चीनमधील लष्करी संशोधकांनी जगातील पहिल्या अणुऊर्जेवर चालणाऱ्या सुपर रणगाड्याची संकल्पना मांडली आहे. ६० टन वजनाचा हा रणगाडा ५० मेगाजूल क्षमतेच्या अत्याधुनिक इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक रेलगनने सज्ज असेल.
६० टन
रणगाड्याचे प्रस्तावित वजन
४५० किमी
कमाल मारकक्षमता
५० मेगाजूल
इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक रेलगन क्षमता
२०४५
प्रकल्प पूर्णतेचे प्रस्तावित वर्ष
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
चिनी संशोधकांनी अणुऊर्जेवर चालणाऱ्या आणि ४५० किलोमीटर अंतरापर्यंत मारा करणाऱ्या ६० टनी सुपर रणगाड्याची संकल्पना सादर केली.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
इनर मंगोलिया फर्स्ट मशिनरी ग्रुप, बीजिंग इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी आणि नॅशनल की लॅबोरेटरी ऑफ स्पेशल व्हेईकल डिझाइन.
तात्कालिक परिणाम
जागतिक संरक्षण वर्तुळात आणि लष्करी तज्ज्ञांमध्ये या तंत्रज्ञानाबाबत मोठी खळबळ उडाली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
चीनच्या नॅशनल की लॅबोरेटरीकडून या दीर्घकालीन संशोधन प्रकल्पाला आर्थिक निधी आणि तांत्रिक पाठबळ पुरवले जात आहे.
अणुऊर्जा आणि इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक रेलगनचा वापर
पारंपरिक रणगाडे रासायनिक दारूगोळ्याचा वापर करतात. चिनी संशोधकांनी मांडलेल्या संकल्पनेत वीज आणि इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक फिल्डचा वापर करून अतिप्रचंड वेगाने प्रक्षेपक डागण्याची यंत्रणा प्रस्तावित केली आहे.
- या रणगाड्यात १० मेगावॉट क्षमतेचा छोटा अणुप्रकल्प (स्मॉल मॉड्युलर रिॲक्टर) बसवण्याचे नियोजन आहे.
- अतिप्रचंड वेगाने सुटणारा गोळा शत्रूचे कंक्रीट बंकर आणि चिलखती वाहने नष्ट करू शकतो.
तीन टप्प्यांतील विकास आराखडा आणि २०४५ चे उद्दिष्ट
संशोधकांनी या प्रकल्पाची अंमलबजावणी तीन टप्प्यांत प्रस्तावित केली आहे. पहिल्या टप्प्यात २०३५ पर्यंत पारंपरिक डिझेल इंजिन आणि सुपरकॅपॅसिटरच्या मदतीने मर्यादित मारकक्षमता असलेली रेलगन विकसित केली जाईल. दुसऱ्या टप्प्यात २०४५ पर्यंत अधिक क्षमतेच्या इंजिनद्वारे वाढीव मारकक्षमतेची रेलगन तयार करण्याचे उद्दिष्ट आहे. अंतिम टप्प्यात २०४५ नंतर मिनी अणुभट्टीचा वापर करून ५० मेगाजूल रेलगनसह ४५० किलोमीटर मारकक्षमता असलेला सुपर रणगाडा तयार केला जाईल.
“इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक तंत्रज्ञान आणि अणुऊर्जेचा मेळ भविष्यातील रणांगणावर दूरवरच्या लक्ष्यांवर अचूक व भेदक प्रहार करण्याची अभूतपूर्व क्षमता प्रदान करेल.”
— चिनी लष्करी संशोधन गट“४५० किलोमीटर अंतराची मारकक्षमता सैद्धांतिकदृष्ट्या शक्य असली तरी छोट्या आकाराची सुरक्षित अणुभट्टी रणगाड्यात बसवणे हे मोठे तांत्रिक आव्हान आहे.”
— जागतिक संरक्षण तज्ज्ञ- रणगाड्याची चिलखती सुरक्षा मजबूत करण्यासाठी इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक आर्मर वापरले जाईल.
- अत्यंत वेगाने जाणारा गोळा हवेचा रोध भेदून लांब पल्ल्यावरील शत्रूच्या कमांड सेंटर्सवर थेट हल्ला करू शकेल.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| प्रस्तावित वजन | ६० टन | निश्चित |
| रेलगन ऊर्जा क्षमता | ५० मेगाजूल | प्रस्तावित |
| प्रक्षेपकाचा वेग | ३.५ किमी/सेकंद | नोंदवले |
| उर्जेचा मुख्य स्रोत | १० मेगावॉट मिनी अणुभट्टी | नियोजित |
पार्श्वभूमी
चीनच्या सुपर रणगाडा प्रकल्पाची पार्श्वभूमी
लष्करी इतिहासात रणगाड्यांचा वापर प्रामुख्याने थेट समोर असलेल्या किंवा कमी अंतरावरील लक्ष्यांवर प्रहार करण्यासाठी केला जातो. पारंपरिक तोफांच्या बारूद-आधारित प्रणालीची मर्यादा असते. ही मर्यादा ओलांडण्यासाठी चिनी संरक्षण संस्थेने इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक रेलगन संशोधनावर भर दिला आहे. नॅशनल की लॅबोरेटरीच्या सहकार्याने सुरू असलेला हा संशोधन प्रकल्प सध्या प्राथमिक आणि संगणकीय सिम्युलेशनच्या टप्प्यावर आहे. २०४५ नंतर हा रणगाडा प्रत्यक्षात आणण्याचे उद्दिष्ट चीनने ठेवले आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन जागतिक संरक्षण विभागांनी चिनी लष्कराच्या नव्या रोडमॅपची दखल घेतली आहे. जागतिक सामरिक समतोल आणि सीमा सुरक्षेच्या दृष्टीने गुप्तचर यंत्रणा या प्रकल्पाच्या घडामोडींवर बारीक लक्ष ठेवून आहेत.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर जागतिक संरक्षण उत्पादन आणि प्रगत तंत्रज्ञान क्षेत्रात नवीन संशोधनांना गती मिळण्याची चिन्हे आहेत. इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक आणि अणू तंत्रज्ञानाशी संबंधित उत्पादनांची मागणी वाढण्याची शक्यता आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर या घटनेचा थेट परिणाम दिसून येत नसला तरी दोन देशांमधील लष्करी ताकद आणि संभाव्य सीमा संघर्षाबाबत आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चिंता व्यक्त केली जात आहे.
लष्करी विश्लेषक व संशोधन संस्था
लष्करी विश्लेषक आणि संरक्षण संशोधन संस्था यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून भविष्यातील युद्धतंत्राची दिशा आणि तंत्रज्ञानातील बदल समजून घेण्यासाठी या अहवालाचा अभ्यास केला जात आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
चीनच्या लष्करी संशोधकांनी मांडलेली अणुऊर्चलित सुपर रणगाड्याची संकल्पना विज्ञान कथांसारखी वाटत असली तरी ती भविष्यातील युद्धतंत्राची नवी दिशा दर्शवते. ४५० किलोमीटर अंतरापर्यंत प्रहार करणारी रेलगन रणगाड्याला केवळ चिलखती वाहन न ठेवता एक फिरते क्षेपणास्त्र व्यासपीठ बनवेल. छोट्या आकाराची अणुभट्टी रणगाड्यात सुरक्षितपणे बसवणे आणि किरणोत्सर्ग रोखणे हे प्रचंड मोठे तांत्रिक आव्हान आहे. हा प्रकल्प सध्या कागदावर आणि सिम्युलेशनच्या टप्प्यावर असला तरी भारतासारख्या शेजारील देशांसाठी ही धोक्याची घंटा ठरू शकते. सीमावर्ती भागात अशा लांब पल्ल्याच्या शस्त्रास्त्रांचा वापर जागतिक संरक्षणाचे समीकरण बदलू शकतो.
