होर्मुझला अमेरिकन लष्करी वेढा

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणच्या विरोधात आक्रमक पाऊल उचलले आहे. त्यांनी होर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे रोखण्याचे आदेश दिले आहेत. इराणसोबत सुरू असलेल्या शांतता वाटाघाटी फिस्कटल्यानंतर ट्रम्प यांनी हा टोकाचा निर्णय घेतला असून, इराणच्या किनारपट्टीवर पंधरापेक्षा जास्त शक्तीशाली युद्धनौका आणि प्रगत एफ – पस्तीस बी लढाऊ विमाने तैनात करण्यात आले आहेत. या निर्णयामुळे पश्चिम आशियामध्ये युद्धाचे ढग अधिक गडद झाले असून जागतिक तेल पुरवठ्यावरही याचे मोठे परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

डोनाल्ड ट्रम्प यांनी सोमवारी स्पष्ट केले की, अमेरिकन नौदल आता इराणच्या बंदरांकडे जाणारी किंवा तिथून येणारी सर्व जहाजे अडवणार आहे. त्यांनी एका पोस्टद्वारे इराणला थेट इशारा दिला की, इराणच्या कोणत्याही नौदल नौकांनी जर या नाकेबंदीच्या क्षेत्रात येण्याचा प्रयत्न केला, तर त्या क्षणात उद्ध्वस्त केल्या जातील. अमेरिकेने अरबी समुद्रात आणि होर्मुझच्या परिसरात पंधराहून अधिक युद्धनौका तैनात केल्या आहेत. यात यूएसएस त्रिपोली या अवाढव्य युद्धनौकेचा समावेश आहे. या युद्धनौकेवरून आधुनिक एफ – पस्तीस बी लढाऊ विमाने रात्रंदिवस गस्त घालत आहेत. ही विमाने शत्रूच्या रडारवर न येता मारा करण्यास सक्षम आहेत. इराणला होणारा शस्त्रास्त्रांचा आणि कच्च्या तेलाचा पुरवठा पूर्णपणे तोडणे हा या नाकेबंदीचा मुख्य उद्देश आहे. नुकत्याच पाकिस्तानमधील इस्लामाबाद येथे अमेरिका आणि इराणमध्ये शांतता चर्चा पार पडली. अमेरिकेचे उपराष्ट्राध्यक्ष जे.डी. व्हॅन्स यांनी या चर्चेचे नेतृत्व केले होते. मात्र, इराणने अमेरिकेच्या अटी मान्य करण्यास नकार दिल्यामुळे ही चर्चा निष्फळ ठरली. यानंतर ट्रम्प यांनी आम्ही जगाला धमकावू देणार नाही, असे म्हणत लष्करी कारवाईचा आदेश दिला.

अमेरिकेच्या या कारवाईवर इराणने अत्यंत संतप्त प्रतिक्रिया दिली आहे. इराणच्या सर्वोच्च नेतृत्वाने ही नाकेबंदी म्हणजे आंतरराष्ट्रीय चाचेगिरी असल्याचे म्हटले आहे. जर आमचा मार्ग रोखला गेला, तर या भागातील इतर कोणत्याही देशाचे बंदर सुरक्षित राहणार नाही, अशी धमकी इराणने दिली आहे. यामुळे ओमानचे आखात आणि पर्शियन आखातातील तणाव शिगेला पोहोचला आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाची तेल मार्गिका आहे. जगातील एकूण तेल पुरवठ्याचा पाचवा भाग याच मार्गावरून जातो. या बातमीनंतर जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत दहा टक्क्यांहून अधिक वाढ झाली आहे. जर ही नाकेबंदी दीर्घकाळ चालली, तर भारत, चीन आणि युरोपीय देशांमध्ये इंधनाचे दर गगनाला भिडू शकतात. केवळ तेलच नाही, तर खते आणि इतर जीवनावश्यक वस्तूंच्या वाहतुकीवरही याचा मोठा परिणाम होणार आहे. संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांनी दोन्ही पक्षांना संयम राखण्याचे आवाहन केले आहे. मुक्त नौकायन हे जागतिक शांततेसाठी आवश्यक आहे, असे त्यांनी म्हटले आहे. दरम्यान, पाकिस्तान आणि चीनने पुन्हा एकदा चर्चेसाठी पुढाकार घेण्याची तयारी दर्शवली आहे.






14,188 वेळा पाहिलं