भारतीय संरक्षण दलाने संरक्षणाच्या क्षेत्रात एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित काल भैरव या लढाऊ विमानाची निर्मिती प्रक्रिया सुरू केली आहे. हे विमान पूर्णपणे स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. यामुळे भारताच्या हवाई शक्तीमध्ये अभूतपूर्व वाढ होणार आहे. शत्रूच्या रडार यंत्रणेला गुंगारा देण्याची क्षमता आणि अत्याधुनिक प्रगत प्रणाली या विमानाचे मुख्य वैशिष्ट्य आहे. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पामुळे जागतिक स्तरावर भारताची लष्करी ताकद अधिक प्रभावशाली ठरणार आहे.
हे लढाऊ विमान चालवण्यासाठी वैमानिकाची गरज नसून, ते पूर्णपणे स्वयंचलित पद्धतीने शत्रूच्या लक्ष्याचा वेध घेऊ शकते. या विमानामध्ये बसवण्यात आलेली कृत्रिम बुद्धिमत्ता प्रणाली स्वतः निर्णय घेण्यास सक्षम आहे, ज्यामुळे युद्धभूमीवरील बदलत्या परिस्थितीनुसार हे विमान आपली दिशा आणि धोरण ठरवू शकते. अत्याधुनिक शस्त्रास्त्रे आणि वेगाने हल्ला करण्याची क्षमता यामुळे काल भैरव हे जगातील सर्वात घातक विमानांपैकी एक ठरेल, असा विश्वास संरक्षण तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.
या विमानाचा वेग आवाजाच्या वेगापेक्षा कितीतरी पटीने जास्त असणार आहे. हे विमान एका तासाला हजारो किलोमीटर अंतर कापण्याची क्षमता राखते. विमानाची मारक क्षमता ही पाचशे किलोमीटरहून अधिक अंतरावरील शत्रूचा अचूक वेध घेण्यास सक्षम आहे. यामध्ये बसवण्यात आलेले संवेदक अतिशय प्रगत असून, ते रात्रीच्या अंधारात किंवा दाट धुक्यातही शत्रूच्या हालचालींवर बारीक लक्ष ठेवू शकतात. यामुळे भारताच्या सीमांचे रक्षण करणे अधिक सोपे होणार आहे.
केंद्र सरकारने या प्रकल्पासाठी दोन हजार कोटी रुपयांहून अधिक निधीची प्राथमिक तरतूद केली आहे. संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्थेच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक भारतीय कंपन्या या विमानाच्या सुट्या भागांची निर्मिती करत आहेत. या प्रकल्पामुळे देशात रोजगाराच्या संधी निर्माण होणार असून, संरक्षण क्षेत्रातील आयातीवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होईल. आत्मनिर्भर भारत अभियानांतर्गत हा आतापर्यंतचा सर्वात महत्त्वाचा संरक्षण प्रकल्प मानला जात आहे.
येत्या दोन ते तीन वर्षांत या विमानाची पहिली चाचणी घेतली जाण्याची शक्यता आहे. भारतीय हवाई दलात या विमानाचा समावेश झाल्यामुळे पाकिस्तान आणि चीन यांसारख्या शेजारील राष्ट्रांच्या आव्हानांना चोख प्रत्युत्तर देणे भारताला शक्य होईल. भविष्यकालीन युद्धांचे स्वरूप लक्षात घेता, मानवरहित आणि बुद्धिवान विमानांची गरज ‘काल भैरव’ पूर्ण करेल. भारताची ही झेप संरक्षण क्षेत्रातील जागतिक बाजारपेठेतही देशाला एक नवीन ओळख मिळवून देणारी ठरेल.