थेऊरमध्ये घनकचरा प्रकल्प
दि. 08दि. 08 । ऑक्टोबर । 2026
पुणे महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाने हवेली तालुक्याचा पूर्व भाग कचराकोंडीमुक्त करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. थेऊर आणि परिसरातील १३ गावांमधील १४ ग्रामपंचायतींसाठी मध्यवर्ती घनकचरा प्रक्रिया प्रकल्प उभारणीची प्रक्रिया सुरू झाली आहे. या
१५०
प्रकल्पाची प्रतिदिन प्रक्रिया क्षमता (टन/टीपीडी)
१०
प्रकल्पासाठी निश्चित जागा (एकर गायरान जमीन)
१४
सहभागी ग्रामपंचायतींची संख्या
२०४३
नियोजित लक्ष्यांकाचे वर्ष
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
थेऊर येथे १५० टीपीडी क्षमतेचा घनकचरा प्रकल्प उभारण्याचा निर्णय पीएमआरडीए प्रशासनाने घेतला आहे. हवेली तालुक्यातील १४ ग्रामपंचायतींमधील कचरा समस्येवर या प्रकल्पाद्वारे तोडगा काढण्यात येत आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
पीएमआरडीए आयुक्त डॉ. अभिजीत चौधरी, आमदार ज्ञानेश्वर कटके, अतिरिक्त आयुक्त के. मंजूलक्ष्मी, मुख्य अभियंता रिनाज पठाण आणि १४ गावांचे सरपंच या प्रकल्पाशी थेट जोडले गेले आहेत.
तात्कालिक परिणाम
ग्रामीण भागातील रस्त्यांच्या कडेला आणि उघड्यावर कचरा टाकण्याच्या प्रकारांना अटकाव बसणार आहे. हवेलीतील कचरा संकलन आणि वाहतूक यंत्रणा सक्षम होणार आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
पीएमआरडीएने आकुर्डी मुख्यालयात सर्व लोकप्रतिनिधी आणि अधिकाऱ्यांची बैठक घेऊन आराखडा तयार केला आहे. सहभागी ग्रामपंचायतींकडून ठराव घेण्याची प्रशासकीय प्रक्रिया सुरू झाली आहे.
थेऊर येथील गायरान जमिनीवर मध्यवर्ती प्रकल्पाचे नियोजन
पीएमआरडीए प्रशासनाने हवेली पूर्व भागासाठी १० एकर जागा निश्चित केली आहे.
- सन २०४३ ची वाढती लोकसंख्या आणि शहरीकरण लक्षात घेऊन प्रक्रिया क्षमता १५० टीपीडी ठेवण्यात आली आहे.
- थेऊर, लोणी काळभोर, कदमवाकवस्ती, केसनंद, उरुळी कांचन आणि कोलवडी यांसह १४ ग्रामपंचायती या व्यवस्थेत समाविष्ट आहेत.
चाकणच्या धर्तीवर हवेलीतील कचरा व्यवस्थापनाला नवी दिशा
पीएमआरडीएच्या आकुर्डी कार्यालयात आयुक्त डॉ. अभिजीत चौधरी यांच्या अध्यक्षतेखाली आणि आमदार ज्ञानेश्वर कटके यांच्या उपस्थितीत विशेष आढावा बैठक पार पडली. चाकण MIDC परिसरातील १९ ग्रामपंचायतींसाठी उभारल्या जाणाऱ्या प्रकल्पाच्या धर्तीवरच थेऊरचा प्रकल्प राबवण्यात येत आहे. या प्रकल्पात सहभागी होणाऱ्या ग्रामपंचायतींना ठरवून दिलेले टिपिंग शुल्क (Tipping Fee) द्यावे लागणार आहे. आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत ग्रामपंचायतींना जिल्हा परिषद आणि जिल्हा नियोजन समितीच्या (DPDC) निधीतून कचरा वाहतुकीसाठी घंटागाड्या उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन आहे. सुमारे २० किलोमीटर अंतराच्या चौकटीत येणाऱ्या सर्व गावांचा कचरा या प्रक्रिया केंद्रात आणला जाईल.
“थेऊर येथील १० एकर गायरान जागेवर १५० टीपीडी क्षमतेचा मध्यवर्ती घनकचरा प्रकल्प उभारण्यात येत आहे. पुढील २० ते ३० वर्षांचे कचरा व्यवस्थापन या प्रकल्पाद्वारे सुरळीत चालणार आहे.”
— डॉ. अभिजीत चौधरी, महानगर आयुक्त, पीएमआरडीए“कमकुवत आर्थिक स्थिती असलेल्या ग्रामपंचायतींना घंटागाड्या मिळवून देण्यासाठी जिल्हा नियोजन समितीकडून निधी मिळवून दिला जाईल. सर्व गावांनी या प्रकल्पात सहभाग नोंदवावा.”
— ज्ञानेश्वर कटके, आमदार, शिरूर-हवेली- सर्व १४ ग्रामपंचायतींकडून औपचारिक सहभागाचे ठराव मंजुरीची प्रक्रिया सुरू आहे.
- प्रकल्पाच्या माध्यमातून पूर्व हवेलीतील निमशहरी पट्ट्याला स्वच्छतेच्या दृष्टीने मोठा दिलासा मिळणार आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| प्रकल्प स्थान | थेऊर (ता. हवेली) | निश्चित |
| जमीन उपलब्धता | १० एकर गायरान | मंजुर |
| प्रक्रिया क्षमता | १५० टन प्रतिदिन | नियोजनबद्ध |
| समाविष्ट गावे | १३ गावे (१४ ग्रामपंचायती) | प्रक्रिया सुरू |
पार्श्वभूमी
हवेली तालुक्यातील नागरीकरण आणि कचरा व्यवस्थापनाचे आव्हान
पुणे शहरालगत असलेल्या हवेली तालुक्यातील गावांचे वेगाने नागरीकरण होत आहे. लोणी काळभोर, उरुळी कांचन, केसनंद यांसारख्या भागांत लोकसंख्या वाढल्याने दररोज निर्माण होणाऱ्या कचऱ्याची विल्हेवाट लावणे स्थानिक ग्रामपंचायतींसाठी कठीण झाले होते. पुरेसा निधी आणि स्वतःची प्रक्रिया केंद्र नसल्याने मोकळ्या जागांवर कचरा टाकला जात होता. यापूर्वी चाकण भागातील ३६.५ एकर जागेवर असाच प्रादेशिक प्रकल्प जाहीर करण्यात आला. त्यानंतर आता पूर्व हवेलीसाठी थेऊर येथे स्वतंत्र प्रकल्प उभारून पीएमआरडीएने ग्रामीण भागातील कचराकोंडीवर ठोस उपाय शोधला आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन पीएमआरडीए आणि जिल्हा परिषद प्रशासनाने सर्व ग्रामपंचायतींचे ठराव वेळेत पूर्ण करून घेण्याची मोहीम हाती घेतली आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर घनकचरा प्रक्रिया, वाहतूक आणि खतनिर्मिती क्षेत्रातील तंत्रज्ञान पुरवठादारांना नवीन संधी उपलब्ध होणार आहेत.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम परिसर स्वच्छ राहणे आणि दुर्गंधी व आरोग्याच्या समस्यांपासून सुटका होण्याच्या स्वरूपात दिसून येणार आहे.
संबंधित वर्ग (स्थानिक नागरिक व ग्रामपंचायती)
स्थानिक नागरिक व ग्रामपंचायती यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून कचऱ्याची शास्त्रोक्त विल्हेवाट लावण्याची कायमस्वरूपी यंत्रणा उपलब्ध होत आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
पुणे महानगर प्रदेशातील कचरा व्यवस्थापनास योग्य दिशा पीएमआरडीए प्रशासनाने चाकणपाठोपाठ थेऊर येथे घनकचरा प्रक्रिया प्रकल्प उभारण्याचा घेतलेला निर्णय पुणे महानगर प्रदेशाच्या शाश्वत विकासासाठी अत्यंत दिलासादायक आहे. वेगाने वाढणाऱ्या निमशहरी भागात स्वतंत्र कचरा प्रक्रिया केंद्र उभारणे ही काळाची गरज बनली होती. १५० टीपीडी क्षमतेचा प्रकल्प पुढील तीन दशकांची गरज भागवू शकेल अशा दूरदृष्टीने आखला गेला आहे. प्रकल्पाची प्रत्यक्ष उभारणी वेळेत पूर्ण करणे आणि कचरा वाहतुकीसाठी सर्व ग्रामपंचायतींना पुरेशी साधने उपलब्ध करून देणे आवश्यक आहे. या प्रकल्पाच्या यशामुळे ग्रामीण व शहरी सीमेवरील कचरा व्यवस्थापनाचा एक चांगला आदर्श निर्माण होऊ शकेल.