स्वतंत्र बातमी

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील अर्थव्यवस्थेचा मुख्य कणा असलेल्या आंबा आणि काजू बागायतदारांवर निसर्गाचा मोठा कोप झाला आहे. यंदाच्या हंगामात सुरुवातीपासूनच हवामानाने दिलेली ओढ आणि त्यानंतर झालेल्या अवकाळी पावसाने बागायतदारांचे कंबरडे मोडले आहे. सातत्याने पडणारे दाट धुके आणि कडाक्याच्या थंडीऐवजी पडणाऱ्या दवामुळे फळबागांना बुरशीजन्य रोगांचा विळखा बसला असून, हाताशी आलेला घास हिरावला गेला आहे. या अभूतपूर्व संकटामुळे आंबा-काजू शेतीला तातडीने ‘नैसर्गिक आपत्ती’ म्हणून घोषित करावे, या मागणीसाठी गुरुवारी सिंधुनगरी येथील जिल्हाधिकारी कार्यालयावर बागायतदारांचा विराट ‘निर्धार मोर्चा’ निघणार आहे. सकाळी अकरा वाजता हजारोंच्या संख्येने शेतकरी या आंदोलनात सामील होऊन आपल्या वेदना सरकारपर्यंत पोहोचवणार आहेत.

हवामान बदलाच्या भीषण वास्तवामुळे यंदा कोकणातील आंबा व काजू उत्पादनावर मोठी संक्रांत आली आहे. निसर्गाच्या लहरीपणामुळे झाडांचा मोहर पूर्णपणे जळून कोळसा झाला आहे, तर काही ठिकाणी वाचलेल्या फळांवर ‘थ्रिप्स’ आणि तुडतुड्यांचा प्रादुर्भाव झाल्याने ती काळी पडली आहेत. जिल्ह्यातील बागांचे सुमारे ऐंशी ते नव्वद टक्के नुकसान झाले असून, बागायतदारांचा उत्पादन खर्चही निघणे आता कठीण झाले आहे. बँकांची कर्ज फेडी कशी करायची आणि पुढील वर्ष कसे ढकलायचे, या काळजीत बागायतदार असल्याने संपूर्ण जिल्ह्यात सध्या चिंतेचे सावट पसरले आहे. औषध फवारणीसाठी केलेला हजारो रुपयांचा खर्च वाया गेल्याने शेतकरी आता हवालदिल झाला आहे.

बागायतदारांच्या या विदारक स्थितीची गांभीर्याने दखल घेत स्वाभिमानी शेतकरी संघटनेचे नेते राजू शेट्टी यांनी देवगड, मालवण आणि वेंगुर्ले या पट्ट्यातील बागांची प्रत्यक्ष पाहणी केली. शेतकऱ्यांशी संवाद साधताना त्यांनी बागायतदारांच्या नुकसानीचे स्वरूप अतिशय भयावह असल्याचे सांगितले. सरकारने कोरड्या दुष्काळाप्रमाणेच कोकणातील या फळबागांच्या नुकसानीकडे पहावे, अशी मागणी त्यांनी केली आहे. आंबा बागायतदारांना प्रति हेक्टर पाच लाख रुपये आणि काजू बागायतदारांना प्रति हेक्टर तीन लाख रुपये याप्रमाणे भरघोस भरपाई देण्याची गरज त्यांनी अधोरेखित केली आहे. ही केवळ घोषणा न राहता, येणाऱ्या अर्थसंकल्पात या निधीची ठोस तरतूद करावी, असेही त्यांनी सरकारला ठणकावून सांगितले आहे.

या मागण्यांचा पाठपुरावा करण्यासाठी आणि सरकारला बागायतदारांच्या शक्तीची जाणीव करून देण्यासाठी या मोर्चाचे आयोजन करण्यात आले आहे. केवळ पंचनाम्यांचे सोपस्कार न करता, प्रत्यक्ष आर्थिक मदत शेतकऱ्यांच्या खात्यावर जमा व्हावी, हा या मोर्चाचा मुख्य उद्देश आहे. प्रशासनाने जर या आंदोलनाची दखल घेतली नाही आणि बागायतदारांना वाऱ्यावर सोडले, तर यापुढे मुंबई-गोवा महामार्ग रोखण्यापासून ते मंत्रालयावर धडक देण्यापर्यंतचे तीव्र पाऊल उचलू, असा इशारा बागायतदार संघटनांनी दिला आहे. या मोर्चात प्रत्येक गावातील आंबा-काजू बागायतदारांनी आपली सर्व कामे बाजूला ठेवून सहभागी होण्याचा निर्धार केला आहे.

आंदोलनाची तीव्रता वाढवण्यासाठी देवगड तालुक्यातील सर्व व्यापाऱ्यांनी आणि बागायतदारांनी बाजारपेठा बंद ठेवण्याचे जाहीर केले आहे. बागायतदार संघटनांच्या या हाकेला जिल्ह्यातील विविध राजकीय पक्ष, सामाजिक संस्था आणि स्थानिक लोकप्रतिनिधींनी उत्स्फूर्त पाठिंबा दिला आहे. हा लढा केवळ शेतकऱ्यांचा नसून संपूर्ण जिल्ह्याच्या अस्तित्वाचा आहे, अशी भावना लोकमानसात निर्माण झाली आहे. गुरुवारी निघणारा हा मोर्चा सिंधुदुर्गच्या इतिहासातील बागायतदारांचा सर्वात मोठा जनक्षोभ ठरेल, असे चित्र सध्या दिसत आहे. प्रत्येक बागायतदाराने आपल्या हक्कासाठी या रणसंग्रामात उतरावे, असे आवाहन करण्यात येत आहे.