📿 विवेचन

भर्तृहरी स्वतः राजा होते — सर्व ऐश्वर्य, सत्ता आणि सुखं त्यांच्या हाती होती. तरीही त्यांना खरं समाधान गवसलं नाही, आणि म्हणूनच त्यांनी राजपाट सोडून वैराग्य स्वीकारलं. हा अनुभव त्यांच्या शब्दांतून इथे उतरतो — संपत्तीचं प्रमाण कितीही मोठं असो, जर मन तृप्त नसेल, तर ती संपत्ती व्यर्थ आहे. समुद्राचं उदाहरण मुद्दाम दिलं आहे, कारण समुद्र हा अथांगतेचं प्रतीक आहे — तरीही त्याला “तृप्त” म्हणता येत नाही, कारण समाधान ही बाह्य गोष्ट नसून आंतरिक अवस्था आहे.