म्यानमार देशाला गुरुवारी भूकंपाचा धक्का बसला. रिश्टर मापनपद्धतीवर या भूकंपाची तीव्रता तीन दशांश नऊ एवढी नोंदवली गेली आहे. राष्ट्रीय भूकंपशास्त्र केंद्राने सामाजिक माध्यमावर या घटनेची अधिकृत माहिती प्रसिद्ध केली आहे. सुदैवाने या भूकंपामुळे अद्याप कोणत्याही प्रकारची जीवितहानी किंवा वित्तहानी झाल्याचे वृत्त समोर आलेले नाही.
म्यानमारची भौगोलिक रचना आणि धोका
म्यानमार देशाची भौगोलिक स्थिती अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रात येते. हा देश चार प्रमुख भूपट्ट्यांच्या म्हणजेच विवर्तनिक पट्ट्यांच्या सीमेवर वसलेला आहे. यामध्ये भारतीय भूपट्टा, युरेशियन भूपट्टा, सुंदा भूपट्टा आणि बर्मा भूपट्टा यांचा समावेश होतो. हे चारही भूपट्टे देशाच्या विस्तीर्ण किनारपट्टीवर सातत्याने एकमेकांवर दबाव निर्माण करत असतात. या सातत्यपूर्ण भूगर्भीय हालचालींमुळे म्यानमारला भूकंप आणि त्सुनामीसारख्या नैसर्गिक आपत्तींचा खूप धोका नेहमीच असतो.
सगाइंग फॉल्टचे मुख्य संकट
म्यानमारमधील या भूकंपाच्या धोक्यामागे ‘सगाइंग फॉल्ट’ ही भूगर्भातील मुख्य आणि संवेदनशील भेग कारणीभूत आहे. ही भेग सुमारे एक हजार चारशे किलोमीटर लांबीची असून ती थेट देशाच्या मध्यभागातून जाते. ही भूगर्भीय भेग अंदमान समुद्रातील भूप्रसारण केंद्र आणि उत्तरेकडील भूपट्ट्यांच्या टक्कर क्षेत्राला जोडणारा एक अत्यंत महत्त्वाचा दुवा मानली जाते. या मुख्य भेगेच्या उपस्थितीमुळे म्यानमारमधील भूकंपाचा धोका कमालीचा वाढला आहे.
प्रमुख शहरे धोक्याच्या छायेत
या भूगर्भीय संवेदनशीलतेमुळे म्यानमारमधील सगाइंग, मंडाले, बागो आणि यांगून या प्रमुख शहरांना भूकंपाचा सर्वाधिक धोका आहे. या चार शहरांमध्ये म्यानमार देशातील एकूण लोकसंख्येपैकी तब्बल शेकडा सेहेचाळीस टक्के लोक राहतात. यांगून हे शहर जरी या मुख्य भेगेपासून काही अंतरावर असले, तरी तिथली लोकसंख्या आणि घरांची घनता लक्षात घेता या शहराचा समावेश अतिउच्च धोक्याच्या गटामध्ये करण्यात आला आहे.
ऐतिहासिक भूकंपाचा दाखला
म्यानमारमधील भूकंपाचा हा धोका नवीन नसून याला ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आहे. विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला म्हणजेच वर्ष एक हजार नऊशे तीन मध्ये बागो शहराला सात दशांश शून्य तीव्रतेच्या एका अत्यंत विनाशकारी भूकंपाचा तडाखा बसला होता. त्या ऐतिहासिक भूकंपामुळे बागो शहरासोबतच यांगून शहरातही पडझड आणि प्रचंड नुकसान झाले होते. याच ऐतिहासिक दाखल्यामुळे प्रशासन सध्याच्या भूकंपाच्या पार्श्वभूमीवर सतर्क झाले आहे.