इंडोनेशियातील माउंट डुकोनो या ज्वालामुखीचा पुन्हा एकदा भीषण उद्रेक झाला आहे. या उद्रेकामुळे परिसरात भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. उद्रेकामुळे आकाशात कित्येक किलोमीटर उंचीपर्यंत राख आणि धुराचे प्रचंड लोट पसरले आहेत. नासाच्या लँडसॅट नऊ या उपग्रहाने नुकतीच या ज्वालामुखीच्या उद्रेकाची छायाचित्रे टिपली आहेत. उपग्रहाने घेतलेल्या या चित्रांमध्ये ज्वालामुखीच्या मुखातून निघणारा पांढरा आणि करड्या रंगाचा धूर स्पष्टपणे दिसत असून तो वाऱ्याच्या वेगाने ईशान्य दिशेला वाहत असल्याचे समोर आले आहे.
हा ज्वालामुखी इंडोनेशियाच्या पूर्वेकडील हल्माहेरा या दुर्गम बेटाच्या उत्तरेकडील भागात स्थित आहे. भूगर्भशास्त्रज्ञांच्या माहितीनुसार, डुकोनो हा एक अत्यंत अशांत आणि जागृत ज्वालामुखी असून तो गेल्या नव्वद वर्षांपेक्षा जास्त काळापासून म्हणजेच एकोणीसशे तीस सालापासून सातत्याने धगधगत आहे. या प्रदीर्घ कालावधीत तिथून सतत लहान-मोठे स्फोट आणि राखेचे उत्सर्जन होत आले आहे. मात्र, गेल्या काही दिवसांत या ज्वालामुखीची हालचाल अचानक वाढली असून त्यातून निघणाऱ्या राखेचे ढग जमिनीपासून सात ते दहा हजार फूट म्हणजेच जवळपास तीन किलोमीटर उंचीपर्यंत पोहोचले आहेत.
या भीषण परिस्थितीमुळे स्थानिक प्रशासनाने आणि इंडोनेशियाच्या ज्वालामुखी आणि भूगर्भीय आपत्ती निवारण केंद्राने त्वरित पावले उचलली आहेत. केंद्राचे मुख्य अधिकारी प्राध्यापक हेन्द्रा गुणवान यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ज्वालामुखीच्या आसपासच्या भागात राहणाऱ्या नागरिकांना आणि पर्यटकांना मुख्य विवरापासून तीन किलोमीटरच्या परिघात न जाण्याचे सक्त आदेश देण्यात आले आहेत. ज्वालामुखीच्या मुखातून बाहेर पडणारे तप्त खडक आणि विषारी वायू थेट मानवी वस्तीवर येण्याचा धोका वाढल्यामुळे सुरक्षेचा उपाय म्हणून ही खबरदारी घेण्यात आली आहे.
ज्वालामुखीमधून बाहेर पडणारी ही सूक्ष्म राख केवळ पर्यावरणासाठीच नाही तर मानवी आरोग्यासाठी आणि विमान वाहतुकीसाठी अत्यंत घातक मानली जाते. राखेच्या या प्रादुर्भावामुळे स्थानिक नागरिकांना श्वास घेण्यास त्रास होऊ नये म्हणून प्रशासनाने मोठ्या प्रमाणावर मुखपट्ट्यांचे म्हणजेच मास्कचे वाटप सुरू केले आहे. तसेच आकाशातील राखेच्या दाट थरामुळे विमानांच्या इंजिनांचे नुकसान होण्याचा धोका असतो. त्यामुळे डार्विन ज्वालामुखी राख सल्लागार केंद्राने या परिसरावरून जाणाऱ्या सर्व आंतरराष्ट्रीय आणि देशांतर्गत विमान उड्डाणांसाठी विशेष धोक्याचा इशारा जारी केला आहे.
इंडोनेशिया हा देश प्रशांत महासागराच्या संवेदनशील भूगर्भीय क्षेत्रात येतो. या भागात पृथ्वीच्या अंतर्गत हालचालींमुळे सातत्याने भूकंप आणि ज्वालामुखीचे उद्रेक होत असतात. संपूर्ण इंडोनेशिया देशात सध्या एकशे वीसपेक्षा जास्त सक्रिय ज्वालामुखी असून डुकोनो हा त्यातील सर्वांत धोकादायक ज्वालामुखी मानला जातो. वैज्ञानिक सध्या उपग्रहांच्या मदतीने आणि जमिनीवरील उपकरणांद्वारे या डोंगराच्या अंतर्गत हालचालींवर चोवीस तास बारीक लक्ष ठेवून आहेत, जेणेकरून संभाव्य मोठी आपत्ती टाळता येऊ शकेल.