पश्चिम आशियातील संघर्ष आणि तणाव शिगेला पोहोचलेला असतानाही इराणने आपल्या खनिज तेल निर्यातीचा ओघ कायम राखत विक्रमी आर्थिक कमाई केली आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विविध निर्बंध आणि आव्हाने समोर असताना इराणने जागतिक बाजारपेठेत आपले स्थान अधिक मजबूत केले असल्याचे चित्र स्पष्ट झाले आहे. इतर खाडी देशांमधील तेल उत्पादनात घट होत असताना, इराणने मात्र आपल्या निर्यातीचा वेग कमालीचा वाढवला असून आर्थिक सुबत्ता मिळवण्यात यश संपादन केले आहे.
इराणच्या खनिज तेल व्यापाराचा कणा मानल्या जाणाऱ्या ‘खार्ग’ बेटावरील मुख्य तेल केंद्रातून सध्या अखंडितपणे निर्यात सुरू आहे. या महत्त्वाच्या केंद्रातून इराणच्या एकूण तेल निर्यातीपैकी सुमारे नव्वद टक्के पुरवठा केला जातो, ज्यामुळे या भागाचे धोरणात्मक महत्त्व अनन्यसाधारण वाढले आहे. युद्धजन्य परिस्थिती असूनही या केंद्रावरून होणारी वाहतूक सुरक्षित आणि नियमितपणे पार पाडण्यावर इराणने विशेष लक्ष केंद्रित केले असून, त्याचे सकारात्मक परिणाम त्यांच्या अर्थव्यवस्थेवर दिसून येत आहेत.
दुसरीकडे, सौदी अरेबिया, इराक आणि कुवेत यांसारख्या प्रमुख तेल उत्पादक खाडी देशांच्या उत्पादनात घसरण पाहायला मिळत आहे. काही क्षेत्रांमध्ये हे उत्पादन सुमारे सत्तर टक्क्यांपर्यंत खाली आल्याचे प्राथमिक अंदाज वर्तवण्यात आले आहेत. या उत्पादनातील कपातीमुळे जागतिक स्तरावर खनिज तेलाचा पुरवठा विस्कळीत झाला असून, बाजारपेठेत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. पुरवठा कमी झाल्याचा थेट फायदा इराणला आपल्या हक्काची बाजारपेठ विस्तारण्यासाठी झाला आहे.
हॉर्मूज सामुद्रधुनीतील वाढत्या लष्करी हालचाली आणि तणावामुळे जागतिक तेल वाहतुकीवर प्रतिकूल परिणाम झाला आहे. जगातील सर्वाधिक तेल वाहतूक याच सागरी मार्गावरून होत असल्याने, तेथील अडथळ्यांमुळे इतर देशांच्या निर्यातीवर अनेक मर्यादा आल्या आहेत. अशा कठीण प्रसंगी इराणने कल्पकता दाखवत पर्यायी जलमार्गांचा वापर करून आपली निर्यात अखंडित ठेवली आहे. यामुळे इतर देशांचा पुरवठा घटलेला असताना इराणने ही पोकळी यशस्वीपणे भरून काढली आहे.
एकूणच, प्रादेशिक संघर्षाच्या ढगांखालीही इराणने आपल्या तेल क्षेत्रावरील पकड अधिक घट्ट केली असून, प्रतिस्पर्धी देशांच्या उत्पादनातील घसरणीचा पुरेपूर लाभ उठवला आहे. या अनपेक्षित विकासामुळे जागतिक ऊर्जा बाजारपेठेत फेरबदल घडून येत असून, त्याचे पडसाद आगामी काळातही उमटण्याची शक्यता आहे. इराणने राखलेले हे सातत्य जागतिक राजकारणात आणि अर्थकारणात त्यांची भूमिका अधिक प्रभावी ठरवणारे ठरेल, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.