भारताला संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेत व्हिसेग्राड गटाचा पाठिंबा

न्यूयॉर्क. संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषदेत भारताला स्थायी सदस्यत्व देण्यास युरोपमधील व्हिसेग्राड गटाने पाठिंबा दिला आहे. २२ सप्टेंबर (मंगळवार) रोजी न्यूयॉर्क येथे भारताचे परराष्ट्र व्यवहार मंत्री आणि व्हिसेग्राड देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांची बैठक संपन्न झाली. या बैठकीत जागतिक सुरक्षा तसेच सहकार्यावर चर्चा झाली.
व्हिसेग्राड सदस्य देश
सुरक्षा परिषद स्थायी जागा दावा
सहभागी परराष्ट्र मंत्री
वृत्त विशेष
📌
मुख्य घटना
न्यूयॉर्क येथील संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेदरम्यान भारताला व्हिसेग्राड देशांचा पाठिंबा मिळाला. पोलंड, हंगेरी, झेक प्रजासत्ताक, स्लोव्हाकिया या चार युरोपीय देशांनी भारताच्या सुरक्षा परिषदेतील स्थायी सदस्यत्वाच्या मागणीला मान्यता दिली. सद्यस्थितीत हा जागतिक स्तरावर भारताचा विजय मानला जात आहे.
👥
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
भारताचे परराष्ट्र व्यवहार मंत्री डॉक्टर एस. जयशंकर आणि व्हिसेग्राड समूहातील सदस्य देशांचे परराष्ट्र मंत्री यात प्रमुख मध्यस्थ आहेत. जागतिक शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी एकत्र आलेल्या या नेत्यांनी आंतरराष्ट्रीय सहकार्य वाढवण्याचा निश्चय व्यक्त केला.
🚨
तात्कालिक परिणाम
युरोपीय देशांच्या या जाहीर पाठिंब्याने जागतिक पातळीवर भारताचे स्थान बळकट झाले. सुरक्षा परिषदेत सुधारणा करण्याच्या मागणीला आता वेग आला. भारताच्या राजनैतिक प्रयत्नांना आंतरराष्ट्रीय समुदायात अधिक महत्त्व प्राप्त झाले.
🏛️
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाने या निर्णयाचे स्वागत केले. संयुक्त राष्ट्रांच्या संरचनेत कालसुसंगत बदल करण्यासाठी भारत प्रशासकीय पातळीवर इतर देशांशी चर्चा करत आहे. जागतिक शांततेसाठी सुरक्षा परिषदेत भारताचा सहभाग आवश्यक असल्याचे भारताने स्पष्ट केले.
जागतिक स्तरावर भारताची वाढती विश्वासार्हता
व्हिसेग्राड समूहातील चार युरोपीय देशांनी भारताच्या बाजूने भूमिका घेतली आहे. पोलंड, हंगेरी, झेक प्रजासत्ताक आणि स्लोव्हाकिया या देशांनी भारताला संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषदेच्या स्थायी जागेसाठी योग्य उमेदवार मानले. जागतिक सुरक्षा धोक्यात असताना भारताची भूमिका महत्त्वाची ठरते. या देशांनी नवी दिल्लीसोबतचे द्विपक्षीय संबंध अधिक दृढ करण्याची इच्छा दर्शवली. युरोपमधील देशांचा हा पाठिंबा भारताच्या परराष्ट्र धोरणाचे यश दर्शवतो. भारताची शांततापूर्ण भूमिका जगमान्य होत आहे. या घडामोडीने आंतरराष्ट्रीय राजकारणात भारताचे वजन वाढवले आहे. सुरक्षा परिषदेतील सुधारणांसाठी आता इतर देशांवर दबाव वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली.
  • व्हिसेग्राड देशांचा भारताच्या स्थायी सदस्यत्वाला पूर्ण पाठिंबा.
  • द्विपक्षीय व्यापारी सहकार्य आणखी दृढ करण्याचा संयुक्त निर्धार.
सुरक्षा परिषदेतील सुधारणांची वाढती मागणी
संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेत सध्याच्या जागतिक वास्तवाचे प्रतिबिंब दिसत नाही. अनेक वर्षांपासून सुरक्षा परिषदेत सुधारणा करण्याची मागणी होत आहे. व्हिसेग्राड देशांच्या सहभागाने या मागणीला नवे बळ मिळाले. आशिया खंडातून भारताचे नेतृत्व जागतिक पातळीवर स्वीकारले जात आहे. युरोपीय देशांनी घेतलेल्या या भूमिकेमुळे सुरक्षा परिषदेच्या रचनेत बदल करण्याची प्रक्रिया जलद होऊ शकते. भारताने सातत्याने विकसनशील देशांच्या हक्कांची मागणी केली आहे. व्हिसेग्राड गटाचे देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय धोरण भारताशी सुसंगत आहे. आगामी काळात या देशांसोबतचे व्यापारी आणि राजकीय संबंध नवीन उंचीवर पोहोचण्याची चिन्हे आहेत.

“व्हिसेग्राड देशांसोबतची बैठक अतिशय फलदायी ठरली. भारताच्या सुरक्षा परिषदेतील स्थायी सदस्यत्वाच्या मागणीला युरोपीय देशांनी दिलेल्या पाठिंब्याबद्दल आम्ही त्यांचे आभारी आहोत.”

— डॉक्टर एस. जयशंकर, परराष्ट्र व्यवहार मंत्री, भारत

“भारताला सुरक्षा परिषदेत स्थायी जागा मिळणे हे जागतिक शांततेसाठी आवश्यक आहे. व्हिसेग्राड गट भारताच्या या कायदेशीर मागणीचे पूर्ण समर्थन करतो.”

— पिटर सिज्जार्तो, परराष्ट्र व्यवहार मंत्री, हंगेरी
  • सुरक्षा परिषदेच्या संरचनेत तात्काळ सुधारणा करण्याची मागणी.
  • युरोपीय देशांच्या भूमिकेमुळे भारताचे राजनैतिक वजन वाढले.
मुद्दा तपशील स्थिती
गटाचे नाव व्हिसेग्राड समूह (V4) कार्यरत
सदस्य संख्या ४ युरोपीय देश पूर्ण
बैठकीचे ठिकाण न्यूयॉर्क नोंदवले
मुख्य मागणी सुरक्षा परिषद स्थायी जागा प्रलंबित
पार्श्वभूमी
भारताचा सुरक्षा परिषदेतील दावा आणि इतिहास
भारत बऱ्याच काळापासून संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषदेत स्थायी सदस्यत्वासाठी प्रयत्नशील आहे. सध्या सुरक्षा परिषदेत पाच स्थायी सदस्य आहेत. यामध्ये अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स, रशिया आणि चीन यांचा समावेश आहे. भारताची लोकसंख्या, जगातील सर्वात मोठी लोकशाही आणि वेगाने वाढणारी अर्थव्यवस्था या जोरावर भारताचा हा दावा भक्कम आहे. यापूर्वी जी-४ देशांनी (भारत, जपान, जर्मनी, ब्राझील) एकमेकांच्या दाव्याचे समर्थन केले आहे. २२ सप्टेंबर (मंगळवार) रोजी मिळालेला व्हिसेग्राड देशांचा पाठिंबा या प्रक्रियेला गती देणारा ठरला आहे. पुढील काळात भारत इतर युरोपीय आणि आफ्रिकी देशांचे समर्थन मिळवण्यासाठी प्रयत्न करणार आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
💼
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन परराष्ट्र मंत्रालयाने आपल्या राजनैतिक मोहिमा अधिक तीव्र केल्या आहेत. आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर भारताची सुरक्षाविषयक धोरणे आता अधिक प्रभावाने मांडली जातील. देशांतर्गत सुरक्षा आणि जागतिक दहशतवादविरोधी मोहिमेला या निर्णयाने बळ प्राप्त झाले आहे. सुरक्षा यंत्रणा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अधिक सक्षमपणे सहकार्य करतील.
📈
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर युरोपीय देशांशी व्यापारी करार सुकर होण्याची आशा निर्माण झाली आहे. भारतीय कंपन्यांना युरोपच्या बाजारपेठेत प्रवेश मिळणे सोपे बनले आहे. व्हिसेग्राड समूहातील गुंतवणूक भारतात वाढण्याची शक्यता आहे. उद्योग क्षेत्राला या घडामोडीचा चांगला फायदा अपेक्षित आहे.
👥
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम परदेशातील भारतीयांच्या वाढत्या सुरक्षिततेच्या रूपाने दिसेल. भारताची जागतिक पत वाढल्याने परदेशात शिक्षण आणि नोकरीसाठी जाणाऱ्या नागरिकांना अधिक मान आणि सवलती मिळतील. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर देशाची मान उंचावली आहे.
🎓
विद्यार्थी व तरुण
विद्यार्थ्यांसाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून युरोपमधील उच्च शिक्षणाच्या संधी आता अधिक खुल्या झाल्या आहेत. शैक्षणिक देवाणघेवाण वाढल्याने भारतीय विद्यार्थ्यांना व्हिसेग्राड देशांमध्ये संशोधनासाठी नवीन दालने उपलब्ध झाली आहेत. स्कॉलरशिपच्या संधी वाढल्या आहेत.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
२२ सप्टेंबर (मंगळवार) रोजी न्यूयॉर्क येथे घडलेली घडामोड भारताच्या वाढत्या जागतिक प्रभावाची साक्ष देते. व्हिसेग्राड समूहाने भारताच्या बाजूने दिलेला कौल हा केवळ एक राजनैतिक विजय नाही, तर तो भारताच्या जागतिक शांततेच्या भूमिकेचा स्वीकार आहे. संयुक्त राष्ट्रांची सध्याची रचना कालबाह्य झाली आहे. अशा वेळी भारतासारख्या विकसनशील देशाचे नेतृत्व सुरक्षा परिषदेला नवी दिशा देऊ शकते. युरोपमधील या महत्त्वपूर्ण देशांनी भारताचे महत्त्व ओळखले आहे. आगामी काळात भारताला इतर जागतिक शक्तींकडून असाच पाठिंबा मिळवणे आवश्यक आहे. ही घडामोड जागतिक राजकारणात भारताला नवा आत्मविश्वास देणारी आहे.
बातमी मिळवा
ई-मेलवर WhatsApp वर
12,037 वेळा पाहिलं