दिनांक ११ ऑगस्ट दिनविशेष: खुदीराम बोस स्मृतिदिन व इतिहास
🏆 आजचे विशेष दिन
जागतिक स्टीलपॅन दिन (World Steelpan Day): २०२३ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने त्रिनिदाद आणि टोबॅगो देशाच्या पारंपरिक वाद्याला आंतरराष्ट्रीय मान्यता देत दिनांक ११ ऑगस्ट हा दिवस ‘जागतिक स्टीलपॅन दिन’ म्हणून घोषित केला. स्टीलपॅन हे संगीत वाद्य सामाजिक आणि आर्थिक विकासाला चालना देणारे तसेच सांस्कृतिक विविधतेचे प्रतीक मानले जाते.
क्रांतिकारक खुदीराम बोस स्मृती दिन (शहीद दिन): भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात स्वतःचे बलिदान देणारे सर्वात तरुण क्रांतिकारक खुदीराम बोस यांना दिनांक ११ ऑगस्ट १९०८ रोजी मुझफ्फरपूर कारागृहात फाशी देण्यात आली होती. देशासाठी वयाच्या अवघ्या १८ व्या वर्षी प्राणार्पण करणाऱ्या या सुपुत्राच्या स्मृतीप्रित्यर्थ हा दिवस राष्ट्रीय स्तरावर अत्यंत आदराने पाळला जातो.
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक ११ ऑगस्ट १९४३ रोजी महाराष्ट्राचे सुपुत्र चिंतामणराव द्वारकानाथ (सी. डी.) देशमुख हे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे (RBI) पहिले भारतीय गव्हर्नर बनले. त्यांनी देशाच्या वित्तीय रचनेला अत्यंत बिकट परिस्थितीत भक्कम दिशा दिली; ही महाराष्ट्रासाठी अभिमानास्पद ऐतिहासिक घटना आहे.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
दीर्घकाळ पोर्तुगीज राजवटीखाली असलेल्या दादरा आणि नगर हवेली या भागाला मुक्त केल्यानंतर, भारतीय संसदेच्या कायद्यानुसार दिनांक ११ ऑगस्ट १९६१ रोजी अधिकृतपणे भारताचा केंद्रशासित प्रदेश म्हणून घोषित करण्यात आले.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
पहिल्या महायुद्धातील पराभवानंतर पराभूत जर्मनीमध्ये लोकशाही व्यवस्था आणण्यासाठी राष्ट्रपती फ्रेडरिक एबर्ट यांनी नवीन वायमार संविधानावर दिनांक ११ ऑगस्ट १९१९ रोजी स्वाक्षरी केली आणि जर्मनी प्रजासत्ताक बनला.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
असफ हॉल यांनी अमेरिकेच्या नौदलाच्या वेधशाळेत (USNO) २६-इंच व्यासाच्या तत्कालीन जगातील सर्वात मोठ्या रिफ्रॅक्टर दुर्बिणीतून मंगळ ग्रहाचे अत्यंत बारकाईने निरीक्षण करताना त्याच्या जवळ फिरणारा एक लहान अंधुक उपग्रह शोधला. त्यांची पत्नी एंजेलिन स्टिकनी हिने त्यांना शोध सुरू ठेवण्यासाठी सातत्याने प्रोत्साहित केले होते.
🎂 जयंती
🪔 स्मृतिदिन
📖 विशेष उल्लेख
भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यातील क्रांतिकारकांच्या इतिहासात खुदीराम बोस यांचे नाव सुवर्णाक्षरांनी कोरले गेले आहे. दिनांक ११ ऑगस्ट १९०८ रोजी मुझफ्फरपूर तुरुंगात अवघ्या १८ वर्षे ८ महिन्यांच्या या कोवळ्या वयाच्या देशभक्ताला ब्रिटिशांनी फाशी दिली. मुझफ्फरपूरचा क्रूर मॅजिस्ट्रेट डग्लस किंग्जफोर्ड याच्या जुलूमाचा बदला घेण्यासाठी प्रफुल्ल चाकी यांच्यासोबत मिळून खुदीराम यांनी त्याच्या बग्गीवर बॉम्ब फेकला होता.
दुर्दैवाने त्यात किंग्जफोर्ड वाचला आणि दोन निष्पाप ब्रिटिश महिलांचा मृत्यू झाला. यानंतर झालेल्या अटकेनंतर खुदीराम न डगमगता हसतमुखाने मृत्यूला सामोरे गेले. त्यांची ही फाशी केवळ एका क्रांतिकारकाचा अंत नव्हती, तर देशातील तरुणांमध्ये पेटलेली एक क्रांतीची मशाल होती.
या घटनेने प्रभावित होऊन लोकमान्य टिळकांनी ‘केसरी’मध्ये ब्रिटिशांविरुद्ध कडक लेख लिहिले आणि त्यांना मंडालेच्या तुरुंगात सहा वर्षे काळ्या पाण्याची शिक्षा झाली. खुदीराम बोस यांचे बलिदान आजही देशप्रेमाचे सर्वोच्च आणि ज्वलंत उदाहरण मानले जाते.
💡 आणखी थोडं
अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ असफ हॉल यांनी दिनांक ११ ऑगस्ट आणि दिनांक १७ ऑगस्ट १८७७ रोजी शोधलेल्या मंगळाच्या दोन्ही चंद्रांची नावे ‘डिमॉस’ (Deimos) आणि ‘फोबॉस’ (Phobos) ही ग्रीक पुराणातील युद्धदेवता ‘अरीस’ (ज्याला रोमनमध्ये ‘मार्स’ म्हणजेच मंगळ म्हणतात) याच्या दोन मुलांवरून ठेवली आहेत. ‘फोबॉस’ म्हणजे ‘भय’ आणि ‘डिमॉस’ म्हणजे ‘दहशत किंवा पॅनिक’ असा त्याचा अर्थ होतो.
महाराष्ट्राचे थोर सुपुत्र सी. डी. देशमुख हे रिझर्व्ह बँकेचे पहिले भारतीय गव्हर्नर ठरले, भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर पहिल्या केंद्रीय मंत्रिमंडळात ते कोणत्या पदावर कार्यरत होते? (उत्तर: भारताचे अर्थमंत्री)
वयाच्या अवघ्या १८ व्या वर्षी हसत-हसत फासावर चढणाऱ्या क्रांतिकारक खुदीराम बोस यांच्या अद्वितीय धैर्याविषयी आणि देशभक्तीबद्दल तुम्हाला काय वाटते? कमेंटमध्ये नक्की लिहा!