मिठी नदीकिनारा मार्गाची योजना
दि. 04दि. 09 । ऑगस्ट । 2026
धारावी पुनर्विकास प्रकल्पाअंतर्गत मिठी नदीच्या पुनरुज्जीवनासाठी एक भव्य योजना आखण्यात आली आहे. मिठी नदीलगत ३.३ किलोमीटर लांबीचा प्रोमेनेड म्हणजेच नदीकिनारा मार्ग विकसित करण्याचा निर्णय धारावी पुनर्विकास प्रकल्प प्रायव्हेट लिमिटेडने घेतला आहे.
३.३ किलोमीटर
नदीकिनारा मार्ग लांबी
२ लाख
एकूण वृक्षलागवड उद्दिष्ट
३०,०००
चहाडे गावात लावलेली झाडे
५ वर्षे
वृक्ष देखभाल कालावधी
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
धारावी पुनर्विकास प्रकल्पांतर्गत मिठी नदीलगत ३.३ किमी लांबीचा आधुनिक प्रोमेनेड आणि हरित पट्टा विकसित केला जात आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
धारावी पुनर्विकास प्रकल्प (डीआरपी), अडानी समूहाची नवनीत अर्बन डिजिटल प्रायव्हेट लिमिटेड (एएनडीपीएल) आणि टेराकॉन संस्था संयुक्तपणे काम करत आहेत.
तात्कालिक परिणाम
माटुंगा कल्व्हर्ट ते नदीच्या मुखापर्यंत पादचारी मार्ग, सायकलींसाठी स्वतंत्र मार्गिका आणि व्ह्यूइंग डेक उभारणीची प्रक्रिया सुरू झाली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
पर्यावरणविषयक नियमांचे पालन करून वैज्ञानिक पद्धतीने वृक्षलागवड आणि नदी पुनरुज्जीवन प्रकल्प राबवण्याचे प्रशासकीय निर्देश दिले आहेत.
पर्यावरण संवर्धन आणि वृक्षलागवड नियोजन
धारावी परिसरातील प्रकल्पासाठी झाडे काढल्याच्या मोबदल्यात व्यापक वृक्षारोपण मोहीम हाती घेतली आहे. पर्यावरण सल्लागार संस्था टेराकॉन या संपूर्ण प्रक्रियेवर देखरेख ठेवत आहे.
- पालघर जिल्ह्यातील चहाडे गावात ३० हजार झाडांची लागवड पूर्ण झाली आहे.
- येत्या काही महिन्यांत अधिक ७५ हजार झाडे लावून धारावीत ४० हजार झाडांचे संवर्धन केले जात आहे.
मिठी नदीकिनारा मार्गावरील आधुनिक सुविधा
धारावी पुनर्विकास प्रकल्पामुळे मुंबईच्या नागरी पायाभूत सुविधांना नवी दिशा मिळत आहे. मिठी नदीलगत ३.३ किलोमीटरच्या पट्ट्यात स्थानिक प्रजातींची झाडे आणि प्रदूषण शोषून घेणाऱ्या वनस्पती लावल्या जात आहेत. नदीकिनारा मार्ग इतर हरित क्षेत्रांना जोडण्यासाठी पादचारी पूल तयार केले जात आहेत. या मार्गावर सांस्कृतिक उपक्रमांसाठी स्वतंत्र जागा, फिरण्यासाठी विशेष मार्ग आणि व्ह्यूइंग डेकची व्यवस्था आहे. टेराकॉन संस्था दर सहा महिन्यांनी वृक्षलागवड आणि देखभालीचा अहवाल सादर करत आहे. या उपक्रमामुळे मिठी नदी परिसराचे रूप पालटून पर्यटनाला गती मिळत आहे.
“मिठी नदीकिनारा मार्ग विकास आणि वैज्ञानिक वृक्षलागवडीमुळे धारावी पुनर्विकास प्रकल्पांतर्गत मुंबईत एक उत्कृष्ट हरित पट्टा निर्माण होत आहे.”
— एएनडीपीएल प्रवक्ते- वृक्षलागवड आणि पाच वर्षांच्या देखभालीचा संपूर्ण खर्च एएनडीपीएल कंपनी करत आहे.
- हरित पट्ट्यामुळे मिठी नदी परिसरातील प्रदूषणाचे प्रमाण कमी करण्यास मदत लाभत आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| प्रोमेनेड मार्ग लांबी | ३.३ किलोमीटर | प्रगतीपथावर |
| एकूण वृक्षारोपण उद्दिष्ट | २ लाख झाडे | निधी मंजूर |
| पालघर चहाडे वृक्षलागवड | ३०,००० झाडे | पूर्ण |
| पर्यावरण सल्लागार संस्था | टेराकॉन नियुक्ती | कार्यरत |
पार्श्वभूमी
मिठी नदी पुनरुज्जीवन आणि प्रोमेनेडची पार्श्वभूमी काय आहे?
मुंबईतील अतिवृष्टी आणि पूरपरिस्थितीच्या वेळी मिठी नदीचा प्रश्न नेहमीच ऐरणीवर येतो. नदीकाठचे अतिक्रमण आणि प्रदूषण यांमुळे मिठी नदीचे पात्र अरुंद झाले होते. धारावी पुनर्विकास प्रकल्प राबवताना या परिसराचा कायापालट करण्याचे नियोजन आखले गेले. नदीकिनारी केवळ भिंत न बांधता नागरिकांसाठी ३.३ किलोमीटरचा सुंदर प्रोमेनेड विकसित करण्याचा निर्णय घेतला गेला. यापूर्वी नदीकाठी सांडपाणी आणि कचरा टाकला जात होता. नव्या योजनेनुसार नदीकाठ सुशोभित करून तेथे हरित पट्टा निर्माण केला जात आहे. या पावलामुळे धारावीतील रहिवाशांचे राहणीमान सुधारून शहराला एक नवीन पर्यटन स्थळ मिळत आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
“प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन…” पर्यावरण विभागाच्या नियमावलीनुसार नदीकिनारा विकास आणि वृक्षारोपणाच्या कामावर कडक देखरेख ठेवली जात आहे. शासकीय यंत्रणांकडून प्रदूषण नियंत्रणासाठी आवश्यक परवानग्या दिल्या आहेत.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
“व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर…” रिअल इस्टेट आणि पायाभूत सुविधा क्षेत्रात नवीन गुंतवणुकीच्या संधी निर्माण होत आहेत. नदीकिनारी पर्यटनाला चालना मिळाल्याने स्थानिक व्यावसायिक उपक्रमांना चांगला प्रतिसाद मिळत आहे.
सर्वसामान्य जनता
“सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम…” दिसत असून मुंबईकरांना फिरण्यासाठी, व्यायामासाठी आणि मनोरंजनासाठी एक स्वच्छ, हिरवागार परिसर उपलब्ध होत आहे. मिठी नदीकाठच्या दुर्गंधीपासून नागरिकांना मुक्ती मिळत आहे.
संबंधित वर्ग (पर्यावरणप्रेमी आणि स्थानिक रहिवासी)
“पर्यावरणप्रेमी आणि स्थानिक रहिवासी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून…” वैज्ञानिक पद्धतीच्या वृक्षलागवडीमुळे परिसरातील जैवविविधतेचे रक्षण होऊन स्थानिक नागरिकांच्या आरोग्यात सुधारणा होत आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
मिठी नदीकाठाचा पर्यावरणपूरक कायापालट — धारावी पुनर्विकासाच्या माध्यमातून मिठी नदीलगत ३.३ किलोमीटरचा प्रोमेनेड विकसित करण्याचा उपक्रम अत्यंत स्वागतार्ह आहे. मुंबईसारख्या गजबजलेल्या शहरात अशा हरित पट्ट्याची आणि मोकळ्या जागांची नितांत गरज होती. केवळ इमारतींचे पुनर्वसन न करता पर्यावरणाचा समतोल राखण्यावर दिलेला भर कौतुकास्पद आहे. वैज्ञानिक पद्धतीने दोन लाख झाडांची लागवड आणि पाच वर्षांच्या देखभालीचे नियोजन प्रकल्पकर्त्यांनी केले आहे. या योजनेची अंमलबजावणी पारदर्शकपणे आणि वेळेत होणे आवश्यक आहे. हा प्रकल्प यशस्वी झाल्यास शहरातील इतर नदी पुनरुज्जीवन मोहिमांसाठी तो एक उत्तम आदर्श ठरेल.