भारत आणि सेशेल्स या दोन मित्र राष्ट्रांमधील सामरिक संबंधांना नवी उंची देणारा ‘लामितिये 2026’ हा संयुक्त लष्करी सराव सेशेल्समधील संरक्षण अकादमीच्या प्रांगणात मोठ्या उत्साहात सुरू झाला आहे. या सरावाच्या निमित्ताने दोन्ही देशांच्या लष्करी सामर्थ्याचे प्रदर्शन होत असून, हिंदी महासागर क्षेत्रात शांतता, सुरक्षा आणि स्थैर्य राखण्यासाठी दोन्ही देश कटिबद्ध असल्याचे चित्र दिसत आहे. भारतीय सशस्त्र दलांचे एक बलाढ्य आणि प्रशिक्षित पथक या सरावासाठी विशेष विमानाने सेशेल्समध्ये दाखल झाले असून, त्यांचे तेथे जंगी स्वागत करण्यात आले. दोन्ही देशांच्या सैन्यामध्ये कामाची पद्धत, शिस्त आणि तांत्रिक कौशल्ये यांची देवाणघेवाण करणे हा या बारा दिवसांच्या मोहिमेचा मुख्य गाभा आहे.
हा संयुक्त लष्करी सराव 9 मार्च रोजी सुरू झाला असून, तो 20 मार्चपर्यंत म्हणजेच एकूण बारा दिवस चालणार आहे. या प्रदीर्घ कालावधीत दोन्ही देशांचे शूर सैनिक विविध प्रकारच्या खडतर शारीरिक आणि मानसिक चाचण्यांना सामोरे जाणार आहेत. सरावाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात प्रत्यक्ष मैदानी कवायती आणि शस्त्रास्त्र हाताळणीचे प्रशिक्षण दिले जात आहे. त्यानंतरच्या टप्प्यात युद्धतांत्रिक चर्चासत्रे आयोजित केली असून, त्यामध्ये आधुनिक काळातील युद्धाच्या बदलत्या स्वरूपावर खल केला जात आहे. विविध अभ्यासप्रकरणांच्या माध्यमातून शत्रूच्या संभाव्य चाली कशा ओळखाव्या आणि त्याला चोख प्रत्युत्तर कसे द्यावे, याचे शास्त्रशुद्ध शिक्षण सैनिकांना दिले जात आहे. या संपूर्ण उपक्रमाचा समारोप शेवटच्या दोन दिवसांत एका विशेष समारोप सरावाने होईल, ज्यामध्ये प्रत्यक्ष युद्धभूमीसारखी परिस्थिती निर्माण करून सैनिकांच्या चपळाईची परीक्षा घेतली जाईल.
या वर्षीच्या लष्करी सरावाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यामध्ये प्रथमच भारतीय संरक्षण दलाच्या तिन्ही प्रमुख शाखांचा म्हणजेच भूदल, नौदल आणि वायुदलाचा एकत्रित सहभाग पाहायला मिळत आहे. भारताच्या भूदलाचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी ‘आसाम रेजिमेंट’चे अनुभवी आणि पराक्रमी जवान या मोहिमेत सहभागी झाले आहेत. नौदलाच्या वतीने एक अत्याधुनिक युद्धनौका सेशेल्सच्या सागरी हद्दीत तैनात करण्यात आली असून, त्यावरील विशेष कार्य दलाचे पथक सागरी सुरक्षेचे धडे गिरवत आहे. त्याचबरोबर, भारतीय वायुदलाचे महाकाय मालवाहू विमान या सरावासाठी लागणारी रसद, यंत्रसामग्री आणि सैनिकांच्या वाहतुकीची जबाबदारी चोखपणे पार पाडत आहे. तिन्ही दलांच्या या अभूतपूर्व समन्वयामुळे भारताची लष्करी सज्जता आणि मित्र राष्ट्रांना मदत करण्याची क्षमता पुन्हा एकदा जागतिक स्तरावर अधोरेखित झाली आहे.
आजच्या काळात होणारे लष्करी संघर्ष हे बहुतांश वेळा मानवी वस्त्यांच्या जवळ किंवा अर्धशहरी भागांत होतात. हे लक्षात घेऊन या सरावात ‘अर्धशहरी वातावरणातील लष्करी कारवायांवर’ विशेष भर देण्यात आला आहे. दाट लोकवस्तीच्या भागात दहशतवाद्यांचा बीमोड करणे, ओलीस ठेवलेल्या नागरिकांची सुटका करणे आणि कमीत कमी हानी करून विजय मिळवणे, यासाठी विशेष तंत्रे विकसित केली जात आहेत. या प्रशिक्षणादरम्यान दोन्ही देशांकडील प्रगत रडार यंत्रणा, संदेशवहन साधने आणि अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रांची माहिती एकमेकांना दिली जात आहे. तसेच संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या शांतता मोहीम आराखड्यांनुसार एकत्र येऊन कार्य करण्याची पद्धतही सैनिक आत्मसात करत आहेत.
‘लामितिये’ या शब्दाचा सेशेल्सच्या स्थानिक क्रिओल भाषेत अर्थ ‘मैत्री’ असा होतो. या नावाप्रमाणेच हा सराव दोन देशांमधील अतूट मैत्रीचे प्रतीक बनला आहे. या संयुक्त सरावाची मुहूर्तमेढ सन 2001 सालामध्ये रोवण्यात आली होती आणि तेव्हापासून दर दोन वर्षांनी याचे यशस्वी आयोजन केले जाते. हिंदी महासागराच्या मध्यवर्ती भागात वसलेला सेशेल्स हा देश भारताच्या सागरी सुरक्षा धोरणामध्ये अत्यंत मोक्याचे स्थान राखतो. या लष्करी सरावामुळे केवळ दोन देशांमधील संरक्षण सहकार्यच मजबूत होणार नाही, तर हिंदी महासागरातील बेकायदेशीर व्यापार आणि इतर सागरी धोक्यांविरुद्ध एक भक्कम भिंत उभी राहण्यास मदत होईल. या मैत्रीपूर्ण सहकार्यामुळे दक्षिण आशियाई आणि आफ्रिकन किनारपट्टीवरील देशांमध्ये विश्वासाचे वातावरण निर्माण होईल, अशी आशा व्यक्त केली जात आहे.