दिनांक १८ सप्टेंबर – दिनविशेष: महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घटना
🏆 आजचे विशेष दिन
आंतरराष्ट्रीय समान वेतन दिन (International Equal Pay Day): हा दिवस दरवर्षी दिनांक १८ सप्टेंबर रोजी जगभरात साजरा केला जातो. स्त्री आणि पुरुष यांच्यातील वेतनाची दरी (Gender Pay Gap) मिटवून समान कामासाठी समान वेतन मिळावे या उद्देशाने संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेने (UNGA) १५ नोव्हेंबर २०१९ रोजी हा दिवस घोषित केला आणि प्रथमच १८ सप्टेंबर २०२० रोजी तो साजरा करण्यात आला.
जागतिक बांबू दिन (World Bamboo Day): बांबूच्या वापराला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि पर्यावरण संवर्धनात त्याचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी १८ सप्टेंबर हा दिवस जागतिक बांबू दिन म्हणून साजरा केला जातो. २००९ मध्ये बँकॉक येथे आयोजित ८ व्या जागतिक बांबू काँग्रेसमध्ये या दिनाची अधिकृत घोषणा करण्यात आली होती.
आज या प्रकारची अधिकृत राष्ट्रीय दिन विशेष नोंद उपलब्ध नाही.
आज या प्रकारची विशेष महाराष्ट्र राज्य मर्यादित दिन नोंद उपलब्ध नाही.
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक १८ सप्टेंबर १९९७ रोजी रामटेक (नागपूर जिल्हा) येथे कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठाची स्थापना झाली. संस्कृत भाषेचे जतन, संशोधन आणि प्राचीन भारतीय ज्ञानाचा प्रसार करणे हे या विद्यापीठाचे मुख्य उद्दिष्ट आहे. महाराष्ट्रातील हे संस्कृत शिक्षणाचे एकमेव विद्यापीठ आहे.
प्रसिद्ध मराठी ग्रामीण साहित्यिक व्यंकटेश माडगूळकर यांना कुसुमाग्रज प्रतिष्ठानचा अत्यंत मानाचा ‘जनस्थान पुरस्कार’ जाहीर झाला. आपल्या लेखनातून ग्रामीण माणसाचे हुबेहूब चित्रण करणाऱ्या माडगूळकरांच्या साहित्यिक कारकिर्दीचा हा विशेष गौरव होता.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
जागतिक स्तरावर तसेच भारतासह इतर देशांतील गुप्तवार्ता साखळीवर प्रभाव पाडणारी अमेरिकेची मुख्य गुप्तहेर संस्था सीआयए (Central Intelligence Agency) या दिवशी अधिकृतपणे कार्यरत झाली.
दिनांक १८ सप्टेंबर २०१६ रोजी जम्मू आणि काश्मीरमधील उरी येथे भारतीय लष्कराच्या तळावर जैश-ए-मोहम्मद या दहशतवादी संघटनेने भ्याड हल्ला केला. या हल्ल्यात भारतीय सैन्याचे १९ शूर जवान शहीद झाले. या घटनेनंतर भारताने अत्यंत कठोर पाऊल उचलत पाकव्याप्त काश्मीरमध्ये घुसून ‘सर्जिकल स्ट्राईक’ केला होता.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
जगातील अत्यंत प्रतिष्ठित आणि सर्वाधिक प्रभावशाली मानल्या जाणाऱ्या ‘द न्यूयॉर्क टाइम्स’ (The New York Times) या अमेरिकन वृत्तपत्राचा पहिला अंक १८ सप्टेंबर १८५१ रोजी ‘न्यू-यॉर्क डेली टाइम्स’ या नावाने प्रकाशित झाला. पत्रकारितेच्या इतिहासातील हा मैलाचा दगड मानला जातो.
दक्षिण अमेरिकेतील चिली या देशाने १८ सप्टेंबर १८१० रोजी स्पॅनिश राजवटीविरुद्ध बंड पुकारत स्वतःला स्वतंत्र घोषित केले. हा दिवस चिलीचा राष्ट्रीय स्वातंत्र्य दिन म्हणून साजरा केला जातो.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
आजच्या दिवशी असा शोध/तंत्रज्ञान नोंदवलेला नाही.
🎂 जयंती
🪔 स्मृतिदिन
🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती
📖 विशेष उल्लेख
संस्कृत ही केवळ देवभाषा किंवा पूजेची भाषा नसून ती विज्ञान, खगोलशास्त्र, गणित, तत्त्वज्ञान आणि साहित्याचा अथांग महासागर आहे. हेच महत्त्व ओळखून १८ सप्टेंबर १९९७ रोजी महाराष्ट्रात नागपूरजवळील रामटेक येथे ‘कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठा’ची अधिकृत स्थापना करण्यात आली.
महाकवी कालिदास यांनी रामटेकच्याच टेकड्यांवर ‘मेघदूत’ या अजरामर महाकाव्याची रचना केली होती, याच ऐतिहासिक कारणास्तव या विद्यापीठाला त्यांचे नाव आणि तेच स्थळ निवडण्यात आले.
आधुनिक काळात संस्कृत भाषेला रोजगाराभिमुख बनवणे, प्राचीन ग्रंथांचे डिजिटलीकरण करणे आणि भारताचा सुवर्ण इतिहास नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवणे यासाठी हे विद्यापीठ अविरत कार्य करत आहे. केवळ पारंपारिक शिक्षण न देता वेद, योग, आयुर्वेद आणि संगणकीय भाषाशास्त्र (Computational Linguistics) यांचा मेळ घालणारे आधुनिक अभ्यासक्रम येथे चालवले जातात.
💡 आणखी थोडं
क्रांतिकारक मदनलाल धिंग्रा यांनी कर्झन वायलीचा वध केल्यानंतर न्यायालयात दिलेले पत्रक ऐकून स्वतः ब्रिटनचे तत्कालीन गृहमंत्री विन्स्टन चर्चिल (Winston Churchill) यांनी “हे देशभक्तीचे अत्यंत उत्तुंग आणि प्रखर प्रकटीकरण आहे” असे उद्गार काढून धिंग्रांच्या धाडसाची प्रशंसा केली होती.
“कविकुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठ रामटेक येथेच का स्थापन करण्यात आले? यामागील ऐतिहासिक कारण काय आहे?”
“आपल्या प्राचीन संस्कृत भाषेला आणि ग्रंथांना आजच्या आधुनिक शिक्षण पद्धतीत अनिवार्य स्थान असायला हवे का? तुमचे मत प्रतिक्रिया चौकटीत नक्की कळवा!”
