रसायनांनी पिकवलेली केळी जप्त
दि. 07दि. 07 । ऑक्टोबर । 2026
अन्न व औषध प्रशासनाने मुंबई, नवी मुंबई, पालघर आणि सोलापूर या भागात धडक कारवाईची मोहीम राबवली आहे. रासायनिक पद्धतीने पिकवलेली १,३९४ किलो केळी जप्त करण्यात आली आहेत. एफडीए आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या मार्गदर्शनाखाली अन्नसुरक्षा नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरुद्ध ही विशेष मोहीम राबवण्यात आली.
१,३९४
जप्त केळी (किलो)
६७,८१४
जप्त केळीचे मूल्य (रुपये)
८
निलंबित खाद्यगृह परवाने
१६,७३०
नष्ट केलेले दूध (लिटर)
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
एफडीए पथकाने नवी मुंबईत इथिफॉन रसायनाने पिकवलेली १,३९४ किलो केळी जप्त केली. मुंबईत नियम मोडणाऱ्या ११ आस्थापनांवर कडक कारवाई करत ८ उपाहारगृहांचे परवाने निलंबित केले.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
एफडीए आयुक्त तुकाराम मुंढे, एफडीए तपासणी पथके, एपीएमसी पोलीस ठाणे आणि नवी मुंबईतील फळविक्रेते या कारवाईशी थेट संबंधित आहेत.
तात्कालिक परिणाम
नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या आस्थापनांना टाळे ठोकण्यात आले. बाजारपेठेत प्रतिबंधित आणि रासायनिक पद्धतीने पिकवलेले अन्नपदार्थ जप्त करून नष्ट करण्यात आले.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
एपीएमसी पोलीस ठाण्यात फळविक्रेत्याविरुद्ध एफआयआर नोंदवण्यात आला. प्रतिबंधित गुटखा विक्री आणि दूध भेसळप्रकरणी कायदेशीर गुन्हे दाखल झाले.
उपाहारगृहांच्या अस्वच्छतेवर प्रशासनाचा हातोडा
मुंबईतील विविध विभागांमध्ये एफडीए पथकाने अचानक तपासणी मोहीम राबवून नियमांचे उल्लंघन उघडकीस आणले.
- दक्षिण मुंबईतील ६ आणि पश्चिम उपनगरातील ५ अशा एकूण ११ आस्थापनांवर दंडात्मक कारवाई.
- कुपर रुग्णालयातील कँटीनमध्ये झुरळे, माश्या आणि अस्वच्छता आढळल्याने कडक ताकीद.
इथिफॉन रसायनाचा बेकायदेशीर वापर उघड
नवी मुंबईतील एपीएमसी बाजारात एका फळविक्रेत्याने केळी पिकवण्यासाठी इथिफॉन द्रावणाचा वापर केल्याचे पथकाच्या निदर्शनास आले. इथिफॉन रसायनाचे अवशेष मानवी शरीरासाठी धोकादायक असतात. एफडीए अधिकाऱ्यांनी ६७,८१४ रुपये मूल्याची १,३९४ किलो केळी जप्त करून एपीएमसी पोलीस ठाण्यात तक्रार दाखल केली. याशिवाय पालघरमध्ये ३१.१४ लाख रुपयांचा गुटखा आणि सोलापूर येथे ६.६९ लाख रुपयांचे १६,७३० लिटर भेसळयुक्त दूध नष्ट करण्यात आले.
“अन्नसुरक्षा कायद्याचे उल्लंघन करणाऱ्या आणि नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्या घटकांविरुद्ध विभागाकडून अशीच कठोर कारवाई सुरू राहील.”
— एफडीए वरिष्ठ अधिकारी, अन्न व औषध प्रशासन| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| केळी साठा | १,३९४ किलो | जप्त |
| दूध भेसळ | १६,७३० लिटर | नष्ट |
| खाद्यगृह कारवाई | ८ परवाने | निलंबित |
| गुटखा साठा | पालघर विभाग | जप्त |
पार्श्वभूमी
अन्न सुरक्षेबाबत एफडीएचे व्यापक अभियान
महाराष्ट्रात अन्न सुरक्षा मानके कायद्याची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यासाठी अन्न व औषध प्रशासनाकडून ही धोरणात्मक मोहीम आखण्यात आली आहे. भूतकाळात फळे पिकवण्यासाठी कॅल्शियम कार्बाइड आणि इथिफॉनसारख्या रसायनांचा गैरवापर मोठ्या प्रमाणावर दिसून आला. सर्वोच्च न्यायालय आणि अन्न सुरक्षा प्राधिकरणाच्या (FSSAI) मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार रासायनिक प्रक्रियेवर बंदी आहे. आगामी काळात एफडीए पथके राज्यातील सर्व मोठे फळबाजार, दूध संकलन केंद्रे आणि उपाहारगृहांची अचानक तपासणी करणार आहेत. कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण करून दोषींवर न्यायालयात खटले चालवले जातील.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन एफडीए विभागाने मुंबई आणि उपनगरांत विशेष तपासणी पथके तैनात केली आहेत. नियम मोडणाऱ्या विक्रेत्यांवर अन्नसुरक्षा कायद्यानुसार थेट गुन्हे दाखल करण्याची प्रक्रिया वेगाने सुरू आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर फळविक्रेते आणि अन्न व्यावसायिकांमध्ये खळबळ उडाली आहे. नैसर्गिक पद्धतीने फळे पिकवण्याला आणि वैध प्रक्रिया वापरण्याला व्यापाऱ्यांकडून प्राधान्य दिले जात आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम दिसून येत असून रासायनिक पदार्थांच्या वापराबाबत ग्राहकांमध्ये जनजागृती वाढली आहे. शुद्ध आणि सुरक्षित अन्नपदार्थ मिळण्याचा मार्ग सुकर झाला आहे.
संबंधित वर्ग (फळ विक्रेते व ग्राहक)
फळ विक्रेते व ग्राहक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून विषारी रसायनांपासून मुक्त असणाऱ्या फळांची खरेदी-विक्री करण्याबाबत नवी शिस्त निर्माण होत आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळ थांबवणे गरजेचे
अन्न व औषध प्रशासनाने रासायनिक पद्धतीने फळे पिकवणाऱ्यांविरोधात घेतलेली भूमिका स्वागतार्ह आहे. अधिक नफ्यासाठी इथिफॉनसारख्या रसायनांचा वापर करून जनतेच्या आरोग्याला धोक्यात आणले जाते. अशा अयोग्य पद्धतींवर रोख लावण्यासाठी नियमित तपासणी आवश्यक आहे. केवळ दंडात्मक कारवाई न करता दोषींवर कठोर कायदेशीर कारवाई झाली पाहिजे. उपाहारगृहे आणि दुधातील भेसळ रोखण्यासाठी प्रशासकीय यंत्रणेने सातत्य ठेवले तरच बाजारात शुद्ध आणि सुरक्षित अन्नपदार्थ उपलब्ध राहतील.
अन्न व औषध प्रशासनाने रासायनिक पद्धतीने फळे पिकवणाऱ्यांविरोधात घेतलेली भूमिका स्वागतार्ह आहे. अधिक नफ्यासाठी इथिफॉनसारख्या रसायनांचा वापर करून जनतेच्या आरोग्याला धोक्यात आणले जाते. अशा अयोग्य पद्धतींवर रोख लावण्यासाठी नियमित तपासणी आवश्यक आहे. केवळ दंडात्मक कारवाई न करता दोषींवर कठोर कायदेशीर कारवाई झाली पाहिजे. उपाहारगृहे आणि दुधातील भेसळ रोखण्यासाठी प्रशासकीय यंत्रणेने सातत्य ठेवले तरच बाजारात शुद्ध आणि सुरक्षित अन्नपदार्थ उपलब्ध राहतील.