हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून प्रवास करणाऱ्या जग अर्णव या भारतीय तेलवाहू जहाजावर इराणच्या नौदलाने गोळीबार केल्याची धक्कादायक घटना घडली आहे. इराणने स्वतःच हा सागरी मार्ग खुला केल्याचे जाहीर करून भारतीय जहाजाला अधिकृत परवानगी दिली होती. त्यानंतर झालेला हा हल्ला विश्वासघातासारखा असल्याचे भारताने म्हटले आहे. या घटनेमुळे आखाती देशांतील तणाव कमालीचा वाढला आहे. शनिवारी १८ एप्रिल २०२६ रोजी जग अर्णव आणि सन्मार हेराल्ड ही दोन भारतीय ध्वजांकित जहाजे इराकहून सुमारे वीस लाख बॅरल कच्चे तेल घेऊन भारताच्या दिशेने येत होती. हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ इराणच्या रक्षक दलाच्या सशस्त्र नौकांनी कोणत्याही पूर्वसूचनेशिवाय या जहाजांवर गोळीबार सुरू केला. या हल्ल्यातून भारतीय जहाजे थोडक्यात बचावली असून सुदैवाने कोणतीही जीवितहानी किंवा जहाजाचे नुकसान झालेले नाही.
गोळीबार सुरू झाल्यानंतर भारतीय जहाजाच्या कॅप्टनने दाखवलेले धैर्य कौतुकास्पद ठरले आहे. समोर आलेल्या रेडिओ संभाषणानुसार, कॅप्टनने इराणी नौदलाला खडेबोल सुनावले आम्ही तुमच्याकडूनच रीतसर परवानगी घेऊन या मार्गावरून जात आहोत. तुम्हीच आम्हाला पुढे जाण्याची संमती दिली होती, मग आता आमच्यावर गोळीबार का करत आहात ? या प्रश्नावर इराणच्या बाजूने कोणतेही समाधानकारक उत्तर मिळाले नाही, उलट गोळीबार सुरूच ठेवण्यात आला. यामुळे भारतीय टँकरला आपला मार्ग बदलावा लागला आणि हे जहाज ओमानच्या दिशेने सुरक्षितपणे वळवण्यात आले. या घटनेमुळे भारत सरकार अत्यंत संतापले असून परराष्ट्र मंत्रालयाने तातडीने पावले उचलली आहेत. भारताने नवी दिल्लीतील इराणचे राजदूत डॉ. मोहम्मद फथली यांच्याकडे या हल्ल्याचा तीव्र निषेध नोंदवला. भारताने स्पष्ट केले की, आंतरराष्ट्रीय सागरी नियमांनुसार व्यापारी जहाजांना सुरक्षा मिळणे हा त्यांचा हक्क आहे, विशेषतः जेव्हा इराणने स्वतः हा मार्ग सुरक्षित असल्याचे आश्वासन दिले होते. रेडिओ संवादाचा हवाला देत भारताने या कृत्याबद्दल इराणकडे लेखी स्पष्टीकरण मागितले आहे.
हॉर्मुझची सामुद्रधुनी हा जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेल वाहतूक मार्ग आहे. भारताच्या एकूण कच्च्या तेल आयातीपैकी सुमारे चाळीस टक्के हिस्सा याच मार्गावरून येतो. इराणने पुन्हा एकदा हा मार्ग बंद केल्याचे रेडिओ संदेशांद्वारे घोषित केल्याने जागतिक बाजारपेठेत तेलाच्या किमती वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. सध्या भारतीय नौदलाने ओमानच्या आखातात आपली गस्त वाढवली असून, भारतीय जहाजांच्या सुरक्षेसाठी ऑपरेशन संकल्प अंतर्गत विनाशिका तैनात केल्या आहेत. इराणच्या या अनपेक्षित हल्ल्यामुळे भारत आणि इराण यांच्यातील राजकीय संबंधांवर आता प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.