स्पष्टपणे जाणवते. वयाच्या ६९ व्या वर्षीही त्यांनी केलेले ‘हाय-ऑक्टेन’ ॲक्शन सीन्स तरुणांना लाजवणारे आहेत. सुभेदार अर्जुन सिंग यांच्या भूमिकेत त्यांनी लष्करी शिस्त आणि एका हळव्या वडिलांची भावना यांचा सुरेख मेळ घातला आहे. राधिका मदान हिने सुभेदारांच्या मुलीची कणखर भूमिका साकारली असून, मोना सिंग सुभेदारांच्या पत्नीच्या भूमिकेत पाहायला मिळणार आहे. या तिघांमधील कौटुंबिक नाते आणि बाहेरचा संघर्ष सीरिजला भावनिक जोडणी देतो.


    दिग्दर्शक सुरेश त्रिवेणी यांनी या सीरिजचे दिग्दर्शन केले आहे. त्यांनी यापूर्वी ‘जलसा’ आणि ‘तुम्हारी सुलू’ सारख्या दर्जेदार कलाकृती दिल्या असल्याने, ‘सुभेदार’मध्येही कथेची मांडणी अतिशय वास्तववादी आणि पकड घेणारी असेल, अशी खात्री वाटते. तांत्रिक दृष्ट्या ही सीरिज वेगळा अनुभव देते. यातील सिनेमॅटोग्राफी आणि पार्श्वसंगीत कथेतील गांभीर्य वाढवते. ५ मार्चपासून ही सीरिज उपलब्ध होणार असून, सस्पेन्स आणि ॲक्शन ड्रामा आवडणाऱ्या प्रेक्षकांसाठी ही २०२६ मधील एक मोठी मेजवानी ठरेल.

  • देवखेळ – कोकणातील गूढ परंपरेचा मागोवा

    देवखेळ – कोकणातील गूढ परंपरेचा मागोवा

    मराठी ओटीटी विश्वात सध्या एकाच नावाची चर्चा आहे, ती म्हणजे ‘देवखेळ’. सस्पेन्स, थ्रिलर आणि कोकणच्या मातीतील गूढ परंपरा यांची सांगड घालणारी ही वेब सीरिज ३० जानेवारी २०२६ रोजी झी५ वर प्रदर्शित झाली. अंकुश चौधरी, मकरंद देशपांडे आणि प्राजक्ता माळी यांसारख्या दिग्गज कलाकारांची फळी असलेल्या या सीरिजने प्रेक्षकांना अक्षरशः खुर्चीला खिळवून ठेवले आहे.


    ‘देवटली’ गावचे रहस्य
    सीरिजची कथा कोकणातील ‘देवटली’ नावाच्या एका दुर्गम आणि निसर्गरम्य गावाभोवती फिरते. दिसायला शांत वाटणाऱ्या या गावात एक भयानक परंपरा आहे. दरवर्षी होळीच्या रात्री, जेव्हा गावात ‘शंकासुराचा’ नाच सुरू असतो, तेव्हा एका तरुणाचा गूढ मृत्यू होतो. गावकरी याला ‘दैवी कोप’ किंवा ‘शंकासुराचा शाप’ मानतात. मात्र, जेव्हा मुंबईहून इन्स्पेक्टर विश्वास (अंकुश चौधरी) या प्रकरणाचा तपास करण्यासाठी गावात येतो, तेव्हा कथेला अनपेक्षित वळण मिळते.


    विज्ञानाचा तर्क विरुद्ध अंधश्रद्धा
    इन्स्पेक्टर विश्वास हा विज्ञानावर विश्वास ठेवणारा आणि तार्किक विचार करणारा अधिकारी आहे. त्याच्या मते, या मृत्यूंमागे कोणताही चमत्कार नसून एखादा थंड डोक्याचा गुन्हेगार आहे. दुसरीकडे, गावाचे प्रमुख (मकरंद देशपांडे) हे परंपरेचे कट्टर पुरस्कर्ते आहेत. या दोन विचारधारांमधील संघर्ष हा या सीरिजचा मुख्य गाभा आहे. प्राजक्ता माळीची व्यक्तिरेखा या दोन्ही टोकांच्या मध्ये एक दुवा म्हणून काम करते, जिचे स्वतःचे एक रहस्य आहे.


    दिग्दर्शन आणि तांत्रिक बाजू
    दिग्दर्शक सतीश राजवाडे यांनी कोकणचे सौंदर्य आणि तिथली भीती एकाच वेळी कॅमेऱ्यात टिपली आहे. रात्रीच्या वेळी जंगलात होणारे चित्रीकरण आणि पार्श्वसंगीत अंगावर शहारे आणणारे आहे. सीरिजची सिनेमॅटोग्राफी इतकी प्रभावी आहे की, प्रेक्षकांना आपण स्वतः त्या गूढ गावाचा भाग आहोत असे वाटते. एकूण ८ एपिसोड्सची ही सीरिज कुठेही रेंगाळत नाही, प्रत्येक भागाच्या शेवटी येणारा ‘क्लिफहँगर’ पुढचा भाग पाहण्याची उत्सुकता कायम ठेवतो.


    कलाकारांचा कसदार अभिनय
    एका संयमी पण जिद्दी पोलीस अधिकाऱ्याची भूमिका अंकुशने अतिशय समर्थपणे पेलली आहे. त्याच्या संवादांमधील स्पष्टता आणि तपासाची पद्धत प्रभावी आहे. मकरंद देशपांडे यांच्या चेहऱ्यावरील हावभाव आणि आवाजातील चढ-उतार प्रेक्षकांच्या मनात धडकी भरवतात. एका गूढ गाव प्रमुखाच्या भूमिकेत त्यांनी जीव ओतला आहे. प्राजक्ता माळी हिने आपल्या भूमिकेतून एक वेगळेच वलय निर्माण केले आहे. तिची भूमिका कथेतील सर्वात मोठा ‘सस्पेन्स’ ठरली आहे.


    समीक्षक आणि प्रेक्षकांचा प्रतिसाद
    समीक्षकांनी या सीरिजला ५ पैकी ४.२ स्टार्स दिले आहेत. सोशल मीडियावर याला ‘मराठीतील तुंबाड’ अशी उपमा दिली जात आहे. कथेतील इतकी अनपेक्षित वळणं आहेत की, शेवटच्या भागापर्यंत गुन्हेगार कोण असेल याचा अंदाज बांधणे कठीण होते. विज्ञानाचा विजय होतो की अंधश्रद्धेचा, या प्रश्नात प्रेक्षक शेवटपर्यंत गुंतून राहतात.


    ‘देवखेळ’ ही केवळ एक क्राईम थ्रिलर नसून, ती मानवी भीती आणि श्रद्धेचा खेळ मांडणारी कलाकृती आहे. जर तुम्हाला सस्पेन्स आणि डार्क थ्रिलर पाहायला आवडत असेल, तर २०२६ मधील ही सर्वात ‘मस्ट वॉच’ मराठी वेब सीरिज आहे. झी५ वर उपलब्ध असलेली ही सीरिज एका बैठकीत संपवण्यासारखी आहे.

  • द ब्राइड – एका मृतदेहाच्या स्वातंत्र्याचा शोध

    द ब्राइड – एका मृतदेहाच्या स्वातंत्र्याचा शोध

    हॉलीवूडमध्ये सध्या नवनवीन प्रयोग होत असताना, ‘फ्रँकेनस्टाईन’ या क्लासिक कथेला एका वेगळ्या दृष्टिकोनातून मांडणारा ‘द ब्राइड!’ हा चित्रपट जागतिक स्तरावर चर्चेचा विषय ठरला आहे. प्रसिद्ध अभिनेत्री आणि दिग्दर्शिका मॅगी गिलेनहाल यांनी या चित्रपटाचे दिग्दर्शन केले असून, यात अभिनयाचा बादशाह मानला जाणारा ख्रिश्चन बेल आणि गुणी अभिनेत्री जेसी बकले मुख्य भूमिकेत आहेत. हा चित्रपट अमेरिकेसह पाश्चात्य देशांमध्ये फेब्रुवारी २०२६ च्या शेवटच्या आठवड्यात प्रदर्शित झाला असून, आता भारतातील प्रेक्षकांसाठी ६ मार्च २०२६ रोजी मोठ्या पडद्यावर येत आहे.

    एका प्रयोगातून जन्मलेले अस्तित्व

    ‘द ब्राइड’ या चित्रपटाची कथा १९३० च्या दशकातील शिकागो शहराच्या पार्श्वभूमीवर बेतलेली आहे. ही केवळ एक साधी हॉरर कथा नसून ती मानवी आकांक्षा, विज्ञान आणि निसर्ग यांच्यातील संघर्षावर भाष्य करते. कथेत एक एकाकी आणि वैफल्यग्रस्त ‘मॉन्स्टर’ (ख्रिश्चन बेल) एका वैज्ञानिकाची मदत घेऊन स्वतःसाठी एक जोडीदार तयार करण्याची विनंती करतो. एका मृत तरुणीच्या देहाचा वापर करून ‘द ब्राइड’ (जेसी बकले) ला जिवंत केले जाते.

    मात्र, ज्या क्षणी ही तरुणी जिवंत होते, तिथूनच कथेला एक अनपेक्षित वळण मिळते. तिला निर्माण करणाऱ्यांच्या अपेक्षेपेक्षा तिचे व्यक्तिमत्व पूर्णपणे भिन्न असते. ती केवळ एक ‘जोडीदार’ म्हणून राहण्यास नकार देते आणि स्वतःच्या अस्तित्वाचा, स्वातंत्र्याचा शोध घेऊ लागते. तिच्या या बंडखोरीमुळे समाजात आणि तिला निर्माण करणाऱ्यांच्या आयुष्यात जो कल्लोळ निर्माण होतो, तो या चित्रपटात अत्यंत प्रभावीपणे मांडला आहे.

    या चित्रपटाचे सर्वात मोठे आकर्षण म्हणजे ख्रिश्चन बेल. आपल्या भूमिकेसाठी शरीरात आणि आवाजात कमालीचे बदल करण्यासाठी प्रसिद्ध असलेला हा अभिनेता, येथे एका ‘मॉन्स्टर’च्या भूमिकेत दिसणार आहे. त्याच्या डोळ्यांतील एकाकीपणा आणि त्याच्या शरीराची विशिष्ट ठेवण प्रेक्षकांच्या मनात धडकी भरवते. दुसरीकडे, जेसी बकले हिने ‘ब्राइड’ची भूमिका अत्यंत संयत पण तितकीच आक्रमकपणे साकारली आहे. एका मृत शरीरातून पुन्हा जीवनाचा संचार झाल्यावर होणारी तिची गोंधळलेली अवस्था आणि नंतर निर्माण झालेला आत्मविश्वास तिने अप्रतिमरीत्या पडद्यावर उतरवला आहे.

    दिग्दर्शन आणि तांत्रिक बाजू

    मॅगी गिलेनहाल यांनी दिग्दर्शिका म्हणून या चित्रपटात आपले कसब सिद्ध केले आहे. त्यांनी या चित्रपटाला केवळ ‘हॉरर’ या प्रकारापर्यंत मर्यादित न ठेवता त्याला ‘सायकॉलॉजिकल थ्रिलर’ आणि ‘रोमँटिक ड्रामा’ची जोड दिली आहे. १९३० च्या दशकातील शिकागो उभे करण्यासाठी वापरलेले सेट्स, वेशभूषा आणि सिनेमॅटोग्राफी प्रेक्षकांना एका वेगळ्याच जगात घेऊन जाते. चित्रपटाचे पार्श्वसंगीत कथेतील गूढता आणि तणाव वाढवण्यास मोलाची मदत करते.

    जागतिक प्रसारण आणि भारतातील उत्सुकता

    फेब्रुवारी महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात जेव्हा हा चित्रपट परदेशात प्रदर्शित झाला, तेव्हा तिथल्या समीक्षकांनी याला ‘मास्टरपीस’ म्हणून गौरवले आहे. पाश्चात्य देशांत मिळालेल्या प्रचंड प्रतिसादानंतर आता ६ मार्च रोजी हा चित्रपट भारतात प्रदर्शित होत आहे. भारतातील हॉलीवूड प्रेमींसाठी हा चित्रपट म्हणजे एक वेगळा अनुभव असणार आहे, कारण यात मानवी स्वभावाच्या गडद बाजूंचे दर्शन घडवले आहे.

    समीक्षकांचे मत आणि प्रेक्षकांसाठी आवाहन

    समीक्षकांच्या मते, ‘द ब्राइड’ हा चित्रपट केवळ मनोरंजन करत नाही, तर तो प्रेक्षकांना विचार करायला भाग पाडतो. ‘निर्मितीचा अधिकार मानवाकडे असला तरी, निर्माण केलेल्या जीवावर त्याचे नियंत्रण असू शकते का?’ हा मूलभूत प्रश्न हा चित्रपट विचारतो. चित्रपटातील हिंसा आणि भावनिक संघर्ष प्रौढ प्रेक्षकांसाठी असून, सिनेप्रेमींसाठी हा एक उत्तम तांत्रिक आविष्कार ठरेल. जर तुम्हाला रहस्यमय कथा आणि सशक्त अभिनयाची जोड असलेले चित्रपट आवडत असतील, तर ‘द ब्राइड’ तुम्ही पहिलाच पाहिजे. ६ मार्च रोजी तुमच्या जवळच्या चित्रपटगृहात हा अनुभव नक्कीच घ्या.

  • चरक – श्रद्धा आणि अंधश्रद्धेचे प्राचीन रहस्य

    चरक – श्रद्धा आणि अंधश्रद्धेचे प्राचीन रहस्य

    भारतीय चित्रपटसृष्टीत वास्तववादी आणि ज्वलंत विषयांना वाचा फोडणारे निर्माते सुदीप्तो सेन, ‘द केरला स्टोरी’ आणि ‘बस्तर’च्या तुफान यशानंतर आता एका आगळ्यावेगळ्या विषयावर चित्रपट घेऊन येत आहेत. ‘चरक: फेअर ऑफ फेथ’ हा चित्रपट येत्या ६ मार्च २०२६ रोजी देशभरातील चित्रपटगृहात प्रदर्शित होत आहे. हा केवळ एक चित्रपट नसून, मानवी श्रद्धा, अंगावर काटा आणणाऱ्या लोककला आणि त्यामागचे अनाकलनीय गूढ मांडणारा एक ‘फोल्कलॉर थ्रिलर’ आहे.

    जुन्या प्रथा आणि आधुनिकतेचा संघर्ष
    ‘चरक’ चित्रपटाची कथा प्रामुख्याने बंगालमधील एका अत्यंत प्राचीन आणि थरारक लोकउत्सवावर आधारित आहे, ज्याला ‘चरक पूजा’ म्हटले जाते. या उत्सवाचे स्वरूप अतिशय विलोभनीय पण तितकेच धक्कादायक असते. यात भाविक श्रद्धेपोटी स्वतःला लोखंडी हुकांना अडकवून उंच टांगतात आणि गोलाकार फिरतात. चित्रपटाचा ट्रेलर समोर आल्यानंतर हे स्पष्ट झाले आहे की, ही कथा निव्वळ धार्मिक विधीपुरती मर्यादित नसून, त्यामागे एक खोलवर रुजलेला सामाजिक आणि मानसिक पैलू दडलेला आहे.

    चित्रपटात एका बाजूला पिढ्यानपिढ्या चालत आलेल्या परंपरा आणि त्यावरील अढळ विश्वास आहे, तर दुसऱ्या बाजूला त्या परंपरांना विज्ञानाच्या किंवा आधुनिकतेच्या नजरेतून पाहणारा आणि त्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणारा तरुण समाज आहे. एखादी प्रथा ही केवळ भक्ती असते की त्यामागे काही भयानक वास्तव किंवा मानवी शोषण लपलेले असते? याच प्रश्नाचे उत्तर शोधणारा हा एक संशोधनात्मक प्रवास आहे.

    सुदीप्तो सेन यांची मांडणी आणि वास्तववादी चित्रण
    सुदीप्तो सेन हे नेहमीच अशा विषयांना हात घालतात जे समाजात चर्चिले जात नाहीत किंवा ज्यांच्याकडे पद्धतशीरपणे दुर्लक्ष केले जाते. ‘चरक’च्या माध्यमातून त्यांनी बंगालच्या ग्रामीण भागातील संस्कृती आणि तिथे आजही जिवंत असलेल्या धारणांना मोठ्या पडद्यावर आणले आहे. या चित्रपटाची निर्मिती त्यांनी स्वतः केली असून दिग्दर्शन सुभम चक्रवर्ती यांनी केले आहे. चित्रपटाचे चित्रीकरण अत्यंत वास्तववादी पद्धतीने करण्यात आले असून, दुर्गम भागातील वातावरण आणि प्रेक्षकांना खिळवून ठेवणारी पार्श्वभूमी यात पाहायला मिळणार आहे. विशेषतः यातील ‘सिनेमॅटोग्राफी’ ग्रामीण भागातील भीती आणि भक्तीचे मिश्रण उत्तम प्रकारे अधोरेखित करते.

    प्रतिभावान कलाकारांची फौज
    या चित्रपटात नवोदित आणि प्रतिभावान कलाकारांची फौज पाहायला मिळणार आहे. पात्रांची निवड करताना विषयाला साजेसे आणि नैसर्गिक चेहरे निवडले गेले आहेत, जे अभिनयातून अधिक जिवंत आणि खरे वाटतात. विशेषतः ग्रामीण संस्कृतीतील बारकावे, तिथली भाषा आणि शरीरबोली टिपण्यासाठी कलाकारांनी घेतलेली मेहनत पडद्यावर स्पष्टपणे जाणवते. पात्रांमधील भावनिक द्वंद्व आणि चेहऱ्यावरील भीती प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवण्यात कलाकार यशस्वी झाले आहेत.

    हा चित्रपट का पाहावा?
    वेगळा आणि नवा विषय : हिंदी चित्रपटसृष्टीत सध्या मसाला फिल्म्स आणि ॲक्शनचा ट्रेंड असताना, ‘चरक’ हा चित्रपट एका वेगळ्या वाटेवरचा वाटतो. लोककला आणि सायकॉलॉजिकल थ्रिलर यांचे दुर्मिळ मिश्रण यात पाहायला मिळेल.
    भारताच्या कानाकोपऱ्यात आजही अनेक अशा प्रथा आहेत ज्या शहरी भागाला पूर्णतः माहित नाहीत. ‘चरक’च्या माध्यमातून बंगालच्या एका विशेष संस्कृतीचे आणि तिथल्या लोकांच्या मानसिकतेचे दर्शन घडते.

    ज्या प्रेक्षकांना गूढ कथा, जुन्या लोककथा आणि मानवी मेंदूशी खेळणारे चित्रपट आवडतात, त्यांच्यासाठी हा चित्रपट एक पर्वणी ठरेल. शेवटपर्यंत प्रेक्षकांना खुर्चीला खिळवून ठेवण्याची ताकद या कथानकात दिसते.
    सुदीप्तो सेन ज्या चित्रपटांशी जोडले जातात, त्यातून केवळ मनोरंजन होत नाही, तर काहीतरी ठोस विचार किंवा सत्य मांडले जाते. हीच उत्सुकता प्रेक्षकांना चित्रपटगृहापर्यंत खेचून नेणारी मुख्य बाब आहे.

    ‘चरक फेअर ऑफ फेथ’ हा चित्रपट केवळ मनोरंजन करत नाही, तर मानवी श्रद्धेच्या सीमेवर आपल्याला उभे करतो. जुन्या प्रथांचे समर्थन करावे की त्यांना अंधश्रद्धा म्हणून नाकारावे, हा निर्णय शेवटी प्रेक्षकांवर सोडताना हा चित्रपट एक थरारक आणि डोळे उघडणारा अनुभव देईल यात शंका नाही. जर तुम्हाला जागतिक दर्जाचा फोल्कलॉर थरार अनुभवायचा असेल, तर ६ मार्चला ‘चरक’ नक्कीच पाहायला हवा.

  • तिघी – तीन पिढ्यांची भावस्पर्शी गोष्ट

    तिघी – तीन पिढ्यांची भावस्पर्शी गोष्ट

    मराठी चित्रपटसृष्टीने नेहमीच आशयघन आणि वास्तववादी विषयांना प्राधान्य दिले आहे. कधी सामाजिक प्रश्न तर कधी नात्यांमधील हळवेपण पडद्यावर मांडत प्रेक्षकांच्या मनाचा ठाव घेतला आहे. याच परंपरेत आता एका नव्या चित्रपटाची भर पडणार आहे, ज्याचे नाव आहे ‘तिघी’. जिजिविषा काळे यांच्या दिग्दर्शनाखाली आकाराला आलेला हा चित्रपट येत्या ६ मार्च २०२६ रोजी प्रदर्शित होत असून, यात मराठी चित्रपटसृष्टीतील तीन दिग्गज अभिनेत्री पहिल्यांदाच एका फ्रेममध्ये दिसणार आहेत.

    तीन पिढ्या, तीन स्वभाव आणि एक ‘आईचं घर‘

    ‘तिघी’ या चित्रपटाची टॅगलाईन आहे ‘आईचं घर… हजार आठवणी’. ही टॅगलाईनच चित्रपटाच्या गाभ्याबद्दल बरंच काही सांगून जाते. कथा फिरते ती एका आई आणि तिच्या दोन लेकींभोवती. ज्येष्ठ अभिनेत्री भारती आचरेकर यांनी यात आईची भूमिका साकारली आहे, तर सोनाली कुलकर्णी आणि नेहा पेंडसे या त्यांच्या दोन मुलींच्या भूमिकेत आहेत. प्रत्येक घरात आई आणि मुलींचे नाते हे जगातील सर्वात सुंदर पण तितकेच गुंतागुंतीचे असते. लग्नानंतर मुलींचे आयुष्य बदलते, प्राधान्यक्रम बदलतात आणि हळूहळू माहेरच्या आठवणी मागे पडू लागतात. अशाच एका वळणावर जेव्हा या तिघी पुन्हा एकत्र येतात, तेव्हा जुन्या आठवणींचा पदर कसा उलगडतो, हे या चित्रपटात अत्यंत संवेदनशीलतेने मांडले आहे.

    तगडी स्टारकास्ट: अभिनयाची जुगलबंदी

    या चित्रपटाचे सर्वात मोठे बलस्थान म्हणजे त्याची स्टारकास्ट. भारती आचरेकर या आपल्या नैसर्गिक अभिनयासाठी ओळखल्या जातात. ‘आई’ म्हणून त्यांच्या चेहऱ्यावरील मायेचा ओलावा आणि लेकींसाठी असलेली ओढ प्रेक्षकांना हेलावून टाकणारी आहे. दुसरीकडे, सोनाली कुलकर्णी हिने नेहमीच चोखंदळ भूमिका निवडल्या आहेत. या चित्रपटातही तिची भूमिका अत्यंत संयत आणि प्रगल्भ आहे. नेहा पेंडसे हिने केवळ या चित्रपटात अभिनयच केलेला नाही, तर ती या चित्रपटाची सह-निर्माती देखील आहे. नेहाची भूमिका आजच्या काळातील स्वतंत्र विचारांच्या स्त्रीचे प्रतिनिधित्व करणारी आहे. या तिन्ही अभिनेत्रींना एकत्र पाहणे ही प्रेक्षकांसाठी एक पर्वणीच ठरेल. त्यांच्यासोबत पुष्कराज चिरपुटकर, निपुण धर्माधिकारी आणि जैमिनी पाठक यांच्यासारख्या कसलेल्या कलाकारांची साथ लाभल्याने चित्रपटाची उंची अधिकच वाढली आहे.

    दिग्दर्शन आणि तांत्रिक बाजू

    जिजिविषा काळे यांनी या चित्रपटाच्या दिग्दर्शनाची धुरा सांभाळली आहे. स्त्रियांच्या मनातील भावविश्व टिपण्यात त्या यशस्वी झाल्या आहेत. चित्रपटाचे चित्रीकरण आणि पार्श्वसंगीत कथेला पोषक आहे. प्रियंका बर्वे आणि शरयू दाते यांच्या स्वरातील गाणी आधीच लोकप्रिय झाली असून, ती चित्रपटातील भावनिक प्रसंगांना अधिक गडद करतात.

    हा चित्रपट का पाहावा?

    आजच्या धावपळीच्या युगात आपण अनेकदा आपल्या जवळच्या माणसांना आणि विशेषतः आपल्या आईला पुरेसा वेळ देऊ शकत नाही. ‘तिघी’ हा चित्रपट आपल्याला पुन्हा एकदा आपल्या मुळांकडे नेणारा आहे. हा चित्रपट केवळ मनोरंजन करत नाही, तर प्रेक्षकांना अंतर्मुख करतो. आपल्या घरातील स्त्रियांच्या संघर्षाची आणि त्यांच्या प्रेमाची जाणीव हा चित्रपट करून देतो. तीन वेगवेगळ्या पिढ्यांच्या अभिनेत्रींची जुगलबंदी पाहण्यासाठी हा चित्रपट आवर्जून पाहावा. हा चित्रपट कुटुंबातील सर्व सदस्यांनी एकत्र बसून पाहण्यासारखा आहे. यात कोणताही भडकपणा नसून केवळ शुद्ध भावनांचा प्रवाह आहे.

    थोडक्यात सांगायचे तर ‘तिघी’ हा चित्रपट म्हणजे केवळ एक कौटुंबिक कथा नसून तो प्रत्येक स्त्रीच्या जगण्याचा आरसा आहे. आईच्या घराच्या भिंतीत दडलेल्या त्या हजारो आठवणी जेव्हा जिवंत होतात, तेव्हा डोळ्यांत पाणी आल्याशिवाय राहत नाही. येत्या शुक्रवारी, ६ मार्चला आपल्या जवळच्या माणसांसोबत चित्रपटगृहात जाऊन हा अनुभव नक्कीच घेण्यासारखा आहे.

  • उन्हाळ्यात फुलवा आपले शिवार

    उन्हाळ्यात फुलवा आपले शिवार

    उन्हाळा म्हटला की डोळ्यासमोर येते ती पाण्याची टंचाई आणि वाढते तापमान. अशा परिस्थितीत पारंपरिक शेती करणे अनेकदा तोट्याचे ठरते. मात्र, शेतीला जर नियोजनाची जोड दिली, तर कडक उन्हातही शेतीतून चांगले उत्पन्न मिळवता येते. उन्हाळ्यातील वातावरण लक्षात घेता, कमी पाण्यात तग धरणारी आणि उष्णतेला सहनशील असणारी फुलशेती शेतकऱ्यांसाठी एक सुवर्णसंधी ठरू शकते.

    १) उन्हाळ्यासाठी योग्य फुलपिकांची निवड

    उन्हाळ्यात फुलशेती यशस्वी करण्यासाठी पिकाची निवड हा सर्वात महत्त्वाचा टप्पा आहे. बाजारात सातत्याने मागणी असणारी खालील पिके उन्हाळ्यात फायदेशीर ठरतात:

    झेंडू : झेंडू हे पीक उष्ण हवामानात अतिशय चांगल्या प्रकारे वाढते. सण, उत्सव आणि धार्मिक कार्यांसाठी या फुलाला वर्षभर मागणी असते.

    गेलार्डिया : हे फूल अत्यंत काटक असून कमी पाण्यातही दीर्घकाळ टिकते. आकर्षक रंगांमुळे सजावटीसाठी याचा वापर मोठ्या प्रमाणात होतो.

    कॉसमॉस व सूर्यफूल : ही पिके हलक्या जमिनीत आणि तीव्र उन्हातही चांगली फुलतात. कमी खर्चात जास्त फुलांचे उत्पादन देण्यासाठी ही पिके ओळखली जातात.

    पोर्टुलाका (नऊ वाजे) : घरगुती बागा आणि कुंडीतील सजावटीसाठी या फुलाला शहरांमध्ये मोठी मागणी असते. हे पीक अतिशय कमी पाण्यात वाढते.

    २) पूर्वतयारी आणि लागवड पद्धत

    फुलशेतीसाठी पाण्याचा निचरा होणारी हलकी ते मध्यम जमीन निवडावी. लागवडीपूर्वी जमिनीची चांगली नांगरणी करून त्यात शेणखत किंवा गांडूळखत मिसळणे आवश्यक आहे, यामुळे जमिनीची पाणी धरून ठेवण्याची क्षमता वाढते. लागवड करताना दोन रोपांमधील अंतर योग्य ठेवावे, जेणेकरून झाडांना पुरेशी हवा मिळेल आणि रोगांचा प्रादुर्भाव कमी होईल. उन्हाळ्यात थेट बियाणे पेरण्यापेक्षा गादी वाफ्यावर तयार केलेली रोपे लावणे अधिक फायदेशीर ठरते.

    ३) पाण्याचे चोख व्यवस्थापन

    उन्हाळ्यात पाण्याची कमतरता असल्याने ठिबक सिंचन पद्धतीचा वापर करणे अनिवार्य आहे. यामुळे पाण्याची ७० ते ८० टक्क्यांपर्यंत बचत होते आणि पाणी थेट मुळांपर्यंत पोहोचते. पाणी देण्याची वेळ नेहमी सकाळी लवकर किंवा संध्याकाळी सूर्य मावळल्यानंतर असावी. जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी झाडांच्या बुंध्यापाशी पालापाचोळ्याचे आच्छादन केल्यास बाष्पीभवन कमी होते आणि झाडे टवटवीत राहतात.

    ४) खत नियोजन आणि पीक संरक्षण

    फुलांचा दर्जा आणि आकार वाढवण्यासाठी सेंद्रिय खतांचा वापर करावा. झाडांना आवश्यक असणारी सूक्ष्म अन्नद्रव्ये दिल्यास फुलांचा रंग गडद होतो आणि बाजारात जास्त भाव मिळतो. उन्हाळ्यात उष्णतेमुळे मावा, तुडतुडे किंवा कोळी यांसारख्या किडींचा धोका वाढतो. अशा वेळी शेताचे नियमित निरीक्षण करून वेळेवर कीटकनाशकांची फवारणी करावी. शक्य असल्यास निमार्कसारख्या नैसर्गिक औषधांचा वापर करावा.

    ५) काढणी आणि आर्थिक नफा

    फुलांची तोडणी नेहमी सकाळी लवकर करावी, जेणेकरून त्यांचा ताजेपणा बाजारात पोहोचेपर्यंत टिकून राहील. उन्हाळ्यात लग्नसमारंभ, मंदिर परिसर आणि सजावटीसाठी फुलांची कमतरता भासते, अशा वेळी फुलांना चांगला बाजारभाव मिळतो.

    कमी भांडवल, कमी पाणी आणि योग्य व्यवस्थापन यांच्या जोरावर उन्हाळी फुलशेती शेतकऱ्यांच्या जीवनात आर्थिक सुबत्ता आणू शकते.

  • केसांसाठीचा नैसर्गिक मुखवटा

    केसांसाठीचा नैसर्गिक मुखवटा

    सुक्या आणि कोरड्या केसांसाठी नारळ तेल + मध + अंडी मुखवटा अत्यंत प्रभावी उपाय आहे, कारण अंडी प्रोटीनयुक्त असल्यामुळे केसांचे पोषण आतून होते.  मध नैसर्गिक मॉइश्चरायझर म्हणून काम करते आणि नारळ तेल केस मऊ व चमकदार ठेवते.

    यासाठी एक अंडं, एक मोठा चमचा मध आणि १ मोठा चमचा नारळ तेल नीट मिक्स करून केसांच्या मुळापासून टोकांपर्यंत लावा, हलक्या हाताने स्कैल्पवर मसाज करा आणि तीस –पंचेचाळीस मिनिटे झोपल्यास किंवा ठेविल्यास पोषण गहिरे जाऊन केस मऊ, घनदाट आणि नैसर्गिक चमकदार बनतात, नंतर कोमट पाण्याने शॅम्पू करून धुवा, ज्यामुळे केस ताजेतवाने, मजबूत आणि फाटलेले टोकही सुधारलेले राहतात. याचबरोबर, केस गळती आणि मजबुतीसाठी दही + मेथी + आलं मुखवटा खूप फायदेशीर आहे; दोन मोठे चमचे दही,एक मोठा चमचा मेथी पावडर आणि एक छोटा चमचा किसलेलं आलं एकत्र करून केसांवर लावा, हलक्या हाताने मोकळ्या स्कैल्पवर मसाज करा आणि तीस मिनिटे ठेवा, यामुळे केसांची मुळे घट्ट होतात, गळती कमी होते, स्कैल्प ताजेतवाने राहतो आणि केस अधिक घनदाट, पोषित व चमकदार दिसतात; नियमित वापर केल्यास हे मुखवटे केसांचे आरोग्य दीर्घकाळ टिकवतात आणि नैसर्गिक सौंदर्य वृद्धिंगत करतात.

  • भाऊ-बहिण – जीवनातील गोड नाते

    भाऊ-बहिण – जीवनातील गोड नाते

    भाऊ-बहिण हे नाते हे सर्वात गोड आणि खास नात्यांपैकी एक आहे. बालपणात हे नाते खेळ, गप्पा, आणि गोड आठवणींमधून वाढते. भाऊ बहिणीला जपतो, तिची काळजी घेतो आणि तिच्या प्रत्येक आनंदात सामील होतो. बहिणही भावाला आधार देते, त्याला हसवते, आणि प्रत्येक कठीण प्रसंगात त्याला साथ देते. भाऊ-बहिणीच्या नात्यात प्रेम खूप गहन असते. ते एकमेकांच्या आनंदात आनंदी होतात आणि दुःखात दुःखी. बालपणातले खेळ, शाळेतील गप्पा, आणि घरातल्या मजेशीर क्षण या नात्याला अधिक घट्ट करतात. विश्वास हा या नात्याचा पाया आहे. भाऊ बहिणीवर विश्वास ठेवतो, बहिण भावावर. गुपिते शेअर करणे, एकमेकांच्या भावना समजून घेणे आणि संकटात एकमेकांना आधार देणे या नात्याला आणखी मजबूत करतात.

    साथ हा या नात्याचा महत्त्वाचा भाग आहे. मोठा भाऊ लहान भावासाठी उभा राहतो, आणि मोठी बहीण लहान भावासाठी मार्गदर्शक ठरते. हे नाते केवळ बालपणापुरते नाही तर आयुष्यभर टिकते. भाऊ-बहिणीच्या नात्यात हास्य आणि मजा देखील महत्त्वाची आहे. एकत्र खेळणे, गप्पा मारणे, आणि घरातल्या गोड आठवणी तयार करणे या नात्याला रंगीत बनवतात. वयाने मोठे झाल्यानंतरही हे नाते टिकते. शिक्षण, काम, आणि जीवनाच्या धावपळीच्या वेळेस देखील भाऊ-बहिण एकमेकांसोबत असतात. एकमेकांच्या यशात आनंद होतो आणि दु:खात पाठिंबा मिळतो.

    सल्ला आणि मार्गदर्शन हेदेखील या नात्याचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. मोठा भाऊ किंवा मोठी बहीण लहान भावाला/बहिणीला योग्य सल्ला देते आणि आयुष्याच्या वाटचालीत मार्गदर्शक ठरते. भाऊ-बहिणीच्या नात्यात स्नेह, ममत्व, आणि प्रेमाची खूप मोठी भूमिका आहे. हे नाते आपल्याला जीवनाच्या कठीण प्रसंगातही उभे राहण्याची ताकद देते. ही साथ केवळ कुटुंबापुरती मर्यादित नाही; सामाजिक आणि भावनिक जीवनातही याचा मोठा प्रभाव असतो. हे नाते आपल्याला समजूतदार, प्रेमळ आणि संवेदनशील बनवते.

    सोप्या भाषेत सांगायचं तर, भाऊ-बहिण हे नाते जीवनातल्या आनंदाचे, दुःखाचे, आठवणींचे आणि प्रेमाचे खरे खजिने आहे. हे नाते जपल्यास जीवन अधिक सुंदर आणि अर्थपूर्ण बनते.

  • काजू प्रकिया उद्योग

    काजू प्रकिया उद्योग

    काजू प्रक्रिया उद्योग हा एक महत्त्वपूर्ण उद्योग बनला आहे. प्रक्रिया केलेले काजू विविध प्रकारच्या अन्नपदार्थात वापरले जातात. काजू हे हंगामी फळ आहे. सर्वात महत्वाची गोष्ट म्हणजे आपण काजू खाण्याआधी त्यावर प्रक्रिया करावी लागते. डिंक असल्याने कच्च्या स्वरूपात काजू कोणीही खाऊ शकत नाही. काजू हे ऊर्जा, जीवनसत्त्वे आणि पोषणाचे स्त्रोत आहेत, जे मानवी आरोग्यासाठी फायदेशीर आहेत. कर्करोगासारख्या आजारापासून आपले संरक्षण करण्यास काजू मदत करतात.

    कच्च्या मालाच्या उपलब्धतेचा विचार करून कोणत्याही ठिकाणी काजू प्रक्रिया उद्योग सुरू करता येतो. काजू प्रक्रिया उद्योग हा एक लघु-फायदेशीर व्यवसाय आहे.काजूची मागणी दिवसेंदिवस वाढत आहे. ही भारतामधून परदेशात निर्यात होणारी महत्त्वाची कृषी मालमत्ता आहे. काजू उत्पादन, प्रक्रिया आणि निर्यात करण्यासाठी भारत अग्रगण्य देश आहे. भारतातील काजू प्रक्रिया उद्योगांमध्ये जगातील सर्वाधिक उत्पादनक्षमता दर आहे. काजू प्रक्रिया उद्योगाकडे लक्ष देताना तुम्हाला काही नोंदणी आणि परवाने औपचारिकता पूर्ण कराव्या लागतील.

    काजू उत्पादन व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आवश्यक नोंदणी आणि परवान्यांची यादी :

    उद्योगाची नोंदणी : तुम्ही लहान ते मध्यम उत्पादन व्यवसाय एकतर मालकी किंवा भागीदारीत सुरू करू शकता. जर तुम्ही वैयक्तिक स्तरावर कंपनी म्हणून सुरू करत असाल, तर तुम्हाला तुमच्या कंपनीची वैयक्तिक मालकी म्हणून नोंदणी करावी लागेल. भागीदारीसाठी तुम्हाला मर्यादित दायित्व भागीदारी अंतर्गत नोंदणी करावी लागेल.

    जीएसटी नोंदणी : तुम्हाला जीएसटी क्रमांक मिळवावा लागेल. हा प्रत्येक व्यवसायासाठी अनिवार्य आहे.

    व्यापार परवाना : स्थानिक अधिकाऱ्यांकडून ( स्थानिक स्वराज्य संस्था) व्यापार परवाना मिळवा.

    प्रदूषण प्रमाणपत्र : काजू उद्योगामुळे प्रदूषण होऊ शकते; म्हणून, आपल्याला प्रदूषण नियंत्रण प्रमाणपत्र मिळविणे आवश्यक आहे.

    ‘बॉयलर’ निरीक्षकांकडून परवाना घ्यावा लागेल. काजू उद्योगाच्या मालकासाठी बॉयलर अधीक्षकांकडून परवाना घेणे अनिवार्य आहे. आपण सुमारे 500 चौ.मी.च्या जमिनीचे मालक असणे आवश्यक आहे. आपल्या छोट्या प्रमाणावर काजू तयार करण्याच्या उद्योगासाठी ते समाधानकारक असेल. क्षेत्र गुळगुळीत करणे आवश्यक आहे. याशिवाय काजू उन्हात सुकविण्यासाठी मोकळी जागा असणे आवश्यक आहे. आपण शेजारच्या कामाची प्रवेशयोग्यता आणि बाजारपेठ तपासावी, जिथे आपण आपली वस्तू विकू शकाल. तयार करण्याच्या एकूण खर्चाचा अंदाज घेताना ही एक महत्त्वपूर्ण गोष्ट आहे.

    काजू प्रक्रिया व्यवसायात वापरला जाणारा कच्चा माल काजू आहे. आपल्या बाजारात आवश्यक कच्चा माल योग्य दरात मिळण्यासाठी आणि उपकरणांसाठी कच्चा माल व हार्डवेअरचे सर्वोत्तम पुरवठादार शोधा. आपल्याला सर्वोत्तम योग्य किंमतीत दर्जेदार वस्तू मिळणे अत्यावश्यक आहे. कोणताही निष्कर्ष काढण्यापूर्वी योग्य संशोधन पूर्ण करा. काजू प्रक्रिया उद्योगात यंत्रसामग्री आणि उपकरणे वापरावी लागतात. पाककला कंटेनर, काजू भरण्याचे यंत्र, काजू सोलण्याचे यंत्र, पाककला भांडी, ‘फ्रेगमेंट्स स्ट्रेनर’, हाताने काम करणारी उपकरणे, गरम भट्टी, ‘हस्क विनोव्हिंग’ यंत्र, मल्टीकलर सॉर्टिंग यंत्र, तुकडे विभाजक, सीलिंग यंत्र, अर्धस्वयंचलित शेडिंग उपकरणे, ‘स्टीम बॉयलर’,स्टीम पाइपलाइन,स्टीम जलाशय, वजनकाटा हे साहित्य आपणांस लागणार आहे.

  • कापूस प्रकिया उद्योग

    कापूस प्रकिया उद्योग

    शुन्यातून आकार घेणारे छोटे व्यवसाय कधी मोठ्या उद्योगाचे रूप धारण करतील, सांगता येत नाही. महाराष्ट्रातील विदर्भात कापसाचे उत्पादन मोठ्या प्रमाणावर घेतले जाते. हा कापूस शेतकरी विकतात. या कच्च्या मालावर आधारित प्रक्रिया उद्योग आपल्याकडे हवेत तेवढे उपलब्ध नाहीत; परंतु अलिकडे कापसाच्या वाती, वस्त्रे, गळ्यातील हार तसेच अन्य आकर्षक वस्तू बनवून त्या विकण्याकडे कल वाढलेला आहे.

    असा कापूस प्रक्रिया उद्योग आपण सुरु करु शकता. हिंदू धर्मातील प्रत्येक कुटुंबात देवपुजेला कापसाच्या वाती, वस्त्र आवश्यक असतात. पूर्वी घरातील जाणत्या स्त्रिया फावल्या वेळेत या वस्तू घरी बनवीत. आता स्त्री अर्थार्जनासाठी बाहेर पडू लागल्याने या वस्तू बनविणे कठीण झाले. त्यामुळे त्या विकत घेण्याकडेच कल वाढला. त्यामुळे या प्रक्रिया उद्योगाला मोठा वाव आहे.

    आपण कापसाच्या वाती वेगवेगळ्या प्रकारांमध्ये बनवू शकता. छोटे निरंजन, मोठे निरंजन, समई अशा विविध प्रकारच्या वाती आपण बनवू शकता. या वातींचा पीळ मात्र सारखा असायला हवा. आपण फुलवाती बनवू शकता. वाती लहान व मोठ्या अशा आकाराच्या बनवाव्यात. नंतर या वातींना आकर्षकपणे वेष्टनबंद करून विक्रीस ठेवावे.

    अशाच पध्दतीने फुलवाती व तुपातील वाती बनवू शकता. तुपातील वातींसाठी आपणांस प्रशिक्षण घ्यावे लागेल. या वातींसाठी बाजारात यंत्रे मिळतात. ही यंत्रे विकत घेऊन आपण आपला उद्योग वाढवू शकता. अनेकजण हा व्यवसाय करतात. स्थानिक दुकाने, धार्मिक ठिकाणे येथे विक्रीस ठेवतात.

    या उद्योगासाठी फार मोठी जागा असण्याची आवश्यकता नाही. फुलवातीचे यंत्र लहान असते. कच्चा माल कुठून स्वस्तात मिळेल हे पहावे. आपले उत्पादन आकर्षक पद्धतीने वेष्टनबंद करावे. समाजमाध्यमांचा अशा वेळी उत्तम वापर करून घ्यावा. आपल्या उत्पादनाची तेथे जाहिरात करावी. वेगवेगळ्या तऱ्हेचे गळ्यातील हार, आकर्षक वस्तू बनवून तेसुद्धा याच्या जोडीने विकू शकता. ‘यु ट्यूब’वरील ‘व्हिडीओज’चा यासाठी वापर करून घ्या. या उद्योगातून अनेकजणांनी आपली आर्थिक समृद्धी साध्य केली आहे.

  • सायकल विक्री दुरुस्ती व्यवसाय

    सायकल विक्री दुरुस्ती व्यवसाय

    सायकलचे महत्त्व आजही अबाधित आहे. शाळा, महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांसाठी सायकल गरजेची असते. अलीकडे बाजारात भारतीय आणि परदेशी बनावटीच्या वेगवेगळ्या सायकल दिसतात. सायकल विक्री आणि सायकल दुरुस्ती हा व्यवसाय आजही गरजेचा आहे.

    पर्यावरणविषयक जनजागृती होत असल्याने आधुनिक सायकलींचा वापर वेगाने वाढत आहे. त्यामुळे सायकल दुरुस्ती शिकून सायकल विक्रीसह दुरुस्तीचा व्यवसाय करता येऊ शकतो. हा व्यवसाय स्वतःच्या मालकीच्या जागेत किंवा भाड्याच्या जागेत केला जातो. केवळ दुरुस्ती करायची असल्यास फारशा मोठ्या जागेची गरज नसते. विक्रीसाठी मात्र जागेची गरज असते. शक्यतो विक्रीसह दुरुस्तीचा व्यवसाय असल्यास तो फायदेशीर ठरतो.

    सायकल दुरुस्तीसंदर्भात बरीच माहिती महाजालावर मिळते. युटूबवर व्हिडीओच्या स्वरूपात माहिती उपलब्ध असते. हाताला लागलेले वंगण कसे साफ करायचे, जुनी सायकल नवीन स्वरुपात अशी आणायची ही सगळी माहिती सहजपणे आपण मिळवू शकतो. सायकल दुरुस्तीसंदर्भात बोलताना साधारणपणे सायकलच्या तक्रारी म्हणजे टायर पंक्चर होणे, ब्रेक न लागणे, गीअर व्यवस्थित शिफ्ट न होणे अशा असतात. किमान माहिती असणारे प्रशिक्षण घेऊन अनुभवाने या समस्या सहजपणे दूर करता येऊ शकतात.

    सायकल दुरुस्ती व्यवसायासाठी ‘पंक्चर किट’ असायला हवे. यामध्ये ग्लू, सॅन्डपेपर, टायर लीवर आणि हवा भरण्याचा पंप यांचा समावेश असतो. याशिवाय सायकल पंप, ॲलन की असायला हवी. आधुनिक गीअर सायकलींसाठी वापरल्या जाणाऱ्या या उपकरणांमध्ये वेगवेगळ्या आकारांच्या कीज् असतात. सायकल जोडणी, ब्रेक आणि गीअरच्या सर्व कामांसाठी ते वापरता येते.

    वायर कटर, चेन टूल असायला हवे. सायकलचा एखादा भाग चिकटवण्यासाठी तात्पुरता वापर करता येऊ शकणारी इलेक्ट्रिकल टेप आवश्यक असते. सायकलला जोडण्यासाठी वापरण्यात आलेल्या स्क्रूमध्ये वंगणाचा वापर होतो. स्क्रू ड्रायव्हर, टायर लीवर, लहान हातोडी, कात्री, पाना, गीअर ब्रश, स्पोक पाना, बाइक दुरुस्ती स्टँड यांचीही आवश्यकता असते. अशी सर्व उपकरणे या व्यावसायिकांकडे असतात.

  • ससेपालन व्यवसाय

    ससेपालन व्यवसाय

    ससेपालन हा एक शेतीपूरक व्यवसाय आहे. जगभरात तो मोठ्या प्रमाणात केला जातो. फ्रान्स, इटली, स्पेन, जर्मनी, रशिया, चीन,हंगेरी, ब्रिटन, अमेरिकासारख्या देशात मांस, फर,लोकर उत्पादनासाठी सशांचे संगोपन आधुनिक प्रगत पद्धतीने मोठ्या प्रमाणावर केले जाते. मात्र आपल्या भारतात या व्यवसायाकडे तेवढेसे लक्ष दिले जात नाही.

    ससा मुळचा युरोपातील प्राणी आहे. आता त्याचे जगभर पालन केले जाते. न्यूझीलंड व्हाईट, न्यूझीलंड ब्लेक, ग्रे व्हाईट, रशियन चिंचीला इ. जातीचे ससे सध्या पाळण्यासाठी उपलब्ध आहेत.

    ससेपालन हा एक फायदेशीर व्यवसाय आहे. भारतात प्रथिनयुक्त मांसासाठी ससेपालन केले जाते. सशांच्या आहारासाठी वेगळे खाद्य आणावे लागत नाही. सहज उपलब्ध असलेला पाला, टाकून दिलेला भाजीपाला, घरात उपलब्ध असलेले धान्य ससे आवडीने खातात. ससा हा शाकाहारी प्राणी आहे. त्याला ‘लासुनात’, ‘बरसीम’ असा चारा दिला जातो. पालक, कोबी, इ. पालेभाज्या, गव्हाचा कोंडा, स्वयंपाकघरातील उरलेले अन्न व भाजीपाल्याचा टाकाऊ भाग दिला जातो. आहारात प्रथिने मिळण्यासाठी सोयाबीन किंवा भूईमुगाची ढेप दिली जाते. दिवसभरात स्वच्छ व पुरेसे पाणी देणे गरजेचे असते. नवनवीन संकरीत प्रजातींच्या पिल्लांची वाढ झपाट्याने होते.

    व्हाईट जायंट, ग्रे जायंट, फ्लेमिश जायंट, न्यूझीलंड व्हाईट, न्यूझीलंड रेड, कॅलिफोर्नियन, सोव्हियत चिंचिला, या काही सशांच्या प्रजाती आहेत. वाढत्या लोकसंख्येला मांसाची आवश्यकता जास्त आहे. मांसाची मागणी वाढली असून देशांतर्गत मांस उत्पादन तोकडे पडत आहे. त्यामुळेच शेतकऱ्यांनी शेतीबरोबरच या व्यवसायाची जोड धरणे आवश्यक आहे.

    कमी पडत असलेल्या मांसाची गरज भागविण्याकरिता कमीत कमी वेळेत जास्त मांस उत्पादन करणारे प्राणी पालन करणे आवश्यक आहे. सश्याच्या मांसाला वैशिष्ट्यपूर्ण चव असून हे मांस रुचकर असल्यामुळे मांसाहारी वर्गात याला भरपूर मागणी आहे.

    ससेपालनासाठी लोखंडी पिंजरे गरजेचे असतात. सश्यांना पिंजऱ्यात योग्य पद्धतीने खाद्य देता येते. त्यांची वाढ होते की नाही हे बारकाईने लक्षात येते. त्यांना रोगांचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता कमी असते. सश्यांच्या शरीरात तापमान कमी करण्याची योजना नसते. त्यामुळे उष्ण वातावरणात ससेघरात पंख्याची व्यवस्था करावी लागते.

    महाराष्ट्रातही शेतकऱ्यांना ससेपालन व्यवसायाचा विचार करण्यास हरकत नाही. त्यासाठी कृषी विभागाचे मार्गदर्शन घेऊन पूर्व प्रशिक्षण घ्यावे. लहानापासून सुरुवात करून पहावी. चांगले जमत असल्यास व्यवसाय वाढवावा.

  • निसर्गसुंदर गुलाब

    निसर्गसुंदर गुलाब

    गुलाब हे वर्षभर मागणी असलेले एक सुंदर फुल आहे. युरोपात तर गुलाब विशेष लोकप्रिय आहे. जगभरात होणाऱ्या फुलांच्या उलाढालीत एकट्या गुलाबाचा वाटा हा ३५ ते ४० टक्के आहे. गुलाबाच्या जवळपास २० हजारहून अधिक जाती आहेत. गुलाब प्रेमाचे प्रतीक आहे. लग्नसमारंभ, वाढदिवस, धार्मिक कार्यक्रमात गुलाबास मोठा मान असतो. याशिवाय गुलाबावर प्रक्रिया करून केलेल्या पदार्थानाही मोठी मागणी आहे. गुलकंद, अत्तर,गुलाबजल यासाठी देखील गुलाबाच्या फुलांना मागणी असते.

    भारतातही गुलाबाची लागवड केली जाते. गुलाबाच्या लागवडीसाठी अतिपाऊस झाला तरी पाण्याचा निचरा होईल अशा प्रकारची मध्यम पोताची जमीन असावी. अति भारी किंवा अति हलकी जमीन यासाठी उपयोगाची नाही.. गुलाब झुडूपवर्गीय रोप असून साधारणतः ५ ते ६ वर्ष या रोपाचे आयुष्य आहे. बाराही महिने फुले येणारे हे रोप असल्याने पाण्याच्या उपलब्धतेप्रमाणे केव्हाही त्याची लागवड करू शकता. सुगंधित, टपोरी व दर्जेदार फुलांचे उत्पादन देणारी गुलाबाची जात निवडावी. लागवडीनंतर मशागतीवर काळजीपूर्वक लक्ष द्यावे. जमीन तणमुक्त ठेवावी.कलमांची चांगली वाढ होण्यासाठी झाडाला पहिल्या येणाऱ्या कळ्या खुडाव्यात. योग्य वेळी गरजेनुसार पाणी द्यावे. पावसाळ्यात गरजेपेक्षा जास्त पाणी दिल्याने मुळे कुजतात. नवीन फांद्या येण्यासाठी वेळोवेळी छाटणी करावी.

    गुलाबाची शेती करायची झाल्यास सर्वप्रथम जमीन चांगल्या पद्धतीने नांगरून घ्यावी. नांगरणी झाल्यावर उन्हामध्ये जमीन चांगली तापू द्यावी. त्यानंतर लागवडीसाठी खड्डे काढून ते माती व खताने भरावेत. सेंद्रिय खते, शेणखत यांचा वापर करावा. कृषी सहाय्यकांकडून मार्गदर्शन घ्यावे.
    निसर्गसुंदर गुलाब पाहताक्षणीच मनात भरते. या गुलाबाची शेती तर फारच मनोहर दिसते.

  • तीळ शेती

    तीळ शेती

    पदार्थांना रुचकर बनविणाऱ्या तिळाचे तेल स्वयंपाकासाठी वापरले जाते. तीळ आरोग्याच्या दृष्टीनेही उत्तम आहेत. सौंदर्यप्रसाधनातही हे तेल मोलाची भूमिका बजावते. तीळ लागवडीत राजस्थान अग्रेसर आहेच; परंतु महाराष्ट्रातही तिळाचे उत्पादन विशेषत्वाने घेतले जाते. खरीप हंगाम तीळ लागवडीसाठी सर्वात योग्य असल्याचे मानले जाते. या पिकाचे वैशिष्ट्य म्हणजे तिळाची लागवड पडिक जमिनीतही केली जाऊ शकते.

    तिळामध्ये ‘मोनो-सॅच्युरेटेड फॅटी ॲसिड’ असते. हे शरीरातील कोलेस्टेरॉल कमी करीत असल्यामुळे येथे तिळाची मागणी वाढत आहे.

    तीळ पीक दुहेरी पीक म्हणूनही फायदेशीर आहे. हे 85 ते 90 दिवसात येणारे पीक आहे. सहसा पडिक जमिनीचा वापर होत असल्याने शेतकरी अशा जमिनीत तिळाची लागवड करतात. हलकी रेताड, चिकणमाती असलेली जमीन तीळ उत्पादनासाठी योग्य असल्याचे अनुभवी शेतकरी सांगतात.

    दुहेरी पीक याचा अर्थ तूर, मका, ज्वारीसह आंतरपीक म्हणून तिळाची लागवड करता येते. तिळाच्या लागवडीतून शेतकरी चांगले उत्पन्न मिळवू शकतात. तिळाची पेरणी करण्यापूर्वी 2 ते 3 वेळा जमीन चांगली नांगरून घ्यावी लागते; जेणेकरून उत्तम उत्पादन मिळवता येऊ शकेल. शेतकऱ्यांनी जुलै महिन्यात तिळाची पेरणी करणे फायदेशीर ठरते. रेताड आणि चिकण माती असलेल्या जमिनीत पुरेसा ओलावा असल्यास तिथेही पीक चांगले येते. या पिकाला इतर पिकांच्या तुलनेने पाणी कमी लागते.

    लागवड केल्यानंतर तिळाची पाऊण भागापेक्षा अधिक पाने आणि देठ पिवळे होतात, तेव्हा ते काढणीसाठी योग्य समजले जातात. पेरणीपासून सुमारे 80 ते 95 दिवसांनी तीळ पूर्ण विकसित होऊन काढणीला तयार होतात. तिळाचे हेक्टरी 6 ते 7 क्विंटल उत्पादन मिळते.

  • संत राऊळ महाराज मठ

    संत राऊळ महाराज मठ

    महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात श्री संत राऊळ महाराजांचा छानसा मठ आहे. सन 1905 मध्ये कोजागिरी पौर्णिमेला हे सिद्धपुरुष जन्मास आले. कुडाळ तालुक्यातील पिंगुळी गावात एका गरीब शेतकरी कुटुंबात त्यांचा जन्म झाला. 4 भाऊ आणि 4 बहिणींमध्ये ते सर्वात मोठे होते. त्यांचे वडील अप्पा राऊळ आणि आई सावित्रीबाई यांनी त्यांचे नाव ‘कृष्ण’ ठेवले. बालपणी प्राथमिक शिक्षणाच्या पलीकडे कृष्णाने शिक्षण घेतले नाही. मोठे झाल्यावर शेती किंवा इतर कोणतेही काम करण्यात रस दाखवला नाही. भक्तिगीते गाणे हाच त्याचा छंद होता. गात असताना हे बालक तहानभूक विसरून जायचे.

    जरा मोठा झाल्यावर त्याला काम शोधण्यासाठी मुंबईला पाठविण्यात आले. 2 -3 नोकऱ्या केल्यावर त्यांच्या एका मालकाने ‘टाइम्स ऑफ इंडिया’ मध्ये नोकरीसाठी शिफारस केली. त्याच दरम्यान प्रेमळ आणि शांत स्वभावाच्या राधाबाईशी कृष्णाचे लग्न लाऊन देण्यात आले. लग्नानंतर कृष्णा भजनगाणे बंद करेल आणि कौटुंबिक जबाबदाऱ्या समजून घेईल, असे त्यांच्या आई-वडिलांचे मत होते. कामावरून परत आल्यावर पहाटेपर्यंत घरी भजने गाणे त्याने सुरू ठेवले. यामुळे शेजाऱ्यांना त्रास होऊ लागला. ते दुसऱ्या दिवशी पत्नीशी भांडण करू लागले. तक्रारी वाढल्यानंतर ते आपली खोली बदलून त्याच परिसरात इतरत्र जाऊ लागले.

    याच तक्रारींमुळे त्यांना अशा 34 खोल्या बदलाव्या लागल्या. दरम्यान, राधाबाईंचा पिंगुळी येथे मृत्यू झाला. कृष्णाने माझगाव येथे सद्गुरू श्री बाळकृष्ण महाराज यांची भेट घेतली, आणि ते त्यांचे मुख्य शिष्य बनले. श्री बाळकृष्ण महाराजांनाही आबांच्या दर्जाचा शिष्य मिळाल्याने खूप आनंद झाला. काही वर्षांतच आबा मुंबईला निरोप देऊन पिंगुळीला परत आले. इथे कौटुंबिक जबाबदाऱ्या सांभाळण्याऐवजी ते गावोगाव फिरू लागले, भक्तिगीते गाऊ लागले. जिथे गेले तिथे भक्तीगीतांची मालिका चालू राहिली. अविश्वसनीय चमत्कार घडू लागले. आबांचे दर्शन घेण्यासाठी लोक पिंगुळीला जाऊ लागले. लोकही त्यांना ‘महाराज’ मानू लागले, कारण त्यांचा शब्द कधीच फसला नाही.

    भजने गाण्याबरोबरच त्यांनी वर्षभरात सलग 2 ते 3 महिने अन्न-पाणी न घेता दोनवेळा ध्यान केले. त्यानंतर, ते मुंबई आणि इतर ठिकाणी भेट देऊ लागले. भक्तांच्या समस्या सोडवू लागले. त्यांनी आपल्या हयातीत मृत व्यक्तींना जिवंत करणे, प्रसंगी पेट्रोलऐवजी पाण्यावर वाहने चालवणे, मुंबईला जाणारी बोट गोव्यात मानसिक शक्तीने धरून परत आणणे असे महान चमत्कार केले.

    सद्गुरु या नात्याने त्यांचे मुख्य उद्दिष्ट भक्तांना मोक्ष मिळवून देणे हे होते. 31 जानेवारी 1985 रोजी माहीम येथे त्यांनी देह सोडला. त्यांना 2 फेब्रुवारी 1985 रोजी पिंगुळी येथे समाधी देण्यात आली. आजही त्यांची प्रचिती त्यांची भक्तमंडळी घेतात. राऊळ महाराजांनी भक्तांना कधीही निराश केले नाही. आजही या मठात भक्तमंडळी मोठ्या श्रद्धेने येतात. येथे जायचे झाल्यास जवळचे रेल्वेस्थानक कोकण रेल्वे मार्गावरील कुडाळ स्थानक आहे. जवळचे विमानतळ चिपी आणि गोव्यातील मोपा हे आहे.

  • अलिबाग समुद्रकिनारा

    अलिबाग समुद्रकिनारा

    अलिबाग समुद्रकिनारा हा भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील अलिबाग या किनारी शहरामध्ये असलेले एक लोकप्रिय पर्यटनस्थळ आहे. हे मुंबईपासून ३० किमी अंतरावर असून शहरात राहणाऱ्या लोकांसाठी एक लोकप्रिय ठिकाण आहे. हा समुद्रकिनारा स्वच्छ वाळू आणि उथळ पाण्यासाठी ओळखला जातो. पोहण्याबरोबरच सूर्यस्नानासाठी हे एक आदर्श स्थान बनले आहे.

    समुद्रकिनाऱ्याव्यतिरिक्त, या परिसरात कुलाबा किल्ला, उंदेरी किल्ला यासह इतर अनेक आवर्जून पहावीत अशी ठिकाणे आहेत. हे क्षेत्र पारंपरिक स्थानिक खाद्यपदार्थांसाठीदेखील ओळखले जात. स्नॅक्स आणि फराळाचे पदार्थ विकणारी अनेक स्थानिक दुकाने येथे आहेत. शांततापूर्ण आणि निसर्गरम्य किनाऱ्याच्या शोधात असणाऱ्यांसाठी हा उत्तम किनारा आहे.

  • रसाळगड किल्ला

    रसाळगड किल्ला

    रसाळगड हा महाराष्ट्र राज्यातील एक किल्ला आहे. सह्याद्रीला समांतर जाणाऱ्या डोंगररांगेच्या दक्षिण टोकावर हा किल्ला आहे. हा किल्ला सुमारे ५ एकर परिसरात पसरलेला आहे. किल्ल्यावर ‘सोलाई’ आणि ‘वाघाई’ या दोन देवींची मंदिरे आहेत. गडावर सुरेख कोरीवकाम आहे. किल्ल्याच्या उत्तर-पश्चिम बाजूस एक जुनी वास्तू आणि पाण्याची टाकी आहे.

    येथे एक दगडी शिलालेख आहे. त्याच कोपऱ्यात बालेकिल्ला असून त्यात ‘भांडार’ आणि ‘राजवाडा’ आहे. दक्षिणेकडील गुहेत एक पाण्याची टाकी असून त्याला 4 खांब आहेत. किल्ल्याच्या काही बुरुजांवर तोफा आहेत. येथे एक मोठी दगडी दीपमाळ आहे. प्रवेशद्वारावर हनुमानाचे दुर्मिळ दगडी शिल्पदेखील आहे.

    हा किल्ला प्राचीन आहे. किल्ल्याचा ज्ञात इतिहास शिवरायांच्या काळापासून सुरू होतो. जेव्हा शिवाजी महाराजांनी हा किल्ला जिंकला, त्यावेळी तो जावळीच्या मोरेंच्या हद्दीत होता. त्यानंतर १८१८ मध्ये पेशव्यांच्या हातून ब्रिटिशांच्या हाती गेला.

    सन २००३ मध्ये भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षणाने ‘रसाळगडा’ला संरक्षित स्मारक म्हणून घोषित केले. विभागाकडून किल्ल्यात काही जीर्णोद्धाराचे काम करण्यात आले आहे; परंतु मूळ वास्तू खराब झाल्याच्या तक्रारी आहेत. या कामात सौंदर्याचा अभाव आहे. येथे विमानाने जायचे झाल्यास मुंबई सर्वात जवळचे विमानतळ आहे. रेल्वेने गेल्यास खेड हे सर्वात जवळचे रेल्वे स्थानक आहे. रस्त्याने गेल्यास मुंबई, पुणे आणि कोल्हापूर येथून थेट एसटी बसने खेडला जाता येते.

  • गौताळा अभयारण्य

    गौताळा अभयारण्य

    महाराष्ट्रात औरंगाबाद आणि जळगाव जिल्ह्याच्या सीमेवर ‘गौताळा’ अभयारण्य वसलेले आहे. औरंगाबादपासून 65 कि.मी अंतरावर असलेले हे अभयारण्य जैवविविधतेने संपन्न आहे. विविध प्रजातींची हिरवीगर्द वृक्षराजी, मुक्त संचार असणारे विविध प्राणी आणि किलबिलणाऱ्या पक्ष्यांचा अधिवास असलेले 261 चौ.कि.मी.चे हे क्षेत्र महाराष्ट्र शासनाने दि. 25 फेब्रुवारी 1986 रोजी अभयारण्य म्हणून जाहीर केले. या अभयारण्याच्या राखीव वनक्षेत्रात औरंगाबाद आणि जळगाव जिल्ह्याचे क्षेत्र समाविष्ट आहे.

    ‘गौताळा घाट’ अभयारण्य ‘कन्नड’ गावापासून 15 कि.मी अंतरावर तर चाळीसगावपासून 20 कि.मी अंतरावर आहे. या अभयारण्यात वाहनाने फिरता येते. तळ्याभोवती बांबू, पळस, रानपिंपळ, रानशेवगा, कडुनिंब, चिंच असे वृक्ष आहेत. तळ्यात पाणडुबा, पाणकोंबडी आणि इतर पक्षी दिसतात. तळ्याशेजारी एक निरीक्षण मनोरा आहे.

    या मनोऱ्यावरून गौताळा परिसरातील निसर्ग अनुभवता येतो. साग, चंदन, खैर, सिरस, शिसे, धावडा, पिंपळ, पळस, करवंद, बोर, सीताफळ, अंजन, शेवगा या वनस्पती, प्राणी, पक्षी येथून पाहता येतात.
    या अभयारण्यात बिबट्या, लांडगे, चितळ, तरस, कोल्हे, काळवीट, रानडुकरे, सांबर, गवे, भेकर असे प्राणी पाहता येतात.

    प्रसिद्ध गणितज्ज्ञ भास्कराचार्यांची कुटी, पुरातन मंदिरे, लेणी, महादेव मंदिर, हेमाडपंथी पाटणदेवी मंदिर, सीताखोरे आणि धवलतीर्थ धबधबा अशा विविध स्थळांनी या अभयारण्य परिसराची शोभा वाढविली आहे.
    पाटणा येथे निकुंभ राजवंशानी बांधलेले बाराव्या शतकातील पुरातन मंदिर आहे. पुढे एक मारुतीचे मंदिर आहे. या मंदिरासमोर ‘गौताळा तलाव आहे. हेच नाव या अभयारण्यालाही मिळाले.

    येथे गेल्यावर पितळखोरा लेणी, ‘गौताळा’ तलावाच्या पुढे असलेल्या टेकडीवरील गुहेत गौतम ऋषींची दगडी मूर्ती आहे. या गुहेत गौतम ऋषींनी तप केले असे म्हटले जाते. यामुळेच या टेकडीला ‘गौतम टेकडी’ असेदेखील म्हणतात.

  • चंद्रपूरचे श्री महाकाली मंदिर

    चंद्रपूरचे श्री महाकाली मंदिर

    चंद्रपूरमधील महाकाली मंदिर हे ताडोबातील एक प्रेक्षणीय धार्मिक स्थळ आहे. हे चंद्रपूर शहराचे भूषण आहे. महाकाली मंदिरात दररोज भाविकांची गर्दी असते. मंगळवारी विशेष गर्दी असते. महाकाली मंदिरात जाण्यासाठी दोन प्रवेशद्वार आहेत. मागील प्रवेशद्वाराजवळ श्री गणेश आणि हनुमान मंदिर आहे. दोन्ही प्रवेशद्वारांवर पूजेचे समान मिळणारी छोटी दुकाने आहेत. याशिवाय मागच्या दरवाज्याजवळ शनिमंदिर आहे. ताडोबात गेल्यावर या मंदिरास अवश्य भेट द्यावी.

    विदर्भातील अष्ट शक्तिपीठांपैकी एक म्हणजे चंद्रपूरचे महाकाली मंदिर आहे. या महाकाली देवीचे संदर्भ स्कंदपुराणातही आढळतात. मध्य भारतातील एक महत्त्वाचे तीर्थस्थळ म्हणून या महाकाली मंदिराचा उल्लेख होतो. वर्षभर येथे भाविकांचा राबता असतो . महाकाली मंदिर चंद्रपुरातील गोंडकालीन इतिहासाची साक्ष देते. या मंदिराला वाकाटक काळाचेही संदर्भ सांगितले जातात. हे गुंफा मंदिर आहे. रंगीत चित्रकला हे या मंदिराचे सर्वांत मोठे आणि अनोखे वैशिष्ट्य आहे.

    चंद्रपूरच्या महाकाली मंदिरात दोन मूर्ती सापडतात. दरवर्षी एप्रिलमध्ये येथे जत्रा भरते. राज्यातील अनेक भाविक महाकाली मंदिरात येतात. मंदिर व्यवस्थापन हाताळण्यासाठी आता ट्रस्टची स्थापना करण्यात आली आहे. गेल्या दहा वर्षांत, मंदिराच्या सुविधांमध्ये लक्षणीय नूतनीकरण झाले आहे. दूरवरच्या भागातून येणाऱ्या यात्रेकरूंना मंदिराजवळ राहण्यासाठी मोकळी जागा मिळावी यासाठी मंदिर प्रशासनाने धर्मशाळा बांधली आहे.

  • मोचेमाड समुद्रकिनारा

    मोचेमाड समुद्रकिनारा

    मोचेमाड हा समुद्रकिनारा सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ला तालुक्यात आहे. अत्यंत मनमोहक असा हा किनारा पर्यटकांच्या गर्दीपासून लांब आहे. या किनारपट्टीवर सुमारे २०० फूट उंचीपर्यंतच्या आकाराच्या लहानमोठ्या टेकड्या आहेत. स्वच्छ व सुंदर सागरी किनार्‍याबरोबरच पांढरीशुभ्र वाळू हे या किनारपट्टीचे वैशिष्ट्य आहे.

    या परिसरात किनार्‍यांवरील लाटा व सागरी वारे यांच्यामुळे नैसर्गिक वाळूच्या भिंती तयार झालेल्या असून त्याचा उपयोग वाळूवरील ‘स्केटींग’ या क्रिडाप्रकारासाठी करता येण्यासारखा आहे. हा किनारा शांत असून गजबजाटापासून फार दूर आहे. मनाला प्रसन्नता देणारा हा किनारा निसर्गरम्यतेचा सुखद अनुभव देणारा आहे. स्वच्छ पाणी, शांत परिसर यामुळे एकदा गेलेला पर्यटक पुन्हा येथे आवर्जून जातोच.

  • चंदेरी किल्ला

    चंदेरी किल्ला

    ठाणे जिल्ह्यातील माथेरान डोंगररांगेत चंदेरी किल्ला आहे. हा किल्ला गिरीदुर्ग प्रकारातील असून ट्रेकर्सच्या दृष्टीने अवघड समजला जातो. मुंबई-पुणे लोहमार्गावरून कल्याणहून कर्जतकडे जाताना एक डोंगररांग आहे. त्या डोंगरावर चंदेरीचा हा मोठा सुळका दिसतो. बदलापूर-कर्जत रस्त्यावर गोरेगाव नावाचे गाव असून येथूनच या चंदेरी किल्ल्याची वाट आहे. चंदेरीच्या पायथ्याशी घनदाट वृक्षराजी व चढण्यासाठी निसरडी वाट आहे. ‘तामसाई’ गावाच्या हद्दीत असणारा हा दुर्ग गिर्यारोहकांचे खास आकर्षण आहे.

    किल्ल्यावरील गुहेच्या अलिकडे एक पडक्या अवस्थेतील तटबंदी दिसते. शिवरायांनी कल्याण भिवंडी-रायरी पर्यंतचा सारा मुलुख घेतला. तेव्हा त्यात हा गडही मराठ्यांच्या ताब्यात आला. येथे एक गुहा आहे. या गुहेत पूर्वी एक शिवलिंग व नंदी होता. ही शिवपिंड भंगलेल्या अवस्थेत असून नंदी गायब आहे. गुहेच्या अलीकडेच एक पाण्याचे तळे आहे. ऑक्टोबरच्या शेवटपर्यंतच त्यात पाणी असते. ८ ते १० जणांच्या मुक्कामासाठी ही गुहा उत्तम आहे.

    या सुळक्यावरून पूर्वेला माथेरानचे मनोहर दृश्य दिसते. पश्चिमेला भीमाशंकरचे पठार, सिद्धगड, गोरक्षगड, पेठचा किल्ला इ. दिसतात. गडाच्या पायथ्याचा परीसर पावसाळ्यात फारच रमणीय असतो. येथील धबधब्याचा आनंद घ्यायला अनेक पर्यटक येथे येतात.

  • अंबाबरवा अभयारण्य

    अंबाबरवा अभयारण्य

    महाराष्ट्रातील बुलढाणा जिल्ह्यात अंबाबरवा अभयारण्य विसावलेले आहे. इंग्रज काळापासून हे थंड हवेचे ठिकाण म्हणून विशेष प्रसिद्ध आहे. महाराष्ट्राचा प्रसिद्ध मेळघाट व्याघ्र प्रकल्प हा गुगामल राष्ट्रीय उद्यान, मेळघाट वन्यजीव अभयारण्य, नर्नाळा वन्यजीव अभयारण्य, वान वन्यजीव अभयारण्य आणि अंबाबरवा वन्यजीव अभयारण्य मिळून अस्तित्वात आला आहे.

    अंबाबरवा अभयारण्यात जाताना बदरारा, चिंचखाडी, पिंपळखेड अशी अनेक निर्सगरम्य ठिकाणे मार्गात मिळतात. सूर्यास्ताचे अप्रतिम दर्शन होते. समुद्रसपाटीपासून हे ठिकाण उंचीवर आहे. महाराष्ट्र शासनाने ९ एप्रिल १९९७ च्या आदेशाने अंबाबरवा वनक्षेत्राला अभयारण्याचा दर्जा दिला.

    हे अभयारण्य पर्यटकास अक्षरशः वेड लावते. भाविकांच्या दृष्टीनेही अंबाबरवा अभयारण्याचे महत्त्व अनन्यसाधारण आहे. अभयारण्यात ‘मांगेरी’ याठिकाणी डाव्या बाजूला उंच असा दुर्गम डोंगर दिसतो. यालाच ‘मांगेरी महादेवाचा डोंगर’ असे म्हणतात. सातपुडय़ाच्या हिरव्यागार पर्वतरांगेमध्ये वसलेले हे महादेवाचे मंदिर हे या अभयारण्यातील एक आकर्षण आहे.

    या सातपुडाच्या जंगलात विविध वृक्षांच्या जाती आहेत. मोहा, सागवन, टैमरू, आंबा, घामोडा, साल, अंजन पिंपळ, वड, कविट, चिंच, निंब, आळी, बेल, इत्यादी झाडे आहेत. कनिहाकंद, रामकंद, कलाकंद, मिस्वकंद, शंकरकंद, जामीकंद अशी कंदमुळे येथे मिळतात. त्याचप्रमाणे सातपुड्यात वाघ, हरीण, रानडुक्कर, सांबर, निलगाय, अस्वल, रोही या प्राण्यांचे येथे दर्शन होते. मोर, लांडोर, तितर, कबुतर, कोकिळा, पोपट, मैना, पारवा, होलगी, असे अनेक पक्षी या जंगलात दिसतात. त्याबरोबरच येथे अनेक वनौषधीसुद्धा उपलब्ध आहेत.