महाराष्ट्रातील सर्व शाळांना पर्यावरण संवर्धनाच्या व्यापक मोहिमेत सक्रियपणे उतरावे लागणार आहे. केंद्र सरकारच्या वतीने एक झाड आईच्या नावाने या विशेष पर्यावरण उपक्रमाचे तिसरे पर्व सुरू करण्यात आले आहे. या अभियानांतर्गत केंराज्यातील शाळांसाठी एक उद्दिष्ट निश्चित केले आहे. त्यानुसार शाळांमध्ये पाच जून ते तीस सप्टेंबर या कालावधीत वृक्षारोपण केले जाणार आहे.
राज्यासाठीचे उद्दिष्ट आणि प्रशासकीय आदेश
यंदाच्या शैक्षणिक वर्षासाठी महाराष्ट्र राज्याला एकूण त्रेपन्न लाख एक हजार दोनशे सत्तावन झाडे लावण्याचे उद्दिष्ट देण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर, पुणे येथील माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण संचालकांनी सर्व जिल्हा शिक्षणाधिकाऱ्यांना एका अधिकृत परिपत्रकाद्वारे कडक निर्देश जारी केले आहेत. या नवीन नियमांनुसार, उद्दिष्टपूर्तीसाठी राज्यातील प्रत्येक शाळेला किमान पन्नास झाडे लावणे बंधनकारक म्हणजेच क्रमप्राप्त करण्यात आले आहे.
राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण आणि संवेदनशीलता
यंदाच्या जागतिक पर्यावरण दिनाच्या अनुषंगाने जाहीर करण्यात आलेली हवामान बदल ही मध्यवर्ती संकल्पना आणि देशाचे राष्ट्रीय शिक्षण धोरण दोन हजार वीस यांमधील तरतुदींनुसार या विशेष उपक्रमाची आखणी करण्यात आली आहे. विद्यार्थ्यांमध्ये लहानपणापासूनच पर्यावरणीय समस्यांबद्दल संवेदनशीलता निर्माण करणे, तसेच त्यांच्यात निसर्गाप्रती जबाबदार वृत्ती आणि सुसंस्कृत वर्तन रुजवणे हा या मोहिमेचा मुख्य उद्देश आहे. ही वृक्षारोपण मोहीम शाळांमधील पर्यावरण मंडळांच्या माध्यमातून राज्यभरात अतिशय प्रभावीपणे राबवली जाणार आहे.
जागेचे नियोजन आणि रोपांची देखभाल
शिक्षण संचालकांनी परिपत्रकात स्पष्ट केले आहे की, जर एखाद्या शाळेच्या मुख्य आवारात झाडे लावण्यासाठी पुरेशी खुली जागा उपलब्ध नसेल, तर विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या घरातील उपलब्ध मोकळ्या जागेत, रस्त्याच्या कडेला, गावातील योग्य सार्वजनिक ठिकाणी किंवा शाळेकडे जाणाऱ्या मुख्य रस्त्यावर ही झाडे लावावीत. केवळ झाडे लावणे पुरेसे नसून, विद्यार्थ्यांनी आतापर्यंत लावलेल्या सर्व रोपांचे अस्तित्व टिकवणे, त्यांची योग्य देखभाल करणे आणि नियमित निरीक्षण सुनिश्चित करणे आवश्यक आहे. पर्यावरण मंडळांची व्याप्ती वाढवून शिक्षक, विद्यार्थी आणि स्थानिक लोकसमुदायाचा सहभाग शंभर टक्के वाढवण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
पर्यावरण शिबिरांचे विशेष आयोजन
या व्यापक मोहिमेचा एक भाग म्हणून शाळांमधील पर्यावरण मंडळांच्या माध्यमातून पाच जून ते तीस जून या कालावधीत विशेष हरित उन्हाळी शिबिरांचे आयोजन करण्यात येत आहे. या शिबिरांमध्ये पुस्तकी शिक्षणाला थेट निसर्गातील प्रत्यक्ष अनुभवांशी जोडण्याचा प्रयत्न केला जाईल. हे शिबिर आरोग्यदायी जीवनशैलीचा अवलंब करणे, शाश्वत अन्नप्रणाली विकसित करणे, इलेक्ट्रॉनिक कचरा कमी करणे, ऊर्जा आणि पाणी यांची बचत करणे तसेच एकदाच वापरल्या जाणाऱ्या प्लास्टिकचा वापर पूर्णपणे थांबवणे या संकल्पनांवर आधारित असेल. या सर्व उपक्रमांची आणि केलेल्या वृक्षारोपणाची सविस्तर माहिती केंद्र सरकारच्या अधिकृत संकेतस्थळावर नोंदवणे अनिवार्य केले आहे.