स्वतंत्र बातमी

अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या तीव्र संघर्षाचा परिणाम केवळ जागतिक तेल बाजारावरच नव्हे, तर भारताच्या कृषी निर्यातीवरही मोठ्या प्रमाणावर दिसून येत आहे. या आंतरराष्ट्रीय तणावामुळे बासमती तांदळाच्या किमतीत मागील तीन दिवसांत सुमारे सात ते दहा टक्क्यांनी मोठी घसरण झाली आहे. आखाती देशांमध्ये होणारी बासमती तांदळाची मोठी निर्यात सध्या पूर्णपणे ठप्प झाल्याने भारतीय तांदूळ बाजारपेठेवर याचे गंभीर परिणाम झाले आहेत.

भारतातून दरवर्षी मोठ्या प्रमाणात उच्च दर्जाचा बासमती तांदूळ आखाती देशांकडे निर्यातीसाठी पाठवला जातो. मात्र, सध्याच्या युद्धजन्य परिस्थितीमुळे समुद्री जहाज वाहतूक आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारात प्रचंड अडथळे निर्माण झाले आहेत. परिणामी, अनेक जुने निर्यात व्यवहार अर्धवट थांबले असून, भविष्यातील अनिश्चितता पाहता व्यापाऱ्यांनी नवीन माल पाठवण्याचे कामही सध्या तात्पुरत्या स्वरूपात बंद ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे.

तांदूळ निर्यातदारांनी दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार, सध्या सुमारे चार लाख टन बासमती तांदूळ वेगवेगळ्या ठिकाणी अडकून पडला आहे. त्यापैकी जवळपास दोन लाख टन तांदूळ भारताच्या विविध बंदरांवर साठून राहिला आहे, तर उर्वरित सुमारे दोन लाख टन तांदूळ समुद्री वाहतुकीदरम्यान मध्यंतरी अडकला आहे. या एकूण अडकलेल्या मालाची बाजारपेठेतील किंमत अंदाजे पाच ते सहा हजार कोटी रुपयांच्या आसपास असल्याचे सांगितले जात आहे.

भारत देश दरवर्षी सुमारे साठ लाख टन बासमती तांदळाची जगभरात निर्यात करतो, ज्यापैकी सुमारे सत्तर टक्के तांदूळ केवळ आखाती देशांकडे पाठवला जातो. यामध्ये इराण हा भारताच्या बासमती तांदळाचा सर्वात महत्त्वाचा खरेदीदार देश असून, तेथे भारतीय तांदळाला मोठी मागणी असते. मात्र, सध्याच्या युद्धाच्या तणावामुळे या महत्त्वाच्या व्यापारी मार्गावर आणि व्यवहारांवर विपरीत परिणाम झाला आहे.

दरम्यान, तांदळाच्या किमतीमध्ये झालेल्या या घसरणीचा तातडीचा फटका भारतीय शेतकऱ्यांना बसण्याची शक्यता कमी असल्याचे कृषी तज्ज्ञांचे मत आहे. कारण, बहुतांश शेतकऱ्यांनी आपला या हंगामातील माल आधीच व्यापाऱ्यांना विकला आहे. त्यामुळे सध्याच्या परिस्थितीत प्रामुख्याने मोठे व्यापारी आणि निर्यातदारांनाच मोठे आर्थिक नुकसान सहन करावे लागणार असल्याचे चित्र दिसत आहे.