चीनच्या ऑटोफ्लाइट या कंपनीने जगातील सर्वात मोठे इलेक्ट्रिक व्हर्टिकल टेकऑफ आणि लँडिंग विमान विकसित केले आहे. त्याला मॅट्रिक्स असे नाव देण्यात आले आहे. या विमानात तब्बल दहा प्रवाशांना एकाच वेळी बसवून प्रवास करण्याची क्षमता असून, नुकतेच याचे यशस्वी प्रात्यक्षिक जगासमोर सादर करण्यात आले. हे विमान म्हणजे केवळ मोठे ड्रोन नसून, त्यात अत्याधुनिक विमानांसारखी ताकद आणि सुरक्षा दडली आहे. मॅट्रिक्सची तांत्रिक बाजू थक्क करणारी आहे. हे पाच टन वजनाचे महाकाय विमान आहे. त्याचे पंख वीस मीटर रुंद असून लांबी सतरा पूर्णांक एक मीटर आणि उंची तीन पूर्णांक तीन मीटर आहे. हे विमान हेलिकॉप्टरप्रमाणे उभे झेप घेऊ शकते आणि हवेत गेल्यानंतर विमानाप्रमाणे वेगाने प्रवास करू शकते. एकदा चार्ज केल्यानंतर हे विमान सुमारे एक तास सतत हवेत उडू शकते. पूर्णपणे इलेक्ट्रिक असल्याने ते पर्यावरणासाठी पूरक आणि प्रदूषणमुक्त आहे. पारंपारिक हेलिकॉप्टरच्या तुलनेत ‘मॅट्रिक्स’चा आवाज अत्यंत कमी आहे, ज्यामुळे दाट लोकवस्तीच्या शहरांमध्ये याचा वापर करणे सुलभ होणार आहे.
शांघायजवळील कुनशान शहरात या विमानाचे विशेष प्रात्यक्षिक दाखवण्यात आले. हँगरमधून बाहेर काढल्यानंतर तंत्रज्ञांनी काही मिनिटांत सर्व तांत्रिक तपासण्या पूर्ण केल्या. प्रोपेलर सुरू होताच विमानाने अत्यंत शांतपणे आणि स्थिरपणे हवेत झेप घेतली. सुमारे दहा मिनिटांच्या उड्डाणात या विमानाने हेलिपॅडभोवती दोन यशस्वी प्रदक्षिणा पूर्ण केल्या आणि कोणत्याही धक्क्याशिवाय अत्यंत ‘स्मूथ’ लँडिंग केले. या चाचणीने सिद्ध केले की, मोठ्या आकाराची इलेक्ट्रिक विमाने देखील सुरक्षितपणे प्रवासी वाहतूक करू शकतात.
हे विमान तांत्रिकदृष्ट्या यशस्वी झाले असले, तरी ते प्रत्यक्षात प्रवाशांच्या सेवेत येण्यासाठी काही काळ जावा लागणार आहे. ऑटोफ्लाइट कंपनीला या विमानासाठी २०२७ पर्यंत टाइप सर्टिफिकेट मिळण्याची अपेक्षा आहे. त्यानंतरच त्याला अधिकृतपणे प्रवाशांना घेऊन जाण्याची परवानगी मिळेल. एअर टॅक्सीसाठी स्वतंत्र हेलिपॅड्स आणि सुरक्षित हवाई मार्ग विकसित करण्याचे मोठे आव्हान प्रशासनासमोर आहे. हवेत उडणाऱ्या या टॅक्सींमध्ये बसण्यासाठी लोकांचा विश्वास संपादन करणे हा एक महत्त्वाचा टप्पा ठरणार आहे.
चीन सध्या कमी उंचीवरील हवाई अर्थव्यवस्था विकसित करण्यावर भर देत आहे. शेनझेन आणि ग्वांगझू यांसारख्या शहरांमध्ये आधीच अन्न वितरणासाठी ड्रोनचा वापर सुरू झाला आहे. आता मॅट्रिक्सच्या माध्यमातून मोठ्या प्रमाणावर प्रवासी वाहतुकीचे स्वप्न सत्यात उतरवण्याच्या दिशेने चीनने जगातील इतर विकसित देशांच्या तुलनेत आघाडी घेतली आहे.