मॉस्को: रशिया आणि युक्रेन यांच्यात प्रदीर्घ काळापासून सुरू असलेल्या युद्धाच्या दरम्यान, दोन्ही देशांनी स्वतंत्रपणे युद्धविराम जाहीर केला आहे. रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमिर पुतिन यांनी ८ आणि ९ रोजी आयोजित होणाऱ्या ‘विजय दिन’ सोहळ्याचे औचित्य साधून दोन दिवसांच्या युद्धविरामाची घोषणा केली आहे. हा दिवस दुसऱ्या महायुद्धातील नाझी जर्मनीवर सोव्हिएत संघाने मिळवलेल्या ऐतिहासिक विजयाच्या स्मरणार्थ दरवर्षी मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो.
रशियाच्या संरक्षण मंत्रालयाने या निर्णयाची माहिती देताना असे स्पष्ट केले आहे की, या दोन दिवसांच्या कालावधीत युक्रेननेही युद्धविरामाचे काटेकोरपणे पालन करावे, अशी रशियाची अपेक्षा आहे. मात्र, या शांततेच्या काळात युक्रेनकडून कोणतीही प्रक्षोभक लष्करी कारवाई किंवा हल्ला झाल्यास त्याला रशियाकडून अत्यंत कठोर प्रत्युत्तर दिले जाईल, असा गंभीर इशाराही देण्यात आला आहे. विशेषतः युक्रेनची राजधानी कीव येथे क्षेपणास्त्र हल्ले करण्याची शक्यता रशियाने यापूर्वीच व्यक्त केली असल्याने तणाव कायम आहे.
दुसरीकडे, युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष वोलोदिमीर झेलेन्स्की यांनी रशियाच्या या घोषणेला सकारात्मक प्रतिसाद देत स्वतःहून स्वतंत्र युद्धविराम जाहीर केला आहे. त्यांनी ५ मेच्या मध्यरात्रीपासून युद्धविराम लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. मानवी जीव वाचवणे हे कोणत्याही युद्धापेक्षा अधिक महत्त्वाचे असल्याचे सांगत झेलेन्स्की यांनी आपली भूमिका मांडली आहे. तसेच, केवळ तात्पुरती शांतता न ठेवता दीर्घकालीन शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी जागतिक स्तरावर प्रयत्न करण्याचे आवाहनही त्यांनी या निमित्ताने केले आहे.
या संपूर्ण प्रक्रियेतील विशेष बाब म्हणजे, दोन्ही देशांनी जाहीर केलेला हा युद्धविराम कोणत्याही परस्पर सामंजस्याने किंवा द्विपक्षीय करारातून झालेला नाही. रशिया आणि युक्रेन या दोघांनीही आपापल्या परीने स्वतंत्रपणे ही घोषणा केली आहे. त्यामुळे या निर्णयामुळे प्रत्यक्ष रणांगणावरील तणाव खरोखरच कमी होईल का, याबाबत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अद्याप अनिश्चितता कायम आहे. तरीही, या घोषणेमुळे काही काळासाठी का होईना, पण भीषण संघर्षात शांतता निर्माण होण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
याच दरम्यान, मॉस्को येथे आयोजित होणाऱ्या विजय दिन सोहळ्यापूर्वी युक्रेनकडून रशियन भूभागावर होणाऱ्या ड्रोन हल्ल्यांची तीव्रता वाढल्याचे दिसून आले आहे. सुरक्षेच्या कारणास्तव आणि संभाव्य धोके लक्षात घेता, रशियाने यावर्षीच्या लष्करी प्रदर्शनात आणि सोहळ्यात काही मर्यादा घातल्या आहेत. या सर्व घडामोडींच्या पार्श्वभूमीवर रशिया आणि युक्रेनमधील संघर्ष अद्यापही तीव्र असून, हा युद्धविराम केवळ तात्पुरताच ठरण्याची शक्यता राजकीय तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.