
अमेरिकेतील लोकांना एक अद्भुत खगोलीय दृश्य पाहायला मिळणार आहे. मंगळवार ३ मार्च २०२६ रोजी पृथ्वीच्या सावलीत चंद्र पूर्णपणे झाकला जाणार आहे. या घटनेला वैज्ञानिक भाषेत ‘रक्तवर्णी चंद्र’ किंवा ‘ब्लड मून’ असे म्हटले जाते. त्या दिवशी पहाटेच्या सुमारास ग्रहणाला सुरुवात होईल, ज्यामध्ये चंद्र पृथ्वीच्या गडद सावलीत गेल्यामुळे त्याचा रंग गडद नारंगी आणि लालसर झालेला दिसेल. हे या वर्षातील पहिले पूर्ण चंद्रग्रहण असून, यानंतर पुढील अनेक वर्षे असे पूर्ण चंद्रग्रहण पुन्हा दिसणार नाही, त्यामुळे खगोलप्रेमींसाठी ही एक दुर्मिळ संधी आहे.
अमेरिकेतील खगोलप्रेमी आणि सामान्य नागरिकांसाठी हे ग्रहण एक मोठे आकर्षण ठरणार आहे. अमेरिकेच्या पश्चिम भागातील रहिवासी या ग्रहणाचे संपूर्ण तासाभराचे दृश्य पाहू शकतील, तर पूर्व भागात चंद्र मावळतीला जात असल्यामुळे ते अंशतः दिसेल. चंद्राचा हा लाल रंग सूर्याचा प्रकाश पृथ्वीच्या वातावरणातून परावर्तित झाल्यामुळे निर्माण होतो. हे दृश्य पाहण्यासाठी कोणत्याही विशेष उपकरणाची गरज नसून ते साध्या डोळ्यांनीही स्पष्टपणे अनुभवता येणार आहे.
हे मनोहारी दृश्य पाहण्यासाठी अमेरिकेतील नागरिकांनी काही सोप्या गोष्टींचे पालन करणे आवश्यक आहे. शहराच्या उजेडापासून दूर असलेल्या अंधाऱ्या आणि मोकळ्या जागेची निवड केल्यास ग्रहणाचे रंग अधिक स्पष्ट दिसतील. अधिक स्पष्टतेसाठी दूरदर्शक किंवा आधुनिक कॅमेरा वापरता येईल, परंतु साध्या उघड्या डोळ्यांनीही या नैसर्गिक चमत्काराचा आनंद घेता येईल. या काळात आकाश निरभ्र असणे ही सर्वात महत्त्वाची अट ठरेल.
हे पूर्ण चंद्रग्रहण केवळ अमेरिकेतच नव्हे, तर आशिया आणि ऑस्ट्रेलिया खंडासह जगाच्या अनेक भागांतून पाहता येईल. आशियातील अनेक प्रदेशांतून रात्रीच्या वेळी या लाल चंद्राचे दर्शन घडणार आहे. मात्र, आफ्रिका आणि युरोपातील काही देशांमध्ये त्या वेळी दिवसाचा उजेड असल्याने तेथील नागरिकांना हे पूर्ण चंद्रग्रहण पाहता येणार नाही. भौगोलिक स्थानानुसार ग्रहणाच्या वेळेत आणि दृश्यमानतेत थोडा फरक असू शकतो. खगोलशास्त्रानुसार ही घटना मानवी डोळ्यांसाठी पूर्णपणे सुरक्षित आहे. सूर्यग्रहणासारखे या ठिकाणी कोणतेही विशेष चष्मे किंवा संरक्षक साहित्य वापरण्याची गरज नसते. फक्त निरभ्र आकाश आणि योग्य वेळी घराबाहेर पडून आकाशाकडे पाहिल्यास या अनोख्या नैसर्गिक अनुभवाचा आनंद घेता येईल. निसर्गाचा हा अविष्कार मानवी मनाला थक्क करणारा आणि विश्वाच्या अथांगतेची जाणीव करून देणारा ठरणार आहे.