मुंबई – पुणे नवीन समांतर द्रुतगती मार्ग
मुंबई आणि पुणे द्रुतगती मार्गाला समांतर असा एक नवीन आणि अद्ययावत द्रुतगती मार्ग उभारण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. या नवीन मार्गाचा सविस्तर प्रकल्प विकास आराखडा तसेच व्यवहार्यता अभ्यास करण्यासाठी भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाने अधिकृत निविदा मागविल्या आहेत. या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पामुळे मुंबई ते पुणे दरम्यानचा प्रवासाचा कालावधी कमालीचा घटणार आहे. सर्वसामान्य प्रवाशांना हे अंतर केवळ नव्वद मिनिटांत पार करणे सहज शक्य होणार आहे.
हा प्रस्तावित नवीन मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्ग एकूण एकशे तीस किलोमीटर लांबीचा असणार आहे. या महामार्गाची सुरुवात रायगड जिल्ह्यातील चौक या ठिकाणाहून होणार आहे. तो जवाहरलाल नेहरू बंदर म्हणजेच पागोटे ते चौक या विद्यमान महामार्गाशी जोडला जाणार आहे. चौक येथून पुढे हा नवीन मार्ग थेट पुणे बाह्यवळण मार्गावरील भोर तालुक्यातील शिवरे गावाशी जोडण्यात येईल. या अत्यंत महत्त्वपूर्ण जोडणीमुळे पुणे शहर थेट शिवडी-न्हावा शेवा अटल सेतूशी जोडले जाणार आहे. सध्याच्या मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्गावरील वाहनांचा प्रचंड ताण, अपघातांची मालिका आणि रोजची कोंडी या नव्या पर्यायामुळे मोठ्या प्रमाणात कमी होण्यास मदत होणार असून, या संपूर्ण भव्य प्रकल्पासाठी साधारणपणे पंधरा हजार कोटी रुपये इतका प्रचंड खर्च अपेक्षित धरण्यात आला आहे.
भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाच्या अंतर्गत सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हा नवीन प्रकल्प पूर्णपणे आठपदरी मार्ग म्हणून विकसित केला जाणार आहे. तो संपूर्णपणे प्रवेश नियंत्रित महामार्ग असेल. यामुळे पुणे, मुंबई, नवी मुंबई, जवाहरलाल नेहरू बंदर आणि आसपासच्या औद्योगिक क्षेत्रांमधील अवजड व व्यापारी मालवाहतूक अत्यंत वेगवान आणि सुरक्षित होणार आहे. सध्याच्या विद्यमान मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्गावरील मिसिंग लिंक या प्रकल्पामुळे प्रवासाचा वेळ आधीच सुमारे अर्ध्या तासाने कमी झाला आहे. असे असले तरी भविष्यातील वाढती लोकसंख्या आणि वाहनांची संख्या लक्षात घेता हा नवीन समांतर मार्ग अत्यंत दूरगामी फायद्याचा ठरणार आहे. संपूर्ण क्षमतेने सुरू झाल्यानंतर या नव्या मार्गावरून दररोज सुमारे तीन लाख वाहने सुसाट धावू शकतील, असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.
या नवीन मुंबई-पुणे द्रुतगती मार्गामुळे केवळ वेळेचीच बचत होणार नसून, प्रादेशिक आर्थिक विकासालाही मोठी गती मिळणार आहे. यामुळे पुणे ते अटल सेतू दरम्यान थेट आणि जलद दळणवळण प्रस्थापित होईल, ज्यामुळे औद्योगिक क्षेत्राला आणि व्यापारी मालवाहतुकीला मोठी चालना मिळेल. या प्रकल्पाच्या यशामुळे सध्याच्या जुन्या द्रुतगती मार्गावरील वाहनांचा ताण लक्षणीयरीत्या हलका होईल. परिणामी रायगड, पुणे आणि नवी मुंबई या तिन्ही प्रमुख परिसरांमधील शहरीकरण आणि औद्योगिक विकासाला एक नवी गती प्राप्त होईल, ज्यामुळे या भागातील रोजगार आणि पायाभूत सुविधांचा चेहरामोहरा बदलून जाईल.
भारतीय राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाचे प्रकल्प संचालक संजय कदम यांनी या योजनेबाबत अधिक सविस्तर माहिती देताना सांगितले की, सध्या या नवीन द्रुतगती मार्गाचा सविस्तर प्रकल्प आराखडा तयार करण्याचे काम प्राधान्याने हाती घेण्यात येत आहे. या प्राथमिक प्रक्रियेनंतरच महामार्गाची अंतिम मार्गरेषा, एकूण खर्च, भूसंपादन प्रक्रिया आणि प्रत्यक्ष बांधकामाचे नियोजन निश्चित केले जाईल. हा मार्ग सध्याच्या मुंबई-पुणे मार्गाला पूर्णपणे समांतर असेल आणि तो आगामी नवीन मुंबई-बंगळुरू महामार्गाचा एक अविभाज्य भाग म्हणून ओळखला जाईल. या भव्य प्रकल्पामुळे भविष्यात मुंबई ते बंगळुरू हे अथांग अंतर केवळ सहा तासांपेक्षा कमी वेळेत पार करणे प्रवाशांना शक्य होईल, असा विश्वासही त्यांनी यावेळी व्यक्त केला.