लोणावळा-कर्जत घाट विभागात रेल्वे वाहतूक पूर्ववत करण्यात प्रशासनाला यश आले आहे. घाटातील दुसरी मार्गिका आता पूर्णपणे दुरुस्त झाली आहे. आजपासून या मार्गावरील डेक्कन क्वीन आणि इंटरसिटी एक्स्प्रेस या दोन्ही गाड्यांची सेवा पुन्हा सुरू झाल्या आहेत.
१,२०० +
कामगारांचे अहोरात्र काम
४५ +
तासांत मध्य मार्गिका सुरू
०२ +
मार्गिका सध्या पूर्ण कार्यरत
२० +
किमी प्रतितास वेग मर्यादा
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
लोणावळा-कर्जत घाटात दरडी कोसळल्याने विस्कळीत झालेली रेल्वे सेवा आता पूर्ववत झाली आहे. डाऊन मार्गिकेची दुरुस्ती पूर्ण झाली असून १६ जुलैपासून डेक्कन क्वीन तसेच इंटरसिटी एक्स्प्रेस या गाड्या पुन्हा धावणार आहेत.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
मध्य रेल्वे प्रशासन, रेल्वेचे वरिष्ठ अभियंते, पर्यवेक्षक आणि अहोरात्र श्रम करणारे १२ हून अधिक कामगार या संपूर्ण मदत कार्यात मुख्य घटक राहिले आहेत.
तात्कालिक परिणाम
घाट विभागातील तिन्ही रेल्वे मार्गिका बंद झाल्याने मुंबई-पुणे रेल्वे संपर्क तुटला होता. काही गाड्या इतर मार्गांवर वळवण्यात आल्या होत्या, ज्या आता मूळ मार्गाने धावतील.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
मध्य रेल्वे प्रशासनाने घटनास्थळी विशेष मदत गाड्या, बोल्डर स्पेशल ट्रेन, पोकलेन, जेसीबी आणि अत्याधुनिक यंत्रसामग्री तैनात करून तात्काळ दुरुस्तीचे काम पूर्ण केले आहे.
खोळंबलेली वाहतूक आणि पहिली धाव
घाट विभागात दरडी कोसळल्यानंतर सुरक्षेसाठी सर्व वाहतूक थांबवण्यात आली होती. १४ जुलै रोजी डाऊन मार्गिकेची दुरुस्ती पूर्ण करून त्यावर मालगाडी चालवून चाचणी घेण्यात आली.
- १४ जुलै रोजी रात्री ११.१८ वाजता पहिली प्रवासी गाडी धावली.
- सीएसएमटी-लातूर एक्स्प्रेस ही गाडी या मार्गावरून यशस्वीपणे रवाना झाली.
प्रतिष्ठित रेल्वे गाड्यांची नियमित सेवा सुरू
मुंबई आणि पुणे या दोन महत्त्वाच्या शहरांना जोडणाऱ्या रेल्वे सेवा बंद असल्याने प्रवाशांचे हाल होत होते. मध्य रेल्वेने दिलेल्या माहितीनुसार, गाडी क्रमांक १२१२३/१२१२४ सीएसएमटी-पुणे-सीएसएमटी डेक्कन क्वीन आणि गाडी क्रमांक १२१२७/१२१२८ सीएसएमटी-पुणे-सीएसएमटी इंटरसिटी एक्स्प्रेस १६ जुलैपासून त्यांच्या नियमित वेळापत्रकानुसार धावतील. सद्यस्थितीत घाट क्षेत्रात सुरक्षेचा उपाय म्हणून रेल्वे गाड्यांचा वेग ताशी २० किलोमीटर इतका मर्यादित ठेवण्यात आला आहे. अप मार्गिका म्हणजेच तिसरी मार्गिका सुरू करण्यासाठी प्रशासकीय पातळीवर प्रयत्न सुरू आहेत.
“घाट विभागात कठीण भौगोलिक परिस्थिती असतानाही आमच्या पथकाने २४ तास काम केले आहे. प्रवाशांच्या सुरक्षेला प्राधान्य देऊन दोन मार्गिका सुरू केल्या असून तिसरी मार्गिका लवकरच सुरू करू.”
— मध्य रेल्वे जनसंपर्क अधिकारी, मध्य रेल्वे प्रशासन“रेल्वे सेवा सुरू झाल्याने नोकरदार आणि नियमित प्रवास करणाऱ्या नागरिकांना दिलासा मिळाला आहे. घाट भागात भविष्यात अशा घटना घडू नयेत म्हणून रेल्वेने कायमस्वरूपी उपाययोजना करावी.”
— श्री. नितीन कुमार, रेल्वे प्रवासी संघटना प्रतिनिधी- गाडी क्रमांक १२१२३/१२१२४ डेक्कन क्वीन नियमित वेळापत्रकानुसार धावणार.
- गाडी क्रमांक १२१२७/१२१२८ इंटरसिटी एक्स्प्रेस नियमित वेळापत्रकानुसार धावणार.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| घटना तारीख | ६ जुलै रोजी मुसळधार पाऊस | नोंदवले |
| कामगारांची संख्या | १,२०० हून अधिक कर्मचारी | कार्यरत |
| पहिली प्रवासी गाडी | सीएसएमटी-लातूर एक्स्प्रेस | पूर्ण |
| यंत्रसामग्री | जेसीबी, पोकलेन व विशेष ट्रेन | कार्यरत |
पार्श्वभूमी
घाटातील भूस्खलनाचे सत्र आणि पुढील आव्हाने
लोणावळा-कर्जत रेल्वे दरम्यान ठाकूरवाडी-मंकी हिल आणि खंडाळा स्थानकाजवळ रविवारी मध्यरात्री तसेच सोमवारी सकाळी वेगवेगळ्या ठिकाणी दरडी कोसळल्या होत्या. काही ठिकाणी रेल्वे रुळांवर झाडे कोसळल्याने परिस्थिती गंभीर बनली होती. प्रवाशांची सुरक्षा धोक्यात येऊ नये म्हणून प्रशासनाने तिन्ही मार्गिकांवरील वाहतूक तात्काळ थांबवण्याचा निर्णय घेतला होता. सुरुवातीला ४०० कामगारांच्या मदतीने सुरू झालेल्या या कामात नंतर १,१०० हून अधिक कामगारांची फौज उतरवण्यात आली. सध्या दोन मार्गिका सुरू झाल्या असून अप मुख्य मार्गिका पूर्ववत करण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरू आहे. पुढील काही दिवस या भागात रेल्वेच्या तांत्रिक पथकांकडून चोवीस तास देखरेख ठेवली जाणार आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन मध्य रेल्वेच्या सुरक्षा आणि तांत्रिक विभागाने तात्काळ समन्वय साधला. घाटातील वाहतूक सुरक्षित ठेवण्यासाठी विशेष पथके तैनात केली आहेत. रेल्वे पोलिसांनी प्रवाशांच्या माहितीसाठी आणि गर्दीच्या व्यवस्थापनासाठी स्थानकांवर अतिरिक्त बंदोबस्त ठेवला आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर समाधानाचे वातावरण आहे. मुंबई-पुणे दरम्यान मालवाहू गाड्यांचा मार्ग मोकळा झाल्याने औद्योगिक कच्च्या मालाची वाहतूक पुन्हा सुरू झाली आहे. व्यापारी वर्गाचे आर्थिक नुकसान टळले असून बाजारपेठेतील पुरवठा साखळी पूर्वपदावर येण्यास मदत झाली आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम पाहायला मिळत आहे. गेल्या काही दिवसांपासून रस्ते मार्गाने प्रवास करावा लागत असलेल्या नागरिकांना आता रेल्वेचा स्वस्त आणि सुरक्षित पर्याय उपलब्ध झाला आहे. नोकरदार वर्गाचा प्रवासातील वेळ वाचणार आहे.
दैनिक प्रवासी आणि कर्मचारी
दैनिक प्रवासी आणि कर्मचारी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून कामावर ये-जा करणाऱ्या हजारो चाकरमान्यांचा मनस्ताप कमी झाला आहे. मुंबई-पुणे दरम्यान दररोज प्रवास करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना दिलासा मिळाला आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
लोणावळा घाटातील रेल्वे सेवा पूर्ववत करणे हे मध्य रेल्वेसमोरील एक मोठे आव्हान होते. कठीण हवामान आणि कोसळणाऱ्या दरडी अशा परिस्थितीत रेल्वेच्या कामगारांनी आणि अभियंत्यांनी केलेले काम कौतुकास्पद आहे. डेक्कन क्वीन आणि इंटरसिटीसारख्या गाड्या सुरू झाल्याने प्रवाशांची कोंडी फुटेल यात शंका नाही. घाट माथ्यावर दरवर्षी पावसाळ्यात अशा प्रकारच्या नैसर्गिक आपत्ती सामोरे येतात. यावर केवळ तात्कालिक दुरुस्ती करण्याऐवजी रेल्वे प्रशासनाने घाटातील डोंगरांचे सांधे बळकट करणे, संरक्षक जाळ्या बसवणे अशा कायमस्वरूपी उपाययोजनांवर भर देण्याची गरज निर्माण झाली आहे. ताशी २० किमीची वेग मर्यादा सुरक्षेच्या दृष्टीने योग्य पाऊल आहे.