
रायगड जिल्ह्यात दोन दिवसांपासून सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे संकट निर्माण झाले आहे. संततधार पावसामुळे मुंबई-गोवा महामार्गावरील पुलाचा भराव खचला असून रस्ते वाहतूक विस्कळीत झाली आहे.
८.२०
आंबा नदीची सद्य पूरपातळी (मीटर)
२०.६०
भिरा धरणातून सुरू असलेला विसर्ग (घन मीटर/सेकंद)
२२.७०
कुंडलिका नदीची सद्य पूरपातळी (मीटर)
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
रायगड जिल्ह्यात अतिवृष्टीमुळे मुंबई-गोवा महामार्गावरील नव्या पुलाचा भराव खचला आहे. आंबेनळी घाटात दरड कोसळल्याने मार्ग बंद झाला होता, तो रात्रभर राबून अंशतः पूर्ववत करण्यात आला आहे. आंबा नदीने इशारा पातळी ओलांडली आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
रायगड जिल्हाधिकारी आणि जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन नियंत्रण कक्ष या परिस्थितीवर बारीक लक्ष ठेवून आहेत. स्थानिक पोलीस प्रशासन, सार्वजनिक बांधकाम विभाग आणि महामार्ग ठेकेदार कंपनीचे पथक घटनास्थळी दुरुस्तीचे काम करत आहेत.
तात्कालिक परिणाम
मुसळधार पावसामुळे माणगाव परिसरातील महामार्गावरील वाहतूक मंदावली असून परिसरातील दुकानांमध्ये पाणी शिरले आहे. घाटातील वाहतूक काही तास पूर्णपणे विस्कळीत झाली होती, यामुळे रस्त्याच्या दोन्ही बाजूंना वाहनांच्या लांबच लांब रांगा लागल्या होत्या.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
जिल्हा प्रशासनाने नागोठणे आणि कुंडलिका नदी परिसरातील गावांना सतर्कतेचा इशारा दिला आहे. महामार्ग पोलिसांकडून वाहतूक संथ गतीने पुढे पाठवली जात असून ठेकेदाराला तात्काळ रस्त्यावरील तडे आणि खचलेला भाग दुरुस्त करण्याचे आदेश दिले आहेत.
महामार्गावरील नव्या पुलाचा दर्जा धोक्यात
मुंबई-गोवा महामार्गावरील माणगाव जवळ काळ नदीवर पंधरा दिवसांपूर्वीच एक नवीन पूल वाहतुकीसाठी खुला करण्यात आला होता. या पुलाचा भराव पहिल्याच पावसात खचल्याने कामाच्या निकृष्ट दर्जाबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
- रस्त्याला ठिकठिकाणी तडे गेले आहेत.
- ठेकेदाराकडून खचलेल्या भागावर खडी आणि माती टाकून तात्पुरती डागडुजी सुरू आहे.
नद्यांची वाढती पातळी आणि पूरस्थिती
रायगड जिल्ह्यातील प्रमुख जलस्रोत मुसळधार पावसामुळे ओसंडून वाहत आहेत. आंबा नदीची इशारा पातळी आठ मीटर निश्चित करण्यात आली आहे, परंतु सध्या ती आठ पूर्णांक वीस मीटरवरून वाहत असल्याने नागोठणे परिसराला पूराचा धोका निर्माण झाला आहे. भिरा धरणाची पाणीपातळी वाढल्याने धरणातून विसर्ग सुरू करावा लागला आहे. या विसर्गामुळे कुंडलिका नदीची पातळी बावीस पूर्णांक सत्तर मीटरवर पोहोचली असून ती तेवीस मीटरच्या इशारा पातळीच्या अगदी जवळ आहे. हवामान विभागाने पुढील चौवीस तासांत संपूर्ण कोकण किनारपट्टीवर अतिवृष्टीचा इशारा दिला आहे.
“आंबेनळी घाटातील मातीचा ढिगारा स्थानिक यंत्रणांनी युद्धपातळीवर काम करून बाजूला केला असून रात्री हा मार्ग वाहतुकीसाठी खुला केला आहे. नागरिकांनी प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे.
— जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन अधिकारी, रायगड| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| बाधित महामार्ग | मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्ग | खचलेला |
| बाधित घाट | आंबेनळी घाट (पोलादपूर) | पूर्ववत |
| प्रमुख धोका | आंबा नदी नागोठणे परिसर | सतर्कतेचा इशारा |
| हवामान अंदाज | पुढील चौवीस तास मुसळधार | हाय अलर्ट |
पार्श्वभूमी
कोकणातील पावसाळी पायाभूत सुविधांचा प्रश्न
दरवर्षी पावसाळ्यात कोकणातील घाट रस्ते आणि राष्ट्रीय महामार्गांवर दरडी कोसळण्याच्या घटना घडतात. मुंबई-गोवा महामार्गाच्या संथ कामामुळे आणि नवीन पुलांच्या बांधकामातील त्रुटींमुळे स्थानिक नागरिकांमध्ये नेहमीच असंतोष असतो. काळ नदीवरील नवीन पूल अवघ्या पंधरा दिवसांपूर्वी सुरू झाला होता, तरीही त्याचा भराव खचल्याने प्रशासकीय तपास आणि कंत्राटदारावरील कारवाईबाबत पुढील पावले उचलली जात आहेत.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन पोलीस दल आणि आपत्ती व्यवस्थापन पथके महामार्गावर तैनात करण्यात आली आहेत. कायदा आणि सुव्यवस्था राखण्यासाठी पूरग्रस्त क्षेत्रात तसेच खचलेल्या पुलाजवळ रात्रीची गस्त वाढवण्यात आली आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर चिंतेचे वातावरण पसरले आहे. माणगाव परिसरातील बाजारपेठेत आणि दुकानांमध्ये पाणी शिरल्याने व्यापाऱ्यांचे नुकसान झाले असून महामार्ग विस्कळीत झाल्याने मालवाहतूक देखील मंदावली आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम झाला असून वाहतूक कोंडीमुळे चाकरमान्यांचे हाल होत आहेत. नदीकाठच्या नागरिकांना पूर येण्याच्या भीतीने सुरक्षित स्थळांचा आधार घ्यावा लागत असून जनजीवन पूर्णपणे विस्कळीत झाले आहे.
शेतकरी वर्ग
शेतकऱ्यांसाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून सुरुवातीच्या पावसामुळे भातशेतीसाठी जमिनीत पुरेशी ओल निर्माण झाली आहे. एकीकडे वाहतुकीचा खोळंबा झाला असला तरी आगामी खरीप हंगामातील भात लावणीच्या कामांना वेग आल्याने शेतकरी वर्ग समाधानात आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
कोकणात मान्सूनचा जोर नेहमीच जास्त असतो, ही वस्तुस्थिती असतानाही कोट्यवधी रुपये खर्च करून उभारण्यात येणारे प्रकल्प पहिल्याच पावसात कसे खचतात, हा खरा संशोधनाचा विषय आहे. काळ नदीवर अवघ्या पंधरा दिवसांपूर्वी सुरू झालेल्या पुलाचा भराव वाहून जाणे हे निव्वळ कंत्राटदाराचे अपयश नसून शासकीय देखरेखीतील ढिसाळपणा स्पष्ट करते. दरडी कोसळणे ही नैसर्गिक आपत्ती असू शकते, मात्र नवनिर्मित रस्ते खचणे हा पूर्णपणे मानवनिर्मित निष्काळजीपणा आहे. प्रशासनाने केवळ मलमपट्टी न करता कंत्राटदारांवर कठोर कायदेशीर कारवाई करणे गरजेचे आहे, अन्यथा दर पावसाळ्यात जनतेचा प्रवास असाच जीवघेणा ठरेल.