अमृतसर येथून चालू घडामोडींमधील एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर येत असून एअर इंडियाने ‘इझी कनेक्ट’ सेवेच्या माध्यमातून पंजाबला जगातील २७ आंतरराष्ट्रीय शहरांशी थेट जोडले आहे।
२७
जागतिक उड्डाण ठिकाणे
२
दैनंदिन कनेक्ट विमाने
१.५ लाख
वार्षिक आंतरराष्ट्रीय प्रवासी
४ तास
दिल्लीतील जोड वेळ
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
एअर इंडियाने अमृतसरच्या श्री गुरू रामदास जी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून ‘इझी कनेक्ट’ ही नवी हब-अँड-स्पोक सेवा सुरू केली। या सुविधेद्वारे पंजाबमधील प्रवाशांना दिल्लीमार्गे जगातील २७ प्रमुख शहरांमध्ये थेट प्रवास करता येतो। अमृतसर विमानतळावरच इमिग्रेशन आणि सुरक्षा तपासणी पार पडते।
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
केंद्रीय नागरी विमान वाहतूक मंत्री किंजरापू राममोहन नायडू यांनी दूरदृश्य प्रणालीद्वारे कार्यक्रमाला संबोधित केले। नागरी विमान वाहतूक सचिव समीर कुमार सिन्हा, भारतीय विमानतळ प्राधिकरणाचे अध्यक्ष विपिन कुमार, एअर इंडियाचे वरिष्ठ अधिकारी अमृतसर येथील सोहळ्यात उपस्थित राहून उपक्रमाचा शुभारंभ केला।
तात्कालिक परिणाम
अमृतसरवरून दिल्लीसाठी दररोज दोन नवी विशेष उड्डाणे सुरू झाली। प्रवाशांना दिल्ली विमानतळावर सामान पुन्हा तपासण्याची गरज उरलेली नाही। तसेच टर्मिनल बदलण्याचे काम बंद झाले। उत्तर अमेरिकेसह युरोप, ब्रिटन, ऑस्ट्रेलिया, आशियाई देशांचा आंतरराष्ट्रीय प्रवास सुरळीत पार पडतो।
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
केंद्रीय नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाने देशांतर्गत शहरांना थेट जागतिक केंद्र बनवण्याचे धोरण राबवले। नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाने प्रवासी सुविधा वाढवण्याचे कडक निर्देश दिले। डिजिप्रवासाची (DigiYatra) नोंदणी बंधनकारक करून प्रशासकीय प्रक्रिया सुरक्षित, पारदर्शक आणि वेगवान बनवण्याचा ठोस निर्णय शासनाने घेतला आहे।
विमान प्रवासाची नवी प्रणाली आणि सुलभ जोडणी
एअर इंडियाने केंद्र सरकारच्या हब-अँड-स्पोक धोरणाचा भाग म्हणून ‘इझी कनेक्ट’ सेवा कार्यान्वित केली। अमृतसर येथील श्री गुरू रामदास जी आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून दररोज सकाळी ९:१० वाजता आणि रात्री १०:०० वाजता दोन उड्डाणे दिल्लीसाठी सुटतात। सकाळी सुटणारे विमान युरोपमधील लंडन, पॅरिस, फ्रँकफर्ट, झुरिक अशा शहरांशी जोडणी देते। रात्रीचे विमान अमेरिका, कॅनडा, ऑस्ट्रेलियातील न्यू यॉर्क, सॅन फ्रान्सिस्को, टोरंटो, सिडनी येथे जाणाऱ्या विमानांना जोडते।
या नवीन सुविधेद्वारे प्रवाशांचे सामान थेट अंतिम गंतव्यस्थानापर्यंत पोहोचते। दिल्ली विमानतळावर पोहोचल्यानंतर प्रवाशांना इमिग्रेशन तसेच कस्टम्सच्या रांगेत उभे राहावे लागत नाही। आंतरराष्ट्रीय ट्रान्सिट प्रवासी म्हणून नागरिक सहज प्रवास करतात। पंजाब, जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश या भागातील लाखो नागरिकांना या सुविधेचा थेट फायदा मिळतो।
- अमृतसर विमानतळावरच आंतरराष्ट्रीय प्रवासाची सर्व इमिग्रेशन प्रक्रिया पूर्ण।
- दिल्ली विमानतळावर अवघ्या चार तासांत २७ जागतिक शहरांसाठी जोडणी उपलब्ध।
विमान क्षेत्राचा विस्तार आणि भविष्यातील योजना
भारतातून दरवर्षी सुमारे २.५ कोटी नागरिक लांबच्या आंतरराष्ट्रीय प्रवासासाठी उड्डाण करतात। त्यातील बहुतांश भाग परदेशी विमान कंपन्यांच्या मध्यस्थीने प्रवास करतो। भारतीय विमानतळांना जागतिक दर्जाचे हब बनवून हा व्यवसाय देशांतर्गत आणण्याचे सरकारचे उद्दिष्ट आहे। अमृतसरनंतर अहमदाबाद, गोवा, कोची या शहरांमध्येही इझी कनेक्ट सेवा टप्प्याटप्प्याने लागू केली जाते।
एअर इंडियाने प्रवाशांसाठी डिजिप्रवास (DigiYatra) नोंदणी अनिवार्य केली आहे। भारतीय पासपोर्टधारकांना या प्रणालीचा वापर करून डिजिटल पद्धतीने जलद प्रवेश मिळतो। एअर इंडियाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून, मोबाईल ॲपवरून अथवा ट्रॅव्हल एजंटकडून या विमानांचे थेट बुकिंग सहज करता येते। भविष्यात परदेशातून भारतात येणाऱ्या प्रवाशांसाठीही अशीच सोपी व्यवस्था उपलब्ध केली जाते।
“अमृतसरपर्यंत हब-अँड-स्पोक मॉडेलचा विस्तार करणे हे नव्या भारताचे ध्येय आहे. या सुविधेद्वारे पंजाब जगाशी जोडला गेला. २०३० पर्यंत या मॉडेलद्वारे चार लाख रोजगार निर्माण करण्याचे तसेच ३० अब्ज डॉलरची आर्थिक उलाढाल वाढवण्याचे उद्दिष्ट आम्ही ठेवले आहे.”
— किंजरापू राममोहन नायडू, केंद्रीय नागरी विमान वाहतूक मंत्री“पंजाबमधील नागरिक जगभरात पसरले आहेत. यापूर्वी आंतरराष्ट्रीय प्रवाशांना वेगवेगळ्या विमानतळांवर वारंवार तपासण्यांचा त्रास सहन करावा लागत असे. आता ‘इझी कनेक्ट’ सुविधेद्वारे प्रवाशांना आपल्या मूळ शहरातून आंतरराष्ट्रीय प्रवास अत्यंत सहजपणे सुरू करणे शक्य झाले आहे.”
— पी. बालाजी, कॉर्पोरेट अफेअर्स प्रमुख, एअर इंडिया- अहमदाबाद, गोवा, कोची या शहरांमध्ये लवकरच इझी कनेक्ट सेवेचा विस्तार।
- डिजिप्रवास प्रणालीद्वारे प्रवाशांचा विमानतळावरील वेळ वाचून प्रक्रिया जलद।
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| उपक्रमाचे नाव | एअर इंडिया इझी कनेक्ट | कार्यरत |
| उड्डाण ठिकाण | अमृतसर ते दिल्ली जोडणी | पूर्ण |
| जागतिक गंतव्यस्थाने | २७ आंतरराष्ट्रीय शहरे | नोंदवले |
| प्रवासी नोंदणी | डिजिप्रवास (DigiYatra) प्रणाली | अनिवार्य |
पार्श्वभूमी
अमृतसर विमानतळाचा कायापालट आणि हब-अँड-स्पोक मॉडेलची पार्श्वभूमी
पंजाबमधील अमृतसर शहरातून दरवर्षी सुमारे १.५ लाख प्रवासी आंतरराष्ट्रीय उड्डाण पकडण्यासाठी रस्ते अथवा रेल्वे मार्गाने दिल्लीत जातात। तितकेच नागरिक परदेशातून दिल्लीत उतरून अमृतसरकडे प्रवास करतात। या प्रवाशांना वारंवार होणाऱ्या तपासण्या आणि वाहतुकीच्या कोंडीचा सामना करावा लागत असे। या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी केंद्र सरकारने जून २०२६ मध्ये हब-अँड-स्पोक धोरणाची घोषणा केली।
वाराणसीनंतर आता अमृतसर हे या योजनेशी जोडले जाणारे दुसरे महत्त्वाचे शहर बनले आहे। या योजनेच्या पुढील टप्प्यात अहमदाबाद, गोवा, कोची, तिरुवनंतपुरम यांसारख्या प्रमुख प्रादेशिक विमानतळांचा समावेश केला जातो। भारतीय विमानतळांना सिंगापूर, दुबईप्रमाणे जागतिक ट्रान्सिट हब बनवण्याचे धोरण आखण्यात आले आहे। परदेशी विमान कंपन्यांवरील अवलंबित्व या योजनेने कमी होण्यास मदत मिळते।
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाने विमानतळांवरील सुरक्षा आणि इमिग्रेशन यंत्रणा अधिक सक्षम केली। अमृतसर विमानतळावर आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या सोयीसुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या। प्रवाशांच्या सुरक्षेसाठी डिजिप्रवास प्रणालीचा वापर अनिवार्य करण्यात आला। या निर्णयातून विमानतळावरील गर्दी नियंत्रणात राहून कायदेशीर प्रक्रिया पारदर्शक, सुरक्षित आणि सुरळीतपणे पार पडते।
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले आहे। पंजाबमधील पर्यटन, आदरातिथ्य आणि स्थानिक व्यवसायांना थेट चालना मिळते। आंतरराष्ट्रीय दळणवळण सुलभ झाल्याने परकीय गुंतवणूक वाढण्याची आशा निर्माण झाली। २०२६ पर्यंत विमान क्षेत्रातून ३० अब्ज डॉलरची अतिरिक्त आर्थिक उलाढाल आणि नवीन रोजगाराच्या संधी निर्माण होण्यास प्रचंड चालना मिळते।
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम दिसून येत आहे. दिल्ली विमानतळावर लागणारा वेळ आणि पैशांची थेट बचत होते। वारंवार सामान उचलणे, रांगेत उभे राहणे आणि दुबार तपासणीचा मनस्ताप पूर्णपणे टळतो। ज्येष्ठ नागरिक तसेच लहान मुलांसह प्रवास करणाऱ्या कुटुंबांचा संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय प्रवास अत्यंत आरामदायी, सुरक्षित आणि भयमुक्त बनण्यास मदत होते।
अनिवासी भारतीय व प्रवासी वर्ग
अनिवासी भारतीय व प्रवासी वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून पंजाबच्या विशाल जागतिक समुदायाला आपल्या मूळ मातीशी जोडणे सोपे झाले आहे। परदेशात राहणारे लाखो नागरिक आता थेट आपल्या मूळ शहरात विनासायास येऊ शकतात। विद्यार्थ्यांचा परदेशी शिक्षणासाठीचा प्रवास सुलभ झाला। सांस्कृतिक तसेच कौटुंबिक नातेसंबंध अधिक दृढ होण्यास मदत मिळते।
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
एअर इंडियाची ‘इझी कनेक्ट’ सेवा ही भारतीय विमान वाहतूक क्षेत्रातील मैलाचा दगड मानली जाते। केवल महानगरांपुरती मर्यादित असलेली जागतिक जोडणी आता प्रादेशिक शहरांपर्यंत पोहोचली आहे। अमृतसरसारख्या शहरातून २७ आंतरराष्ट्रीय ठिकाणांसाठी थेट सुविधा मिळणे हा क्रांतिकारी बदल ठरतो। दिल्ली तसेच मुंबई विमानतळांवरील ताण या सुविधेने कमी होतो। भारतीय प्रवाशांना परदेशी हबवर अवलंबून राहावे लागत नाही। नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाची ही रणनीती देशांतर्गत विमानतळांचा कायापालट करणारी आहे। या उपक्रमाच्या यशस्वी अंमलबजावणीतून भारताचे विमान क्षेत्र जागतिक नकाशावर एक बलाढ्य शक्ती म्हणून उदयास येते।