महाराष्ट्र राज्याच्या पर्यटन आणि दळणवळण क्षेत्रात एक सुवर्ण अध्याय जोडला गेला असून मुंबई आणि ऐतिहासिक वारसा लाभलेल्या कोकणातील विजयदुर्ग यांदरम्यान ‘रो-पॅक्स’ ही अत्याधुनिक जलवाहतूक सेवा दिमाखात सुरू करण्यात आली आहे. या बहुप्रतिक्षित फेरी सेवेचे अधिकृत लोकार्पण मत्स्य व बंदरे विकास मंत्री नितेश राणे यांच्या शुभहस्ते हिरवा झेंडा दाखवून करण्यात आले. मुंबईतील दक्षिण भागातील प्रसिद्ध अशा ‘भाऊचा धक्का’ येथून ही पहिली बोट कोकणच्या दिशेने अत्यंत उत्साहात रवाना झाली. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पामुळे कोकणातील प्रवाशांना आणि पर्यटकांना रस्ते तसेच रेल्वे मार्गाव्यतिरिक्त समुद्री मार्गावरून प्रवास करण्याचा एक आधुनिक, सुरक्षित आणि अत्यंत सोयीचा सक्षम पर्याय आता उपलब्ध झाला आहे.
या नवीन रो-पॅक्स जलवाहतूक सेवेची क्षमता अत्यंत विस्तीर्ण असून तांत्रिकदृष्ट्या ती प्रगत आहे. या बोटीतून एकाच वेळी सुमारे सहाशे पंचवीस प्रवासी प्रवास करू शकतात, तसेच प्रवाशांच्या वाहनांची सोय व्हावी यासाठी यात चाळीस चारचाकी वाहने आणि वीस पेक्षा अधिक दुचाकी वाहने वाहून नेण्याची विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे. या अवाढव्य क्षमतेमुळे मुंबई-गोवा महामार्गावरील वाहतुकीचा आणि प्रवाशांचा ताण लक्षणीयरीत्या कमी होण्यास मदत मिळणार आहे. बोटीच्या अंतर्गत रचनेत प्रवाशांच्या आरामाची विशेष काळजी घेण्यात आली असून, त्यात वातानुकूलित आसन व्यवस्था, आधुनिक दिशादर्शक यंत्रणा आणि आपत्कालीन परिस्थितीसाठी प्रगत सुरक्षा उपकरणे बसवण्यात आली आहेत. विशेष म्हणजे, रस्ते मार्गाने लागणारा दहा ते बारा तासांचा वेळ वाचून आता मुंबई ते विजयदुर्ग हे अंतर केवळ सहा ते सात तासांत पूर्ण करता येणार आहे.
ही नवीन जलवाहतूक सेवा केवळ प्रवासाचे साधन नसून ती कोकणच्या सर्वांगीण विकासाचे एक महत्त्वाचे पाऊल ठरेल, अशी अपेक्षा सर्वत्र व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः कोकणातील पर्यटन क्षेत्र, मत्स्यव्यवसाय आणि स्थानिक व्यापार यांना या सेवेमुळे मोठी चालना मिळणार आहे. याप्रसंगी बोलताना मंत्री नितेश राणे यांनी स्पष्ट केले की, ही सेवा कोकणच्या आर्थिक प्रगतीचा एक मुख्य महामार्ग आहे. यामुळे मुंबईत राहणारे चाकरमानी आणि कोकणातील स्थानिक जनता यांच्यातील दुवा अधिक मजबूत होईल. रस्ते वाहतुकीतील अडथळे आणि रेल्वेच्या आरक्षणाची समस्या यांवर ही जलवाहतूक सेवा एक उत्तम आणि वरचढ पर्याय म्हणून समोर आली असून, यामुळे कोकणच्या दुर्गम भागातील विकासाला गती प्राप्त होणार आहे.
या जलप्रवासाच्या पहिल्या फेरीचा अनुभव अतिशय संस्मरणीय ठरला. पहिली फेरी सकाळी आठ वाजता मुंबईच्या किनारपट्टीवरून निघाली आणि विस्तीर्ण अरबी समुद्राची सफर करत सायंकाळी चार वाजता विजयदुर्ग बंदरात पोहोचली. विजयदुर्ग येथे बोटीचे आगमन होताच स्थानिक ग्रामस्थांनी आणि पर्यटकांनी ढोल-ताशांच्या गजरात आणि फुलांच्या वर्षावात प्रवाशांचे मोठ्या उत्साहात स्वागत केले. पहिल्याच दिवसापासून या सेवेला नागरिकांनी अभूतपूर्व प्रतिसाद दिला असून, सर्व तिकिटांची विक्री पूर्ण झाली होती. प्रवाशांचा हा वाढता ओघ आणि सकारात्मक प्रतिक्रिया पाहता, भविष्यात या जलवाहतूक सेवेच्या फेऱ्यांची संख्या वाढवण्याबाबत आणि सेवेमध्ये अधिक सातत्य राखण्याबाबत सरकारी पातळीवर गांभीर्याने चर्चा सुरू झाली आहे.
एकूणच, या नवीन रो-पॅक्स जलवाहतूक सेवेमुळे मुंबई आणि कोकणदरम्यानचा प्रवास आता पूर्वीच्या तुलनेत अधिक आरामदायी, वेगवान आणि सुरक्षित झाला आहे. पावसाळ्यातील रस्ते प्रवासातील अडचणी किंवा लांब पल्ल्याच्या प्रवासातील थकवा यावर हा सागरी मार्ग एक अत्यंत आकर्षक उपाय म्हणून उभा राहिला आहे. भविष्यात या सेवेमध्ये अधिक तांत्रिक सुधारणा, प्रवाशांसाठी जादा सोयी-सुविधा आणि मार्गाचा विस्तार करण्याचे नियोजन शासनाकडून करण्यात येत आहे. या क्रांतीकारी निर्णयामुळे कोकणच्या निळ्याशार समुद्रकिनारी पर्यटनाची नवी लाट येईल आणि स्थानिकांच्या हाताला रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध होतील, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.