दिनांक 8 सप्टेंबर दिनविशेष: भौम प्रदोष व्रत, पर्युषण पर्व प्रारंभ

दिनविशेष

दिनांक ८ सप्टेंबर दिनविशेष: भौम प्रदोष व्रत आणि श्वेतांबर पर्युषण पर्व प्रारंभ

मंगळवार · इतिहासातील आजचा दिवस

🌍 आज विशेष: भौम प्रदोष व्रत आणि श्वेतांबर पर्युषण पर्व प्रारंभ: आज दिनांक ८ सप्टेंबर २०२६ रोजी ‘भौम प्रदोष व्रत’ आहे. मंगळवारी येणाऱ्या त्रयोदशी तिथीला ‘भौम प्रदोष’ म्हटले जाते. भगवान शंकराच्या आराधनेसाठी आणि कर्जमुक्तीसाठी हे व्रत अत्यंत फलदायी मानले जाते. यासोबतच, जैन धर्मीयांच्या श्वेतांबर पंथाचे अत्यंत पवित्र व आत्मशुद्धीचे आठ दिवसांचे ‘पर्युषण पर्व’ आजपासून सुरू होत आहे.

१महाराष्ट्र घटना १भारत घटना १जग घटना ०शोध/तंत्रज्ञान ३जयंती १स्मृतिदिन

🏆 आजचे विशेष दिन

🌍 जागतिक दिन

जागतिक साक्षरता दिन (International Literacy Day): दरवर्षी दिनांक ८ सप्टेंबर रोजी हा दिवस जगभरात साजरा केला जातो. युनेस्कोने (UNESCO) शिक्षणाचा प्रसार करण्यासाठी आणि निरक्षरता निर्मूलनासाठी १९६६ मध्ये या दिवसाची घोषणा केली होती.

जागतिक भौतिकोपचार दिन (World Physical Therapy Day): शारीरिक व्याधींमधून रुग्णांना बरे करणाऱ्या फिजिओथेरपिस्टच्या योगदानाचा सन्मान करण्यासाठी दरवर्षी दिनांक ८ सप्टेंबर रोजी हा दिवस पाळला जातो. १९५१ मध्ये स्थापन झालेल्या ‘वर्ल्ड फिजिओथेरपी’ संघटनेच्या स्मरणार्थ १९९६ पासून हा दिवस साजरा केला जातो.

🇮🇳 राष्ट्रीय दिन

आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही

🚩 महाराष्ट्र दिन

आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही

🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना

१८५७

सातारा क्रांतिवीरांना फाशी

ब्रिटिशांविरुद्धच्या १८५७ च्या स्वातंत्र्य उठावात सक्रिय सहभाग घेतल्याबद्दल क्रांतिकारक रंगो बापूजी गुप्ते यांच्या मुलासह (सीताराम गुप्ते) एकूण १८ क्रांतिवीरांना आजच्याच दिवशी इंग्रजांनी सातारा येथील गेंडा माळावर जाहीर फाशी दिली होती.

🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना

२०००

तंबाखू व मद्य जाहिरातींवर बंदी

भारतात सिगारेट, तंबाखू आणि मद्य (दारू) यांच्या जाहिराती दूरदर्शन आणि इतर सर्व खाजगी टीव्ही वाहिन्यांवर दाखविण्यास पूर्णपणे बंदी घालणारा ऐतिहासिक कायदा आजच्या दिवशी लागू झाला.

🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना

१९६६

स्टार ट्रेक मालिकेचे पहिले प्रसारण

जगातील अत्यंत लोकप्रिय आणि विज्ञानावर आधारित ‘स्टार ट्रेक’ (Star Trek) या गाजलेल्या विज्ञानकथा टीव्ही मालिकेचे अमेरिकेत प्रथमच राष्ट्रीय स्तरावर प्रसारण सुरू झाले.

🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान

—

आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही

🎂 जयंती

आशा भोसले १९३३

📍 जन्मस्थळसांगली, महाराष्ट्र

👨‍👩‍👧 कुटुंबप्रख्यात शास्त्रीय गायक पंडित दीनानाथ मंगेशकर यांच्या कन्या आणि भारतरत्न लता मंगेशकर यांच्या लहान भगिनी.

📝 परिचय भारताच्या संगीत विश्वातील अष्टपैलू, प्रतिभावान आणि अत्यंत लोकप्रिय पार्श्वगायिका.

⭐ योगदान त्यांनी ८ दशकांहून अधिक काळ गायन क्षेत्रात योगदान दिले असून हिंदीसह विविध २० भाषांमध्ये १२,००० हून अधिक गाणी गायली. २०११ मध्ये गिनीज बुकने त्यांची जगातील सर्वाधिक गाणी रेकॉर्ड करणाऱ्या गायिका म्हणून नोंद केली. त्यांना ‘पद्मविभूषण’ आणि ‘दादासाहेब फाळके’ पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले होते.

🤔 रंजक माहिती आशाजी गाण्यासोबतच उत्तम स्वयंपाक करतात. जगभरात त्यांच्या नावाचे अनेक लोकप्रिय रेस्टॉरंट्स (Asha’s) कार्यरत आहेत.

डॉ. भूपेन हजारिका १९२६ – २०११

📍 जन्मस्थळसदिया, आसाम

👨‍👩‍👧 कुटुंबएका शिक्षक कुटुंबात जन्म. आई-वडिलांच्या संस्कारांमुळे संगीताची आवड निर्माण झाली.

📝 परिचय भारताचे प्रख्यात संगीतकार, गायक, कवी आणि चित्रपट निर्माते. त्यांना ‘ब्रह्मपुत्राचा कवी’ (Bard of Brahmaputra) म्हटले जाते.

⭐ योगदान ईशान्य भारताचे लोकसंगीत राष्ट्रीय स्तरावर आणण्यात त्यांचे अमूल्य योगदान आहे. त्यांना २०१९ मध्ये मरणोत्तर ‘भारतरत्न’ या देशाच्या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

🤔 रंजक माहिती त्यांनी वयाच्या अवघ्या १० व्या वर्षी पहिले गाणे रेकॉर्ड केले होते.

स्वामी शिवानंद सरस्वती १८८७ – १९६३

📍 जन्मस्थळपट्टमडई, तामिळनाडू

👨‍👩‍👧 कुटुंबमूळचे डॉक्टर असलेले स्वामीजी नंतर अध्यात्माकडे वळले.

📝 परिचय प्रख्यात योगगुरू, तत्त्वज्ञ आणि ‘डिवाईन लाईफ सोसायटी’चे (Divine Life Society) संस्थापक.

⭐ योगदान त्यांनी ऋषिकेश येथे शिवानंद आश्रमाची स्थापना केली आणि योग व वेदांताचा जगभर प्रचार केला. त्यांनी आध्यात्मिक विषयांवर २०० हून अधिक पुस्तके लिहिली.

🤔 रंजक माहिती संन्यास घेण्यापूर्वी ते मलेशियात डॉक्टर म्हणून कार्यरत होते आणि गरीब रुग्णांवर मोफत उपचार करत असत.

🪔 स्मृतिदिन

फिरोज गांधी १९१२ – १९६०

📍 जन्मस्थळमुंबई (तत्कालीन बॉम्बे), महाराष्ट्र

🎯 क्षेत्रराजकारण, पत्रकारिता आणि स्वातंत्र्य लढा

👨‍👩‍👧 कुटुंब एका पारशी कुटुंबात जन्म. भारताच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांचे पती आणि माजी पंतप्रधान राजीव गांधी यांचे वडील.

📝 परिचय प्रख्यात स्वातंत्र्यसैनिक, प्रभावी पत्रकार आणि लोकसभेचे उत्कृष्ट खासदार.

⭐ योगदान त्यांनी संसदेमध्ये प्रेसच्या स्वातंत्र्यासाठीचे ऐतिहासिक खाजगी विधेयक (Private Member’s Bill) आणले, ज्यामुळे पत्रकारांना संसदेच्या कामकाजाचे वार्तांकन करण्याचे कायदेशीर स्वातंत्र्य मिळाले. त्यांनी ‘मुंधरा घोटाळा’ उघडकीस आणून संसदेत प्रचंड खळबळ उडवली होती.

🤔 रंजक माहिती देशाच्या पहिल्या पंतप्रधानांचे (जवाहरलाल नेहरू) जावई असूनही त्यांनी संसदेत सत्तेविरुद्ध आवाज उठवत अनेक भ्रष्टाचार निर्भीडपणे उघड केले होते.

📖 विशेष उल्लेख

साताऱ्यातील क्रांतिवीरांचे सर्वोच्च बलिदान (१८५७):

दिनांक ८ सप्टेंबर १८५७ रोजी घडलेली साताऱ्यातील घटना हा महाराष्ट्राच्या क्रांती इतिहासातील अत्यंत हृदयद्रावक आणि अभिमानास्पद अध्याय आहे. साताऱ्याचे छत्रपती प्रतापसिंह महाराज यांचे राज्य इंग्रजांनी लबाडीने खालसा केल्यानंतर, त्यांचे निष्ठावंत कारभारी रंगो बापूजी गुप्ते यांनी न्यायासाठी थेट लंडनमध्ये १४ वर्षे कायदेशीर लढा दिला. तिथे न्याय न मिळाल्याने त्यांनी परत येऊन इंग्रजांविरुद्ध सशस्त्र क्रांतीचा मार्ग निवडला. त्यांनी १८५७ च्या उठावात साताऱ्यात गुप्तपणे सैन्याची उभारणी केली.

हा उठावाचा कट इंग्रज अधिकाऱ्यांच्या लक्षात आल्यावर त्यांनी क्रांतिवीरांची धरपकड सुरू केली. रंगो बापूजी भूमिगत झाले, त्यांचे सुपुत्र सीताराम गुप्ते यांच्यासह १८ सहकाऱ्यांना इंग्रजांनी अटक केली. जनतेमध्ये दहशत निर्माण करण्यासाठी इंग्रज सरकारने दिनांक ८ सप्टेंबर १८५७ रोजी या १८ क्रांतिवीरांना साताऱ्यातील गेंडा माळावर जाहीर फाशी दिली. या वीरपुत्रांनी हसतमुखाने देशासाठी प्राणांचे बलिदान दिले. महाराष्ट्राच्या मातीतील हा लढा आजही स्वातंत्र्याच्या मूल्यांची आठवण करून देतो.

💡 आणखी थोडं

💡 तुम्हाला माहिती आहे का?

फिजिओथेरपिस्टच्या महत्त्वपूर्ण कार्याचा आदर करण्यासाठी साजरा केला जाणारा ‘जागतिक भौतिकोपचार दिन’ हा दिनांक ८ सप्टेंबर १९५१ रोजी लंडनमध्ये स्थापन झालेल्या ‘जागतिक भौतिकोपचार संघटनेच्या’ (World Physiotherapy) स्थापना दिनावरून निश्चित करण्यात आला आहे.

❓ आजचा प्रश्न

१८५७ च्या उठावात इंग्रजांना सळो की पळो करून सोडणाऱ्या आणि साताऱ्याच्या लढ्यासाठी लंडनमध्ये तब्बल १४ वर्षे कायदेशीर बाजू मांडणाऱ्या कोणत्या थोर मराठी मुत्सद्द्याने हा सशस्त्र उठाव घडवून आणला होता?

💬 तुमचे मत

१८५७ च्या लढ्यातील साताऱ्याच्या क्रांतिवीरांच्या या सर्वोच्च बलिदानाबद्दल तुमच्या भावना कमेंट करून नक्की शेअर करा.