इस्रायल आणि अमेरिकेने इराणवर केलेला हल्ला आणि त्यानंतर मध्यपूर्वेत निर्माण झालेल्या तणावाचा फटका भारतीय शेअर बाजाराला बसला आहे. दोन दिवसांच्या सुट्टीनंतर सोमवार २ मार्च २०२६ रोजी शेअर बाजार उघडल्यावर काही वेळातच मुख्य निर्देशांक ‘सेन्सेक्स’ सुमारे एक हजार अंकांपेक्षा जास्त घसरून एक्याऐंशी हजारांच्या खाली गेल्याची नोंद झाली. त्याचप्रमाणे राष्ट्रीय शेअर बाजाराचा निफ्टीचा निर्देशांकही चोवीस हजार नऊशेच्या पातळीच्या खाली घसरला. यामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये चिंतेचे वातावरण पसरले आहे.
इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या संघर्षामुळे जागतिक बाजारपेठेत अस्थिरता निर्माण झाली असून पुरवठा साखळी विस्कळीत होण्याची भीती व्यक्त होत आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत अचानक मोठी वाढ झाल्याने भारतासारख्या मोठ्या प्रमाणावर तेल आयात करणाऱ्या देशासाठी आर्थिक आव्हाने वाढली आहेत. यामुळे देशांतर्गत महागाई वाढण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत असून त्याचा परिणाम बाजार निर्देशांकांवर झाला आहे.
तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे ऊर्जा आणि इंधन क्षेत्रातील कंपन्यांचे समभाग मोठ्या दबावाखाली आले आहेत. तेल शुद्धीकरण आणि वितरण करणाऱ्या प्रमुख कंपन्यांच्या मूल्यामध्ये मोठी घट दिसून आली आहे. ‘ब्रेंट फ्युचर्स’चे दर अनेक महिन्यांच्या उच्चांकावर पोहोचले आहेत, कारण होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या तेल पुरवठ्यात अडथळा निर्माण होण्याची भीती बाजारपेठेत व्यक्त केली जात आहे. जगातील एकूण तेल वाहतुकीपैकी जवळपास एक-पंचमांश भाग या सामुद्रधुनीतून हाताळला जातो, त्यामुळे या प्रदेशातील कोणतीही अस्थिरता ऊर्जा क्षेत्रातील जोखीम आणि भाव वाढवण्यास कारणीभूत ठरते. इंधनाचे दर वाढल्यामुळे वाहतूक, वाहन निर्मिती आणि इतर उत्पादन क्षेत्रांवरील खर्चाचा बोजा वाढणार असल्याच्या भीतीने गुंतवणूकदारांनी या क्षेत्रांतील आपली गुंतवणूक काढून घेण्यास सुरुवात केली आहे. यामुळे बाजारात चौफेर विक्रीचा सपाटा पाहायला मिळाला.
शेअर बाजारातील ही पडझड मागील आठवड्यातील शुक्रवारी झालेल्या विक्रीच्या सत्राचा पुढचा भाग मानली जात आहे. मागील काही दिवसांपासून सातत्याने होत असलेल्या घसरणीमुळे गुंतवणूकदारांचे मोठे नुकसान झाले आहे. बाजारातील या अनिश्चिततेमुळे गुंतवणूकदारांनी आता जोखमीच्या समभागांऐवजी सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून सोन्यासारख्या धातूंकडे आपला कल वाढवला आहे, ज्यामुळे मौल्यवान धातूंच्या दरातही मोठी तेजी दिसून येत आहे.
बाजार विश्लेषकांच्या मते, जोपर्यंत मध्यपूर्वेतील तणाव निवळत नाही, तोपर्यंत शेअर बाजारात ही अस्थिरता कायम राहण्याची शक्यता आहे. जागतिक स्तरावरील राजकीय घडामोडी आणि कच्च्या तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार यावरच आगामी काळात भारतीय बाजाराची दिशा ठरेल. अशा परिस्थितीत लहान गुंतवणूकदारांनी घाईघाईने विक्री न करता संयम बाळगून तज्ज्ञांच्या सल्ल्यानेच पुढील पावले उचलावीत, असे आवाहन अर्थतज्ज्ञांकडून करण्यात आले आहे.