दिनांक १० सप्टेंबर – बैलपोळा, पिठोरी अमावस्या व ऐतिहासिक घटना
🏆 आजचे विशेष दिन
जागतिक आत्महत्या प्रतिबंध दिन (World Suicide Prevention Day) — महत्त्व व इतिहास: दरवर्षी दिनांक १० सप्टेंबर रोजी जगभरात हा दिवस साजरा केला जातो. ‘इंटरनॅशनल असोसिएशन फॉर सुसाईड प्रिव्हेंशन’ (IASP) आणि ‘जागतिक आरोग्य संघटना’ (WHO) यांच्या संयुक्त विद्यमाने सन २००३ मध्ये या दिवसाची सुरुवात करण्यात आली. लोकांमध्ये मानसिक आरोग्याविषयी जागृती निर्माण करणे आणि योग्य समुपदेशनाच्या माध्यमातून आत्महत्यांचे प्रमाण रोखणे हा या दिनाचा मुख्य उद्देश आहे.
आज या प्रकारची अधिकृत राष्ट्रीय नोंद उपलब्ध नाही.
आज या प्रकारची अधिकृत राज्यस्तरीय नोंद उपलब्ध नाही. (तथापि, आज संपूर्ण महाराष्ट्रात सांस्कृतिक दृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा असलेला ‘बैलपोळा’ हा उत्सव साजरा केला जात आहे).
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
राष्ट्रपिता महात्मा ज्योतिराव फुले यांचे खंदे सहकारी, सत्यशोधक समाजाचे महत्त्वाचे नेते आणि पुण्याचे नामवंत शल्यचिकित्सक (Surgeon) रावबहादूर डॉ. विश्राम रामजी घोले यांचे दिनांक १० सप्टेंबर १९०० रोजी निधन झाले. त्यांनी पुण्यात स्त्री शिक्षणासाठी आणि सामाजिक सुधारणांसाठी महात्मा फुलेंना मोठे आर्थिक व सामाजिक बळ दिले होते.
भारतीय शास्त्रीय संगीतातील आघाडीचे आणि अत्यंत प्रतिभावान व्हायोलिन वादक श्रीधर पार्सेकर यांचे दिनांक १० सप्टेंबर १९६४ रोजी निधन झाले. आकाशवाणीचे संगीत दिग्दर्शक म्हणूनही त्यांनी मोलाचे योगदान दिले होते.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
महान भारतीय स्वातंत्र्यसैनिक आणि क्रांतिकारी नेते जतींद्रनाथ मुखर्जी (बाघा जतीन) हे ओडिसातील बालासोर येथे ब्रिटिश सैन्याशी समोरासमोर लढताना झालेल्या गोळीबारात गंभीर जखमी झाले होते. अखेर दिनांक १० सप्टेंबर १९१५ रोजी रुग्णालयात त्यांचे सर्वोच्च बलिदान झाले.
भारत-पाकिस्तान युद्धादरम्यान (Battle of Asal Uttar) अतुलनीय शौर्य दाखवत शत्रूचे एकापाठोपाठ एक ७ ते ८ बलाढ्य पॅटन रणगाडे उद्ध्वस्त करणारे वीर जवान हवालदार अब्दुल हमीद दिनांक १० सप्टेंबर १९६५ रोजी शत्रूचा सामना करताना शहीद झाले. त्यांच्या या अद्वितीय पराक्रमाबद्दल त्यांना मरणोत्तर ‘परमवीर चक्र’ प्रदान करण्यात आले.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
दुसऱ्या महायुद्धाच्या सुरुवातीलाच, दिनांक १० सप्टेंबर १९३९ रोजी कॅनडाने मित्रराष्ट्रांच्या बाजूने अधिकृतरीत्या नाझी जर्मनीविरुद्ध युद्ध पुकारले. युनायटेड किंगडमच्या प्रभावाबाहेर जाऊन स्वतःच्या संसदेच्या मंजुरीने घेतलेला हा कॅनडाचा पहिला स्वतंत्र युद्ध पुकारण्याचा ऐतिहासिक निर्णय होता.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
दिनांक १० सप्टेंबर १९८४ रोजी सकाळी ९:०५ वाजता लंडनच्या लीसेस्टर विद्यापीठातील प्रयोगशाळेत काम करत असताना सर अॅलेक जेफ्रीज यांना वेगवेगळ्या मानवी डीएनए मधील अनन्यसाधारण फरक ओळखण्याची युक्ती गवसली, ज्याला आपण ‘डीएनए फिंगरप्रिंटिंग’ किंवा ‘जेनेटिक प्रोफाईलिंग’ म्हणतो.
🎂 जयंती
🪔 स्मृतिदिन
🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती
📖 विशेष उल्लेख
वीर जवान हवालदार अब्दुल हमीद यांचे ‘अस्सल उत्तर’ लढाईतील अभूतपूर्व शौर्य — दिनांक १० सप्टेंबर १९६५ हा दिवस भारतीय लष्कराच्या इतिहासातील सर्वात मोठ्या शौर्याचा साक्षीदार आहे. १९६५ च्या भारत-पाकिस्तान युद्धादरम्यान, पंजाबमधील खेमकरण क्षेत्रातील ‘अस्सल उत्तर’ या ठिकाणी पाकिस्तानच्या सैन्याने अमेरिकन बनावटीच्या अत्याधुनिक ‘पॅटन’ रणगाड्यांच्या (Patton Tanks) साहाय्याने भारतीय हद्दीत प्रवेश केला होता. शत्रूचे हे रणगाडे रोखणे भारतीय सैन्यासाठी मोठे आव्हान होते.
४ ग्रेनेडियर्स तुकडीतील हवालदार अब्दुल हमीद यांनी दाखवलेले धाडस अद्भूत होते. रणगाड्यांच्या समोर आपली साधी जीप उभी करून, त्यावर बसवलेल्या रिकॉइललेस गनच्या मदतीने त्यांनी अत्यंत अचूक निशाणा साधत पाकिस्तानचे एकापाठोपाठ एक तब्बल ७ ते ८ रणगाडे नष्ट केले. पाकिस्तानी सैन्याला एका साध्या जीपने एवढी मोठी धूळ चारेल याची कल्पनाही नव्हती.
शत्रूचा नववा रणगाडा नष्ट करताना त्यांच्या जीपवर थेट हल्ला झाला आणि ते शहीद झाले. त्यांच्या या सर्वोच्च बलिदानाने पाकिस्तानी सैन्याला माघार घेण्यास भाग पाडले. त्यांच्या अतुलनीय धैर्याला सलाम करत त्यांना देशाचा सर्वोच्च लष्करी बहुमान ‘परमवीर चक्र’ मरणोत्तर प्रदान करण्यात आले.
💡 आणखी थोडं
भारताचे महान नेते आणि माजी गृहमंत्री भारतरत्न पंडित गोविंद वल्लभ पंत हे मूळचे महाराष्ट्रीय होते! त्यांचे घराणे मूळचे कोकणातील रत्नागिरी जिल्ह्यातील राजापूर तालुक्यातील कोतापूरचे होते आणि त्यांचे मूळ आडनाव ‘पराडकर’ असे होते. त्यांचे पूर्वज पुढे उत्तराखंडमधील पर्वतीय क्षेत्रात स्थायिक झाले आणि तिथे त्यांना ‘पंत’ हे नाव मिळाले.
अत्याधुनिक आणि बलाढ्य लष्करी रणगाड्यांसमोर केवळ एका जीपच्या साहाय्याने शत्रूचा पराभव करणाऱ्या हवालदार अब्दुल हमीद यांच्या शौर्यातून आजची तरुण पिढी देशप्रेमाची आणि संकटांशी न डगमगता लढण्याची कोणती मूल्ये शिकू शकते?
आजच्या या ऐतिहासिक ‘दिनविशेष’बद्दल तुमचे मत आम्हाला कमेंट करून नक्की सांगा आणि ही माहिती तुमच्या मित्र-परिवारासोबत शेअर करायला विसरू नका!