भारतीय चित्रपटसृष्टीत वास्तववादी आणि ज्वलंत विषयांना वाचा फोडणारे निर्माते सुदीप्तो सेन, ‘द केरला स्टोरी’ आणि ‘बस्तर’च्या तुफान यशानंतर आता एका आगळ्यावेगळ्या विषयावर चित्रपट घेऊन येत आहेत. ‘चरक: फेअर ऑफ फेथ’ हा चित्रपट येत्या ६ मार्च २०२६ रोजी देशभरातील चित्रपटगृहात प्रदर्शित होत आहे. हा केवळ एक चित्रपट नसून, मानवी श्रद्धा, अंगावर काटा आणणाऱ्या लोककला आणि त्यामागचे अनाकलनीय गूढ मांडणारा एक ‘फोल्कलॉर थ्रिलर’ आहे.
जुन्या प्रथा आणि आधुनिकतेचा संघर्ष
‘चरक’ चित्रपटाची कथा प्रामुख्याने बंगालमधील एका अत्यंत प्राचीन आणि थरारक लोकउत्सवावर आधारित आहे, ज्याला ‘चरक पूजा’ म्हटले जाते. या उत्सवाचे स्वरूप अतिशय विलोभनीय पण तितकेच धक्कादायक असते. यात भाविक श्रद्धेपोटी स्वतःला लोखंडी हुकांना अडकवून उंच टांगतात आणि गोलाकार फिरतात. चित्रपटाचा ट्रेलर समोर आल्यानंतर हे स्पष्ट झाले आहे की, ही कथा निव्वळ धार्मिक विधीपुरती मर्यादित नसून, त्यामागे एक खोलवर रुजलेला सामाजिक आणि मानसिक पैलू दडलेला आहे.
चित्रपटात एका बाजूला पिढ्यानपिढ्या चालत आलेल्या परंपरा आणि त्यावरील अढळ विश्वास आहे, तर दुसऱ्या बाजूला त्या परंपरांना विज्ञानाच्या किंवा आधुनिकतेच्या नजरेतून पाहणारा आणि त्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणारा तरुण समाज आहे. एखादी प्रथा ही केवळ भक्ती असते की त्यामागे काही भयानक वास्तव किंवा मानवी शोषण लपलेले असते? याच प्रश्नाचे उत्तर शोधणारा हा एक संशोधनात्मक प्रवास आहे.
सुदीप्तो सेन यांची मांडणी आणि वास्तववादी चित्रण
सुदीप्तो सेन हे नेहमीच अशा विषयांना हात घालतात जे समाजात चर्चिले जात नाहीत किंवा ज्यांच्याकडे पद्धतशीरपणे दुर्लक्ष केले जाते. ‘चरक’च्या माध्यमातून त्यांनी बंगालच्या ग्रामीण भागातील संस्कृती आणि तिथे आजही जिवंत असलेल्या धारणांना मोठ्या पडद्यावर आणले आहे. या चित्रपटाची निर्मिती त्यांनी स्वतः केली असून दिग्दर्शन सुभम चक्रवर्ती यांनी केले आहे. चित्रपटाचे चित्रीकरण अत्यंत वास्तववादी पद्धतीने करण्यात आले असून, दुर्गम भागातील वातावरण आणि प्रेक्षकांना खिळवून ठेवणारी पार्श्वभूमी यात पाहायला मिळणार आहे. विशेषतः यातील ‘सिनेमॅटोग्राफी’ ग्रामीण भागातील भीती आणि भक्तीचे मिश्रण उत्तम प्रकारे अधोरेखित करते.
प्रतिभावान कलाकारांची फौज
या चित्रपटात नवोदित आणि प्रतिभावान कलाकारांची फौज पाहायला मिळणार आहे. पात्रांची निवड करताना विषयाला साजेसे आणि नैसर्गिक चेहरे निवडले गेले आहेत, जे अभिनयातून अधिक जिवंत आणि खरे वाटतात. विशेषतः ग्रामीण संस्कृतीतील बारकावे, तिथली भाषा आणि शरीरबोली टिपण्यासाठी कलाकारांनी घेतलेली मेहनत पडद्यावर स्पष्टपणे जाणवते. पात्रांमधील भावनिक द्वंद्व आणि चेहऱ्यावरील भीती प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवण्यात कलाकार यशस्वी झाले आहेत.
हा चित्रपट का पाहावा?
वेगळा आणि नवा विषय : हिंदी चित्रपटसृष्टीत सध्या मसाला फिल्म्स आणि ॲक्शनचा ट्रेंड असताना, ‘चरक’ हा चित्रपट एका वेगळ्या वाटेवरचा वाटतो. लोककला आणि सायकॉलॉजिकल थ्रिलर यांचे दुर्मिळ मिश्रण यात पाहायला मिळेल.
भारताच्या कानाकोपऱ्यात आजही अनेक अशा प्रथा आहेत ज्या शहरी भागाला पूर्णतः माहित नाहीत. ‘चरक’च्या माध्यमातून बंगालच्या एका विशेष संस्कृतीचे आणि तिथल्या लोकांच्या मानसिकतेचे दर्शन घडते.
ज्या प्रेक्षकांना गूढ कथा, जुन्या लोककथा आणि मानवी मेंदूशी खेळणारे चित्रपट आवडतात, त्यांच्यासाठी हा चित्रपट एक पर्वणी ठरेल. शेवटपर्यंत प्रेक्षकांना खुर्चीला खिळवून ठेवण्याची ताकद या कथानकात दिसते.
सुदीप्तो सेन ज्या चित्रपटांशी जोडले जातात, त्यातून केवळ मनोरंजन होत नाही, तर काहीतरी ठोस विचार किंवा सत्य मांडले जाते. हीच उत्सुकता प्रेक्षकांना चित्रपटगृहापर्यंत खेचून नेणारी मुख्य बाब आहे.
‘चरक फेअर ऑफ फेथ’ हा चित्रपट केवळ मनोरंजन करत नाही, तर मानवी श्रद्धेच्या सीमेवर आपल्याला उभे करतो. जुन्या प्रथांचे समर्थन करावे की त्यांना अंधश्रद्धा म्हणून नाकारावे, हा निर्णय शेवटी प्रेक्षकांवर सोडताना हा चित्रपट एक थरारक आणि डोळे उघडणारा अनुभव देईल यात शंका नाही. जर तुम्हाला जागतिक दर्जाचा फोल्कलॉर थरार अनुभवायचा असेल, तर ६ मार्चला ‘चरक’ नक्कीच पाहायला हवा.