रशियन सैन्यात कंत्राटी कामगार म्हणून कार्यरत असलेल्या आणखी आठ भारतीय नागरिकांची यशस्वी सुटका करण्यात आली आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने या घडामोडीची अधिकृत माहिती प्रसिद्ध केली आहे. रशिया-युक्रेन युद्ध भूमीत अडकलेल्या उर्वरित सर्व भारतीय नागरिकांना मायदेशी परत आणण्यासाठी भारत सरकारने राजनैतिक प्रयत्न गतिमान केले आहेत.
८
सुटका झालेले भारतीय नागरिक
८५
सुटका झालेल्या एकूण भारतीयांची संख्या
२०
रशियन सैन्यात अद्याप असलेले अंदाजे भारतीय
४
रशियात प्राण गमावलेले भारतीय नागरिक
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
रशियन सैन्यातून आणखी आठ भारतीय नागरिकांची अधिकृत सुटका झाली आहे. उर्वरित भारतीय नागरिकांना परत आणण्यासाठी भारत सरकार रशिया प्रशासनासोबत सातत्याने राजनैतिक चर्चा करत आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
भारताचे परराष्ट्र व्यवहार मंत्रालय, नवी दिल्लीतील परराष्ट्र अधिकारी, मॉस्कोमधील भारतीय दूतावास आणि रशियाचे संरक्षण मंत्रालय या घडामोडीशी थेट जोडले गेले आहेत.
तात्कालिक परिणाम
युद्ध क्षेत्रात अडकलेल्या भारतीय नागरिकांच्या कुटुंबीयांना दिलासा मिळाला आहे. सुटका झालेल्या नागरिकांच्या भारतात परतीचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
परराष्ट्र मंत्रालयाने रशियन प्रशासनावर उर्वरित सर्व भारतीयांना लष्करी सेवेतून तातडीने मुक्त करण्यासाठी दबाव वाढवला आहे. अवैध एजंट्सवर गुन्हे नोंदवून तपास सुरू करण्यात आला आहे.
आणखी आठ भारतीयांची सुटका आणि सुरक्षित परतीचे प्रयत्न
भारत सरकारच्या राजनैतिक पाठपुराव्याला यश आले आहे. रशियन सैन्यातून आठ नागरिकांची मुक्तता झाली आहे.
- आतापर्यंत एकूण ८५ भारतीय नागरिकांची रशियन लढाऊ तुकड्यांमधून यशस्वी सुटका करण्यात आली आहे.
- मॉस्को येथील भारतीय दूतावास सर्व नागरिकांना प्रवास कागदपत्रे उपलब्ध करून देत आहे.
राजनैतिक दबाव आणि उर्वरित नागरिकांच्या सुटकेचे नियोजन
रशिया आणि युक्रेन दरम्यान सुरू असलेल्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर अनेक भारतीय नागरिकांना रोजगाराचे आमिष दाखवून युद्ध भूमीत नेण्यात आले होते. नोकरीच्या बहाण्याने गेलेल्या या तरुणांना रशियन सैन्यात सहाय्यक आणि कंत्राटी सैनिक म्हणून काम करण्यास भाग पाडले गेले. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी मॉस्को दौऱ्यात राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्याशी झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीत सर्व भारतीय नागरिकांना त्वरित सेवेतून मुक्त करण्याची मागणी केली होती. रशियाने या मागणीला सकारात्मक प्रतिसाद देत सुटकेची प्रक्रिया सुरू केली. अद्याप सुमारे २० भारतीय नागरिक रशियन सैन्यात अडकल्याचा अंदाज आहे. परराष्ट्र मंत्रालय रशियन संरक्षण मंत्रालयासोबत समन्वय साधून प्रत्येकाची ओळख पटवत आहे.
“आणखी आठ भारतीय नागरिकांची रशियन सैन्यातून सुटका करण्यात आली आहे. युद्ध क्षेत्रात अडकलेल्या प्रत्येक भारतीयाला सुरक्षितपणे मायदेशी आणण्यासाठी आमचे प्रयत्न सातत्याने सुरू राहतील.”
— रणधीर जयस्वाल, अधिकृत प्रवक्ते, परराष्ट्र मंत्रालय- बेकायदेशीरपणे तरुणांना परदेशात पाठवणाऱ्या मानवी तस्करी रॅकेटविरुद्ध केंद्रीय तपास यंत्रणा कारवाई करत आहेत.
- रशियात जाणाऱ्या नागरिकांना कामाचे स्वरूप तपासूनच निर्णय घेण्याचे आवाहन प्रशासनाने केले आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| सुटका झालेले नागरिक | आठ भारतीय | पूर्ण |
| एकूण सुटका संख्या | ८५ नागरिक | नोंदवले |
| उर्वरित नागरिक | अंदाजे २० | प्रक्रिया सुरू |
| केंद्रीय कारवाई | सीबीआय तपास | कार्यरत |
पार्श्वभूमी
रशियन सैन्यातील भारतीय भरती आणि सुरक्षा आव्हाने
गेल्या वर्षी रोजगाराच्या शोधात गेलेल्या अनेक भारतीय तरुणांना एजंट्सनी फसवून रशियात पाठवले होते. सुरक्षा रक्षक किंवा मदतनीस म्हणून काम देण्याचे आश्वासन देण्यात आले होते. प्रत्यक्षात या तरुणांना रशिया-युक्रेन सीमेवरील धोकादायक युद्ध क्षेत्रात तैनात करण्यात आले. यापूर्वी युद्धात चार भारतीय नागरिकांना जीव गमवावा लागला आहे. या गंभीर घटनेनंतर भारत सरकारने कठोर भूमिका घेतली. सीबीआयने देशभरात छापे मारून बेकायदेशीर एजंट्सचे नेटवर्क उद्ध्वस्त केले. भारत सरकारच्या सततच्या राजनैतिक संपर्कामुळे रशियन सैन्यातून टप्प्याटप्प्याने भारतीयांची सुटका केली जात आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन केंद्रीय तपास यंत्रणांनी परदेशी नोकरीचे आमिष दाखवणाऱ्या एजंट्सवर नजर ठेवण्यासाठी विशेष मोहीम सुरू केली आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडिंतर परदेशी रोजगार पुरवणाऱ्या खाजगी भरती संस्था आणि एजन्सींवरील नियमन कठोर करण्यात आले आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम परदेशातील संशयास्पद नोकऱ्यांच्या जाहिरातींपासून सावध राहण्याच्या जागरूकतेच्या स्वरूपात दिसून येत आहे.
संबंधित वर्ग (नोकरीइच्छुक तरुण)
नोकरीइच्छुक तरुण यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून परदेशात जाताना अधिकृत सरकारी मार्ग आणि मान्यताप्राप्त एजन्सींचाच वापर करण्याचे भान आले आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
रशियन सैन्यात फसवून भरती केलेल्या भारतीय नागरिकांची सुटका होणे हा भारत सरकारच्या मुत्सद्देगिरीचा मोठा विजय आहे. युद्धग्रस्त क्षेत्रात अडकलेल्या प्रत्येक नागरिकाचा जीव मोलाचा आहे. पंतप्रधानांच्या पातळीवरून झालेला हस्तक्षेप आणि परराष्ट्र मंत्रालयाचा पाठपुरावा कौतुकास्पद आहे. उर्वरित सर्व भारतीयांची लवकरात लवकर सुटका होणे आवश्यक आहे. या घटनेच्या मुळाशी असलेल्या बेकायदेशीर मानवी तस्करीच्या जाळ्यावर प्रहार करणे तितकेच गरजेचे आहे. नोकरीच्या शोधात असलेल्या तरुणांना अशा फसवणुकीपासून वाचवण्यासाठी केंद्र सरकारने परदेशी रोजगार प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि सुरक्षित बनवणे काळाची गरज आहे.
