स्वतंत्र बातमी

उरण परिसरातील वाढते औद्योगिकीकरण आणि नागरीकरण यामुळे शेतीसाठी उपलब्ध असलेली जमीन दिवसेंदिवस कमी होत आहे. अशा कठीण परिस्थितीत येथील शेतकरी आता केवळ पारंपरिक शेतीवर अवलंबून न राहता उत्पन्नाचे नवीन मार्ग शोधत आहेत. शेतीला जोडधंदा म्हणून मत्स्यपालन व्यवसायाकडे शेतकऱ्यांचा कल वाढत असून, शासनाच्या विविध योजनांमुळे या बदलाला गती मिळत आहे. यामुळे कमी जमिनीत अधिक आर्थिक नफा मिळवण्याचा एक नवा पर्याय शेतकऱ्यांसमोर उपलब्ध झाला आहे.

‘मागेल त्याला शेततळे’ या सरकारी योजनेचा लाभ घेऊन अनेक शेतकरी आपल्या शेतात तळी निर्माण करत आहेत. या योजनेअंतर्गत लाभार्थ्यांना साधारणपणे शहात्तर हजार रुपयांपर्यंतचे आर्थिक अनुदान दिले जाते. या मदतीमुळे शेततळे बांधणे सोपे झाले असून, त्यामध्ये मासेमारीचा व्यवसाय करून काही प्रगतशील शेतकरी वर्षाला पाच लाख रुपयांपर्यंतचे भरघोस उत्पन्न मिळवत आहेत. आर्थिक स्थैर्य देणारा हा व्यवसाय आता ग्रामीण भागात लोकप्रिय होत आहे.

मत्स्यपालन व्यवसायातील वाढती प्रगती पाहून याकडे वळणाऱ्या शेतकऱ्यांच्या संख्येत वाढ झाली आहे. गेल्या वर्षी केवळ सहा शेतकऱ्यांनी या व्यवसायात पाऊल ठेवले होते, मात्र यावर्षी ही संख्या पंधराहून अधिक झाली आहे. विशेष कौतुकास्पद बाब म्हणजे, सुशिक्षित तरुण शेतकरी संख्येने या जोडधंद्याकडे आकर्षित होत आहेत. पारंपरिक शेतीला आधुनिकतेची आणि व्यवसायाची जोड दिल्यास शेती नक्कीच फायदेशीर ठरू शकते, हे या तरुणांनी सिद्ध केले आहे.

शेततळ्याचा फायदा केवळ मत्स्यपालनापुरता मर्यादित नसून, यामुळे शेतीच्या सिंचनाचा प्रश्नही सुटला आहे. तळ्यातील साठवलेल्या पाण्यामुळे शेतकऱ्यांना आता वर्षातून दोन पिके घेणे शक्य झाले आहे. पावसाने ओढ दिल्यास किंवा पाणी टंचाई निर्माण झाल्यास या साठवलेल्या पाण्याचा पिकांना आधार मिळतो, ज्यामुळे पिकांचे होणारे नुकसान टाळता येते. परिणामी, शेतकऱ्यांच्या एकूण वार्षिक उत्पन्नात लक्षणीय सुधारणा झाल्याचे दिसून येत आहे.

आजच्या काळात जमिनीची विक्री करण्याऐवजी, आहे ती शेतजमीन जपून तिचा जास्तीत जास्त वापर करण्याकडे शेतकऱ्यांचा ओढा वाढला आहे. विविध सामाजिक संघटनांनी केलेल्या जनजागृतीमुळे शेतकऱ्यांच्या दृष्टिकोनात सकारात्मक बदल झाला आहे. मत्स्यपालन हा केवळ एक जोडधंदा न राहता तो आता एक शाश्वत आणि खात्रीशीर उत्पन्नाचा स्रोत ठरत आहे. उरणमधील हा यशस्वी प्रयोग इतर भागांतील शेतकऱ्यांसाठीही प्रेरणादायी ठरत आहे.