स्वतंत्र बातमी

मिरा-भाईंदर शहरात गणेशोत्सव अधिक निसर्गस्नेही आणि पर्यावरणपूरक पद्धतीने साजरा व्हावा, यासाठी प्रशासनाने आता थेट नागरिकांच्या दारापर्यंत पोहोचण्याचा निर्णय घेतला आहे. शहरात ‘घरोघरी सर्वेक्षण’ हा स्तुत्य उपक्रम राबविला जात असून, या माध्यमातून व्यापक जनजागृती करण्यासोबतच गणेशोत्सवाच्या स्वरूपाची सविस्तर माहिती संकलित केली जात आहे. केवळ माहिती गोळा करणे हाच या मोहिमेचा उद्देश नसून, नागरिकांना उत्सवाच्या धार्मिक आनंदासोबतच पर्यावरणाच्या रक्षणाचे महत्त्व पटवून देणे हा मुख्य हेतू आहे. या अभिनव उपक्रमाला मिरा-भाईंदरमधील सुज्ञ नागरिकांकडून अत्यंत सकारात्मक आणि उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत असल्याचे चित्र सध्या पाहायला मिळत आहे.

मिरा-भाईंदर शहराचा विचार करता, दरवर्षी या उत्सवाच्या काळात वीस हजारांहून अधिक गणेशमूर्तींची अत्यंत भक्तीभावाने स्थापना केली जाते. मात्र, चिंतेची बाब अशी की, यातील सुमारे नव्वद टक्के मूर्ती या आजही प्लास्टर ऑफ पॅरिसपासून तयार केलेल्या असतात. अशा मूर्ती नैसर्गिक तलाव किंवा खाडीच्या पाण्यात विसर्जित केल्यामुळे जलस्रोत मोठ्या प्रमाणावर प्रदूषित होतात. यातून जलीय जीवांना धोका निर्माण होण्यासोबतच पर्यावरणाची मोठी हानी होत असल्यामुळे, हा धोका रोखण्यासाठी नागरिकांच्या मानसिकतेत बदल करणे आवश्यक असल्याचे मत तज्ज्ञांकडून व्यक्त केले जात आहे.

या मोहिमेअंतर्गत नियुक्त केलेले स्वयंसेवक प्रत्येक घरी भेट देऊन नागरिकांशी संवाद साधत आहेत. यामध्ये गणेशोत्सव किती वर्षांपासून साजरा केला जातो, उत्सवाचा कालावधी किती दिवसांचा आहे, मूर्ती कोणत्या प्रकारच्या साहित्यापासून बनवलेली असते, तिची उंची किती आहे आणि विसर्जन नेमके कोठे केले जाते, यासारख्या महत्त्वाच्या बाबींची नोंद केली जात आहे. त्याचबरोबर, तलावामध्ये रासायनिक मूर्तींचे विसर्जन केल्यामुळे होणाऱ्या घातक दुष्परिणामांची माहिती देऊन नागरिकांना मार्गदर्शनही केले जात आहे. घराघरात होत असलेल्या या थेट संवादामुळे नागरिकांच्या शंकांचे समाधान होण्यास मोठी मदत होत आहे.

पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचा संदेश समाजातील शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचवणे, हेच या मोहिमेचे अंतिम ध्येय आहे. गेल्या काही वर्षांपासून शहरात केवळ शाडूच्या मातीपासून बनविलेल्या मूर्तींचे प्रदर्शन भरविले जात असून, विविध जनजागृतीपर कार्यक्रमांचे आयोजनही केले जात आहे. या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांमुळे हळूहळू नागरिकांचा कल नैसर्गिक मूर्तींकडे वळत असल्याचे दिसून येत आहे. लोकसहभागातून पर्यावरणाचे रक्षण करणे शक्य असल्याचा विश्वास या निमित्ताने निर्माण झाला असून, शहरातील गणेशोत्सव हा केवळ धार्मिक सोहळा न राहता तो एक पर्यावरणपूरक चळवळ म्हणून उभा राहत आहे.

या उपक्रमाला बळ देण्यासाठी मिरा-भाईंदर महानगरपालिकेकडूनही विशेष प्रयत्न केले जात आहेत. प्रशासनाने विविध सामाजिक संस्थांच्या मदतीने नागरिकांना शाडू मातीच्या मूर्ती उपलब्ध करून देण्यासाठी पुढाकार घेतला आहे. पर्यावरणाचे रक्षण करणे हे प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य असून, भविष्यात मिरा-भाईंदर शहराची संपूर्ण जगात ‘पर्यावरणपूरक गणेशोत्सवाचे शहर’ म्हणून ओळख निर्माण व्हावी, असा ठाम विश्वास प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केला आहे. या संयुक्त प्रयत्नांमुळे येणाऱ्या काळात जलप्रदूषण कमी होऊन उत्सवाचा खरा आनंद द्विगुणित होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.