केंद्र सरकारच्या अत्यंत महत्त्वाकांक्षी अशा ‘पंतप्रधान किसान सन्मान निधी’ योजनेअंतर्गत देशातील कोट्यवधी शेतकऱ्यांना दिला जाणारा बाविसावा हप्ता अखेर जाहीर करण्यात आला आहे. आसाम राज्यातील गुवाहाटी येथे आयोजित एका भव्य कार्यक्रमात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ही आर्थिक मदत थेट शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात हस्तांतरित केली. या निर्णयामुळे शेतीकामांच्या ऐन हंगामात शेतकऱ्यांना मोठा आर्थिक आधार मिळाला असून, ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत आनंदाचे वातावरण पसरले आहे. केंद्र सरकारने या माध्यमातून पुन्हा एकदा आपल्या शेतकरी कल्याणाच्या वचनबद्धतेचा पुनरुच्चार केला आहे.
या योजनेच्या बाविसाव्या हप्त्यांतर्गत प्रत्येक पात्र शेतकरी कुटुंबाच्या खात्यात दोन हजार रुपये जमा करण्याची प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे. अधिकृत आकडेवारीनुसार, संपूर्ण देशभरातील सुमारे नऊ कोटी बत्तीस लाख शेतकरी कुटुंबांना या मदतीचा थेट लाभ मिळाला आहे. या एकाच हप्त्याद्वारे केंद्र सरकारने एकूण सुमारे अठरा हजार सहाशे चाळीस कोटी रुपयांची अवाढव्य रक्कम वितरित केली आहे. कोणत्याही मध्यस्थाशिवाय ही रक्कम थेट लाभार्थ्यांच्या खात्यात जमा झाल्यामुळे पारदर्शकतेचा एक नवा आदर्श निर्माण झाला आहे.
पंतप्रधान किसान सन्मान निधी योजनेचे मुख्य स्वरूप म्हणजे, या अंतर्गत दरवर्षी प्रत्येक पात्र शेतकऱ्याला एकूण सहा हजार रुपयांची निश्चित आर्थिक मदत दिली जाते. ही रक्कम वर्षभरामध्ये तीन समान हप्त्यांत, म्हणजेच प्रत्येकी दोन हजार रुपयांच्या स्वरूपात विभागून दिली जाते. पेरणीच्या वेळी लागणारे बियाणे, खते, कीटकनाशके आणि सिंचनासाठी लागणाऱ्या खर्चाची तातडीची निकड भागवण्यासाठी ही मदत अत्यंत कळीची ठरत आहे. यामुळे अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना सावकारी पाशातून मुक्त होण्यास आणि सन्मानाने शेती करण्यास मोठी मदत मिळत आहे.
योजनेचा लाभ खऱ्या आणि गरजू शेतकऱ्यांपर्यंतच पोहोचावा, यासाठी प्रशासनाने तपासणी मोहीम अधिक कडक केली आहे. नुकत्याच झालेल्या पडताळणीमध्ये काही अपात्र लाभार्थी आढळल्याने त्यांची नावे अधिकृत यादीतून वगळण्यात आली आहेत. जमिनीच्या नोंदीतील त्रुटी, चुकीची ओळखपत्रे किंवा अपूर्ण कागदपत्रे यामुळे काही शेतकऱ्यांना या हप्त्यापासून वंचित राहावे लागले आहे. प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, जोपर्यंत जमिनीची मालकी आणि ओळख पडताळणीची प्रक्रिया पूर्ण होत नाही, तोपर्यंत संबंधित खात्यांमध्ये रक्कम जमा केली जाणार नाही.
ज्या पात्र शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात अद्याप हा हप्ता जमा झालेला नाही, त्यांनी तातडीने आपली माहिती तपासून घेण्याचे आवाहन कृषी विभागाकडून करण्यात आले आहे. विशेषतः आधार क्रमांकाची बँक खात्याशी जोडणी करणे आणि ओळख पडताळणीची प्रक्रिया पूर्ण करणे अनिवार्य आहे. जर बँक खात्याच्या माहितीत किंवा आधार क्रमांकात काही चूक असेल, तर ती तातडीने दुरुस्त केल्यास थकीत रक्कम पुढील काळात जमा होऊ शकते. शेतकऱ्यांनी या योजनेचा अखंड लाभ घेण्यासाठी आपले ‘इ-केवायसी’ वेळेत पूर्ण करावे, जेणेकरून भविष्यातील हप्ते अडकणार नाहीत.