भारत सरकारने वन्यजीव संरक्षणाच्या दिशेने महत्वाचे पाऊल उचलले असून, या वर्षी जून महिन्यात पहिल्या आंतरराष्ट्रीय मार्जार महासंघ शिखर परिषदेचे आयोजन करण्याची घोषणा केली आहे. या परिषदेत जगातील अशा देशांना एकत्र आणले जाईल, जिथे वाघ, सिंह, बिबट्या, हिमबिबट्या, चित्ता, जग्वार आणि प्युमा या सात मुख्य मार्जार प्रजाती आढळतात. या ऐतिहासिक उपक्रमामुळे भारताची जागतिक स्तरावरील पर्यावरण संवर्धन क्षेत्रातील प्रतिमा अधिक उंचावणार आहे. ही परिषद भारतात नवी दिल्ली येथील ‘भारत मंडपम’ येथे होणार आहे.
या शिखर परिषदेचा मुख्य उद्देश या दुर्मिळ प्राण्यांच्या शिकारीला आळा घालणे आणि त्यांच्या नैसर्गिक अधिवासाचे रक्षण करणे हा आहे. भारत आपल्याकडील व्याघ्र संवर्धनाचा यशस्वी अनुभव जगासोबत वाटून घेणार आहे. गेल्या काही दशकांत भारताने वाघांच्या संख्येत केलेली लक्षणीय वाढ ही जगासाठी एक आदर्श मानली जात आहे. या परिषदेद्वारे सदस्य देशांमध्ये तांत्रिक ज्ञान, आर्थिक सहकार्य आणि सर्वोत्तम कार्यपद्धतींची देवाणघेवाण केली जाणार आहे.
सध्या या महासंघात जगातील साधारण नव्वदपेक्षा जास्त देशांनी सहभागी होण्याची इच्छा दर्शवली आहे. या परिषदेच्या आयोजनासाठी केंद्र सरकारने शंभर कोटी रुपयांच्या निधीची तरतूद केली आहे. पुढील पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी हा महासंघ स्वायत्त पद्धतीने कार्य करणार असून, त्याचे मुख्यालय भारतात असणार आहे. या निधीचा वापर मुख्यत्वे मार्जार प्रजातींच्या संरक्षणासाठी आणि जनजागृतीसाठी केला जाईल.
पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, या परिषदेत केवळ सरकारी प्रतिनिधीच नव्हे, तर जगभरातील नामवंत शास्त्रज्ञ, पर्यावरणवादी आणि वन्यजीव तज्ज्ञ देखील सहभागी होतील. हवामान बदलामुळे या प्राण्यांच्या अस्तित्वावर निर्माण झालेली संकटे आणि त्यावरील उपाययोजनांवर या बैठकीत सखोल चर्चा करण्यात येईल. तसेच, स्थानिक समुदायांना वन्यजीव संवर्धनामध्ये कसे सहभागी करून घेता येईल, यावरही भर दिला जाणार आहे.
भारताने वाघांच्या संरक्षणासाठी सुरू केलेल्या प्रोजेक्ट टायगरला पन्नास वर्षे पूर्ण झाल्याच्या निमित्ताने हा महासंघ स्थापन करण्याची संकल्पना मांडण्यात आली होती. जून महिन्यातील ही पहिली शिखर परिषद भारताच्या नेतृत्वाची प्रचिती देणारी ठरेल. या माध्यमातून वाघ आणि इतर मार्जार प्रजातींचे अस्तित्व चिरकाल टिकवून ठेवण्यासाठी एक जागतिक आराखडा तयार केला जाईल, जो भविष्यातील पिढ्यांसाठी निसर्गाचा अनमोल ठेवा ठरेल.