स्वतंत्र बातमी

लंडन येथील संग्रहालयातून महाराष्ट्रात आणलेली छत्रपती शिवाजी महाराजांची ऐतिहासिक वाघनखे लवकरच मुंबईकरांना पाहता येणार आहेत. येत्या नोव्हेंबर महिन्यापासून ही वाघनखे मुंबईतील छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तू संग्रहालयात जाहीर प्रदर्शनासाठी खुली केली जाणार आहेत. शिवराज्याभिषेक सोहळ्याला साडेतीनशे वर्षे पूर्ण झाल्याच्या ऐतिहासिक निमित्ताने राज्य शासनाने विशेष प्रयत्नांतून ही वाघनखे लंडनहून भारतात आणली आहेत.

ही मौल्यवान वाघनखे ब्रिटनमधून केवळ तीन वर्षांच्या करारावर महाराष्ट्रात आणण्यात आली आहेत. जुलै, दोन हजार चौवीस मध्ये ही वाघनखे भारतात दाखल झाली होती. त्यानंतर पूर्वनियोजित आराखड्यानुसार, ही वाघनखे राज्यातील विविध प्रमुख शहरांमधील शासकीय संग्रहालयांमध्ये प्रदर्शनासाठी ठेवली जात आहेत. शिवभक्तांना आणि जनतेला आपल्या सुवर्णमयी इतिहासाचे हे साक्षीदार जवळून पाहता यावे, हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.

आतापर्यंत नागपूर आणि सातारा येथील शासकीय संग्रहालयांमध्ये ही वाघनखे यशस्वीरीत्या प्रदर्शनासाठी ठेवण्यात आली होती. तेथे हजारो नागरिकांनी आणि शिवप्रेमींनी या ऐतिहासिक शस्त्राचे दर्शन घेतले. सध्या ही वाघनखे कोल्हापूर येथील प्रसिद्ध लक्ष्मी विलास राजवाड्यात प्रदर्शनासाठी ठेवण्यात आली असून, तिथेही त्यांना पाहण्यासाठी मोठी गर्दी होत आहे.

कोल्हापूर येथील प्रदर्शन संपल्यानंतर नोव्हेंबर महिन्यात ही वाघनखे अत्यंत कडक सुरक्षेत मुंबईत आणली जाणार आहेत. मुंबईतील या संपूर्ण प्रदर्शनाच्या नियोजनासाठी आणि वाघनखांच्या सुरक्षित वाहतुकीसाठी सुमारे वीस लाख रुपयांचा खर्च अपेक्षित आहे. मुंबईतील छत्रपती शिवाजी महाराज वस्तू संग्रहालयातील विशेष दालनात ही वाघनखे अत्यंत सुरक्षितपणे जतन करून मांडली जातील.

इतिहासतज्ज्ञांच्या दाव्यानुसार, छत्रपती शिवाजी महाराजांनी विजापूरचा बलाढ्य सेनापती अफझलखान याचा वध करण्यासाठी याच वाघनखांचा वापर केला होता. त्यामुळे या शस्त्राला मराठा साम्राज्याच्या इतिहासात अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. माजी खासदार आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांचे वंशज छत्रपती संभाजीराजे यांनी ही वाघनखे केवळ काही वर्षांच्या भाडेतत्त्वावर आणण्याऐवजी, ती लंडनमधून महाराष्ट्रात कायमस्वरूपी परत आणण्यात यावीत, अशी मागणी सरकारकडे केली आहे.