दिनांक ५ ऑक्टोबर : इतिहासातील घटना, जयंती व स्मृतिदिन
🏆 आजचे विशेष दिन
जागतिक शिक्षक दिन (World Teachers’ Day): युनेस्को (UNESCO) आणि आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटना (ILO) यांच्यात दिनांक ५ ऑक्टोबर १९६६ रोजी शिक्षकांच्या स्थितीबाबत झालेल्या ऐतिहासिक शिफारशींच्या स्मरणार्थ दिनांक ५ ऑक्टोबर १९९४ पासून दरवर्षी हा दिवस साजरा केला जातो. शिक्षकांचे समाजातील योगदान, हक्क आणि त्यांच्या जबाबदाऱ्यांबद्दल जागरूकता निर्माण करणे हा या दिनाचा मुख्य उद्देश आहे.
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.
आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
सांगलीचे विष्णू मोरेश्वर छत्रे यांनी दिनांक ५ ऑक्टोबर १८७८ रोजी मुंबईत ‘ग्रँड इंडियन सर्कस’चा पहिला खेळ सादर केला. ही भारतातील पहिली पूर्णपणे स्वदेशी सर्कस होती. यातून भारतातील मनोरंजन आणि कसरतींच्या खेळाला एक नवीन दिशा मिळाली आणि भारतीय सर्कस विश्वाचा पाया रचला गेला.
कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानतर्फे दिला जाणारा मानाचा ‘जनस्थान पुरस्कार’ दिनांक ५ ऑक्टोबर १९९५ रोजी ज्येष्ठ कवयित्री इंदिरा संत यांना जाहीर करण्यात आला. मराठी साहित्यातील त्यांच्या समृद्ध काव्यमय योगदानाचा हा एक सर्वोच्च सन्मान होता.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
तत्कालीन पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या हस्ते बंगळुरू येथे दिनांक ५ ऑक्टोबर १९५५ रोजी ‘हिंदुस्तान मशीन टूल्स’ (HMT) या सरकारी मालकीच्या कारखान्याचे औपचारिक उद्घाटन झाले. भारताच्या औद्योगिक प्रगतीमध्ये आणि स्वदेशी यंत्रज्ञान निर्मितीमध्ये या कारखान्याचे अत्यंत महत्त्वाचे योगदान राहिले आहे.
दिनांक ५ ऑक्टोबर १९८९ रोजी न्यायमूर्ती मीरासाहेब फातिमा बिबी यांची भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या पहिल्या महिला न्यायाधीश म्हणून नियुक्ती झाली. भारतीय न्यायव्यवस्थेच्या इतिहासातील ही महिला सक्षमीकरणाची आणि न्यायाच्या क्षेत्रातील एका नव्या पर्वाची सुरुवात मानली जाते.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
पोर्तुगालमधील तीव्र क्रांतीनंतर दिनांक ५ ऑक्टोबर १९१० रोजी तिथली अनेक शतकांची राजेशाही संपुष्टात आली आणि पोर्तुगाल हे प्रजासत्ताक राष्ट्र बनले. या घटनेने युरोपीय इतिहासात लोकशाहीच्या विस्ताराला गती दिली.
जागतिक चित्रपटसृष्टीतील सर्वात यशस्वी गुप्तहेर मालिका असलेल्या जेम्स बाँडचा पहिला चित्रपट ‘डॉ. नो’ (Dr. No) दिनांक ५ ऑक्टोबर १९६२ रोजी लंडनमध्ये प्रदर्शित झाला. शॉन कॉनरी यांनी यात मुख्य भूमिका साकारली होती.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
दिनांक ५ ऑक्टोबर १९०५ रोजी राईट बंधूंनी त्यांच्या सुधारित ‘राईट फ्लायर ३’ या विमानातून ३९ मिनिटांत २४ मैलांचे विनाथांबा उड्डाण केले. हे जगातील पहिले व्यावहारिक आणि नियंत्रित विमान ठरले.
🎂 जयंती
🪔 स्मृतिदिन
🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती
📖 विशेष उल्लेख
भारतीय वृत्तपत्र क्षेत्राचा आणि निर्भीड पत्रकारितेचा कणा मानले गेलेले रामनाथ गोएंका यांची दिनांक ५ ऑक्टोबर ही पुण्यतिथी आहे. गोएंका यांनी स्थापन केलेले ‘द इंडियन एक्सप्रेस’ केवळ एक वृत्तपत्र नव्हते; ते लोकशाहीच्या रक्षणासाठी उभारलेले एक रणशिंग होते.
आणीबाणीच्या खडतर आणि दडपशाहीच्या काळात, जेव्हा मोठेमोठे माध्यम समूह आणि बुद्धिजीवींनी शरणागती पत्करली होती, तेव्हा गोएंका यांनी सरकारच्या दडपशाहीला वाकण्यास नकार दिला. त्यांनी स्वतःचे वैयक्तिक नुकसान सोसून अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याची आणि लोकशाही मूल्यांची मशाल पेटती ठेवली.
त्यांनी आपल्या पत्रकारांना निर्भयपणे लिहिण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य दिले. त्यांचे हे योगदान भारताच्या लोकशाहीतील चौथ्या स्तंभाला नेहमीच प्रेरणा देणारे आहे.
💡 आणखी थोडं
दिनांक ५ ऑक्टोबर १८७८ रोजी मुंबईत सुरू झालेली विष्णू मोरेश्वर छत्रे यांची ‘ग्रँड इंडियन सर्कस’ ही पहिली भारतीय सर्कस होती. याचे मूळ एका रंजक आव्हानात होते! छत्रे यांच्याकडे इटालियन सर्कसचे मालक आले होते आणि त्यांनी भारतीय लोकांना अशा प्रकारची कला सादर करणे कधीही जमणार नाही, असे उघड आव्हान दिले होते. हे आव्हान स्वीकारून छत्रे यांनी केवळ एका वर्षात देशातील पहिली स्वदेशी सर्कस यशस्वीपणे उभी करून दाखवली होती.
माध्यम स्वातंत्र्य आणि लोकशाही मूल्ये जपण्यासाठी रामनाथ गोएंका यांच्यासारखी निर्भीड पत्रकारिता आजच्या समाजमाध्यम आणि अंकीय युगात किती महत्त्वाची वाटते?
प्रतिक्रिया चौकटीत तुमचे मत नक्की नोंदवा आणि हा रंजक इतिहास तुमच्या मित्रांसोबत सामायिक करा!