देशातील आगामी विधानसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर, पहिल्यांदाच मतदानाचा हक्क बजावणाऱ्या तरुण मतदारांवर भारतीय निवडणूक आयोगाने आपले विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे. नवी दिल्ली येथील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, आसाम, तामिळनाडू, केरळ, पश्चिम बंगाल ही राज्ये आणि पुदुच्चेरी या केंद्रशासित प्रदेशात एप्रिल महिन्यात निवडणुका पार पडणार आहेत. या निवडणुकांमध्ये मोठ्या संख्येने तरुण नवमतदार सहभागी होऊन लोकशाहीत आपले योगदान देणार आहेत.
या तरुण मतदारांमध्ये जागरूकतेचे प्रमाण वाढवण्यासाठी भारताच्या निवडणूक आयोगाने देशभरातील शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये ‘निवडणूक साक्षरता मंडळे’ (ईएलसी – इलेक्टोरल लिटरसी क्लब) पुन्हा एकदा सक्रिय करण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. सुमारे पाच लाख अशा मंडळांना पुनर्जीवित करून त्याद्वारे विद्यार्थ्यांना मतदान प्रक्रिया, मतदार नोंदणी आणि लोकशाहीची महत्त्वाची मूल्ये यांबाबत सविस्तर माहिती दिली जाणार आहे. याद्वारे तरुण पिढीला निवडणूक प्रक्रियेत सामावून घेण्याचा प्रशासनाचा मानस आहे.
या विशेष उपक्रमांतर्गत नववी ते बारावीतील विद्यार्थी तसेच अठरा ते एकवीस वयोगटातील महाविद्यालयीन युवक-युवतींना या मंडळांमध्ये सहभागी करून विविध कार्यक्रम राबवले जाणार आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने घराघरांत जाऊन केलेली जनजागृती, निबंध लेखन स्पर्धा, प्रश्नमंजुषा आणि सामाजिक माध्यमांद्वारे करण्यात येणारा प्रचार यांचा समावेश असेल. या माध्यमातून प्रत्येक पात्र तरुणाने आपली नोंदणी करून मतदान करावे, यासाठी प्रोत्साहन दिले जाणार आहे.
दरम्यान, पश्चिम बंगालमधील कोलकाता शहरातील ऐतिहासिक हावडा पूल येथे एक विशेष मतदार जनजागृती कार्यक्रम आयोजित करण्यात येणार आहे. या उपक्रमाद्वारे प्रथमच मतदान करणाऱ्या तरुणांना मतदानाचे महत्त्व पटवून देऊन त्यांना प्रोत्साहित करण्याचा प्रयत्न केला जाईल. आगामी निवडणुकांमध्ये तरुणांचा जास्तीत जास्त सहभाग वाढवणे हाच निवडणूक आयोगाचा मुख्य उद्देश असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
आगामी निवडणुकांमध्ये सुमारे सत्तावीस लाख तरुण मतदार हे अठरा ते एकोणीस या वयोगटातील असून, ते प्रथमच आपल्या मतदानाचा अधिकार वापरणार आहेत. इतक्या मोठ्या संख्येने असलेल्या या तरुण वर्गाचा कल कोणाकडे राहतो, यावर निवडणूक निकालांचे भवितव्य अवलंबून असण्याची शक्यता राजकीय विश्लेषकांकडून व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे या तरुण मतदारांचा प्रभाव यंदाच्या निवडणुकीत अत्यंत महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.